GROEPSDYNAMIEK
GROEPEN EN TEAMS
WAT IS GROEPSDYNAMICA
Groepsdynamica = het wetenschappelijke onderzoek domein dat zich richt op het
vergoten van inzicht in het functioneren van groepen.
= inzicht in het functioneren van een groep vergroten
Binnen groepsdynamica kijkt men volgens Johnson & Johnson naar:
• Het gedrag van groepsleden binnen groepen
• De ontwikkeling van groepen
• De interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
• De structuur van groepen
Als je een groep begeleidt, zijn er drie actoren waar je rekening mee moet houden
- De groep: wie is de doelgroep, leeftijd, mogelijkheden, ondersteuningsnoden,
verhoudingen?
- Het team: verschillende rollen, persoonlijkheden, werkervaringen, stijlen …
- Jezelf: je kennis, ervaringen, vaardigheden
Bij het begeleiden van een groep moet je altijd voor ogen houden dat elke groep
tegelijkertijd dunctioneert op 2 niveaus
- Taakniveau: activiteiten, opdrachten, wijze van werken,
- Socio-emotioneel niveau: de verbondenheid van de groepsleden
WAT IS EEN GROEP
Iedereen behoort op elk moment in zijn leven tot verschillende groepen.
Essentiële kenmerken van een groep
Een doel Verzameling van mensen met een gezamenlijk doel.
Mensen worden lid van een groep omdat ze beseffen dat
ze met de groep meer kans maken om een doel te
bereiken dan als individu.
“geheel is de som meer dan de som van individuen”
Een onderlinge Verzameling van individuen die op een bepaalde manier
afhankelijkheid met elkaar afhankelijk zijn. Als er iets gebeurt beïnvloed
dat de hele groep.
Interactie Verzameling van individuen die directe contacten met
elkaar onderhouden. Er is interactie
Een sociale eenheid Een groep is een sociale eenheid die uit twee of meer
personen bestaat die zichzelf als lid van een groep
beschouwen. Als de individuen zichzelf zien als deel van
de groep.
Wederzijdse beïnvloeding Verzameling van individuen die elkaar beïnvloeden.
Zonder wederzijdse beïnvloeding kan je niet van een
groep spreken.
Normen en rollen Verzameling van individuen van wei de interactie door
een aantal normen en rollen gestructureerd worden.
1
, Bv; in de scouts is gedurfd zijn heel belangrijk.
Groepsnormen zijn gedragsregels die voor ieder individu in de groep gelden. Normen
vergemakkelijken het samenwerken en de omgang met elkaar in de groep. Omdat
iedereen weet wat er wordt verwacht.
Groepen oefenen een actieve druk uit op de leden om zich te conformeren aan de
groepsnorm die ze ontwikkeld hebben. = belangrijke reden voor conformiteit en
uniformiteit in groepen
Conformiteit = de mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de geldende
groepsnormen.
Uniformiteit = een groep verwijst naar het met elkaar in overeenstemming zijn, eenheid
of samenhang
WAT IS EEN TEAM?
Als 2 of meer individuen waartussen er sociale interactie is en die een of meer
gemeenschappelijke dolen hebben. Die personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen
heeft eigen toegewezen specifieke rollen/ funcities. Lijkt op een groep maar er is geen
wederzijdse beïnvloeding of sociale eenheid
GROOT VERSCHIL TUSSEN GROEP EN TEAM
Een team heeft geleerd zich te ‘verbinden’: samen te werken aan een bepaald
doel.
Binnen het team is bij de leden het besef aanwezig dat ze door samen te werken in staat
zijn een doel te bereiken dat grote is dan ieders individuele kracht. Dat gezamenlijke doel
bindt en verbindt.
Kenmerken van een team
Teambelang gaat voor op het eigenbelang Het grotere doel staat boven de individu
Cohesie Verbondenheid, wij-gevoel. De binding
wordt gestimuleerd, maar er is ook
weerstand als er van buitenaf geprobeerd
wordt de cohesie te verbreken
Iedereen draagt bij aan een gezamenlijk De taken, rollen in het team zijn bekend;
doel er is begrip voor elkaar. Er is geen sprake
van eilandjes die van elkaar niet weten
wat ze doen voor het doel
Goede samenwerking De sfeer is goed en de leden kunnen
elkaar aanspreken
Iedereen neemt Verantwoordelijkheid Alle leden nemen hun
verantwoordelijkheid
Waardering voor iedereen Ieders inbreng, ervaring, kennis wordt
gewaardeerd en ingezet. Het team wordt
betrokken bij het oplossen van problemen.
Goede communicatie Er wordt aandacht besteedt aan goede
communicatie
2
, Successen zijn een gezamenlijk resultaat Ieders bijdrage wordt erkend en het
succes wordt samen gevierd
J. stevens zegt
“Een team bestaat uit twee of meer leden die in onderling afhankelijkheid en door
onderling overleg de uit te voeren taken verdelen en coördineren, met het oog op of in
functie van een extern doel, binnen een breder organisatorisch verband.”
1. Twee of meer leden met onderlinge afhankelijkheid
Een team bestaat uit verschillende teamleden. Vanaf twee of meer leden spreken
we van een team. Een team functioneert alitjd in een ruimer werkverband.
Teamleden zijn op elkaar aangewezen om hun taak te kunnen uitvoeren om de
eenvoudige reden dat de volledige taak hun individuele mogelijkheden te boven
gaat
Bv; in de leefgroep moet je als team samen werken om te begeleiden, je kan er
niet 24uur bij blijven
2. Een taak vervullen
Teamleden zijn taakafhankelijk van elkaar. Taakafhankelijkheid is de mate waarin
een teamlid informatie, materialen en ondersteuning nodig heeft en daarvoor
afhankelijk is van de andere om zijn werk effectief te kunnen uitvoeren.
3. Een gezamenlijk doel
In een team werk je samen aan een gezamenlijk doel of eindwerk. Die
samenwerking vergoot het vertrouwen en verbeterd de sfeer binnen het team
wanneer het team dichter bij zijn doel komt. Een gezamenlijk doel brengt het team
samen.
4. Het organisatorische verband
Een team maakt meestal deel uit van een breder verband. Een team functioneert
altijd binnen de visie en missie van de organisatie, regelgevingen en procedures.
Team en organisatie beïnvloeden elkaar
5. Een team heeft gedeelde waarden en normen
Gemeenschappelijke waarden en normen zorgen voor een zekere gelijkheid in
opvattingen, doelstellingen en gedragingen die het mogelijk maken om
beslissingen te nemen vanuit wederzijds begrip.
DE ONTWIKKELINGSFASE VAN TUCKMAN
Jaren 1960
Het model helpt om meer zicht te krijgen op groepen en kan ook nuttig zijn om groepen
naar zichzelf te leren kijken.
4 fasenmodel (later 5)
3
GROEPEN EN TEAMS
WAT IS GROEPSDYNAMICA
Groepsdynamica = het wetenschappelijke onderzoek domein dat zich richt op het
vergoten van inzicht in het functioneren van groepen.
= inzicht in het functioneren van een groep vergroten
Binnen groepsdynamica kijkt men volgens Johnson & Johnson naar:
• Het gedrag van groepsleden binnen groepen
• De ontwikkeling van groepen
• De interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
• De structuur van groepen
Als je een groep begeleidt, zijn er drie actoren waar je rekening mee moet houden
- De groep: wie is de doelgroep, leeftijd, mogelijkheden, ondersteuningsnoden,
verhoudingen?
- Het team: verschillende rollen, persoonlijkheden, werkervaringen, stijlen …
- Jezelf: je kennis, ervaringen, vaardigheden
Bij het begeleiden van een groep moet je altijd voor ogen houden dat elke groep
tegelijkertijd dunctioneert op 2 niveaus
- Taakniveau: activiteiten, opdrachten, wijze van werken,
- Socio-emotioneel niveau: de verbondenheid van de groepsleden
WAT IS EEN GROEP
Iedereen behoort op elk moment in zijn leven tot verschillende groepen.
Essentiële kenmerken van een groep
Een doel Verzameling van mensen met een gezamenlijk doel.
Mensen worden lid van een groep omdat ze beseffen dat
ze met de groep meer kans maken om een doel te
bereiken dan als individu.
“geheel is de som meer dan de som van individuen”
Een onderlinge Verzameling van individuen die op een bepaalde manier
afhankelijkheid met elkaar afhankelijk zijn. Als er iets gebeurt beïnvloed
dat de hele groep.
Interactie Verzameling van individuen die directe contacten met
elkaar onderhouden. Er is interactie
Een sociale eenheid Een groep is een sociale eenheid die uit twee of meer
personen bestaat die zichzelf als lid van een groep
beschouwen. Als de individuen zichzelf zien als deel van
de groep.
Wederzijdse beïnvloeding Verzameling van individuen die elkaar beïnvloeden.
Zonder wederzijdse beïnvloeding kan je niet van een
groep spreken.
Normen en rollen Verzameling van individuen van wei de interactie door
een aantal normen en rollen gestructureerd worden.
1
, Bv; in de scouts is gedurfd zijn heel belangrijk.
Groepsnormen zijn gedragsregels die voor ieder individu in de groep gelden. Normen
vergemakkelijken het samenwerken en de omgang met elkaar in de groep. Omdat
iedereen weet wat er wordt verwacht.
Groepen oefenen een actieve druk uit op de leden om zich te conformeren aan de
groepsnorm die ze ontwikkeld hebben. = belangrijke reden voor conformiteit en
uniformiteit in groepen
Conformiteit = de mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de geldende
groepsnormen.
Uniformiteit = een groep verwijst naar het met elkaar in overeenstemming zijn, eenheid
of samenhang
WAT IS EEN TEAM?
Als 2 of meer individuen waartussen er sociale interactie is en die een of meer
gemeenschappelijke dolen hebben. Die personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen
heeft eigen toegewezen specifieke rollen/ funcities. Lijkt op een groep maar er is geen
wederzijdse beïnvloeding of sociale eenheid
GROOT VERSCHIL TUSSEN GROEP EN TEAM
Een team heeft geleerd zich te ‘verbinden’: samen te werken aan een bepaald
doel.
Binnen het team is bij de leden het besef aanwezig dat ze door samen te werken in staat
zijn een doel te bereiken dat grote is dan ieders individuele kracht. Dat gezamenlijke doel
bindt en verbindt.
Kenmerken van een team
Teambelang gaat voor op het eigenbelang Het grotere doel staat boven de individu
Cohesie Verbondenheid, wij-gevoel. De binding
wordt gestimuleerd, maar er is ook
weerstand als er van buitenaf geprobeerd
wordt de cohesie te verbreken
Iedereen draagt bij aan een gezamenlijk De taken, rollen in het team zijn bekend;
doel er is begrip voor elkaar. Er is geen sprake
van eilandjes die van elkaar niet weten
wat ze doen voor het doel
Goede samenwerking De sfeer is goed en de leden kunnen
elkaar aanspreken
Iedereen neemt Verantwoordelijkheid Alle leden nemen hun
verantwoordelijkheid
Waardering voor iedereen Ieders inbreng, ervaring, kennis wordt
gewaardeerd en ingezet. Het team wordt
betrokken bij het oplossen van problemen.
Goede communicatie Er wordt aandacht besteedt aan goede
communicatie
2
, Successen zijn een gezamenlijk resultaat Ieders bijdrage wordt erkend en het
succes wordt samen gevierd
J. stevens zegt
“Een team bestaat uit twee of meer leden die in onderling afhankelijkheid en door
onderling overleg de uit te voeren taken verdelen en coördineren, met het oog op of in
functie van een extern doel, binnen een breder organisatorisch verband.”
1. Twee of meer leden met onderlinge afhankelijkheid
Een team bestaat uit verschillende teamleden. Vanaf twee of meer leden spreken
we van een team. Een team functioneert alitjd in een ruimer werkverband.
Teamleden zijn op elkaar aangewezen om hun taak te kunnen uitvoeren om de
eenvoudige reden dat de volledige taak hun individuele mogelijkheden te boven
gaat
Bv; in de leefgroep moet je als team samen werken om te begeleiden, je kan er
niet 24uur bij blijven
2. Een taak vervullen
Teamleden zijn taakafhankelijk van elkaar. Taakafhankelijkheid is de mate waarin
een teamlid informatie, materialen en ondersteuning nodig heeft en daarvoor
afhankelijk is van de andere om zijn werk effectief te kunnen uitvoeren.
3. Een gezamenlijk doel
In een team werk je samen aan een gezamenlijk doel of eindwerk. Die
samenwerking vergoot het vertrouwen en verbeterd de sfeer binnen het team
wanneer het team dichter bij zijn doel komt. Een gezamenlijk doel brengt het team
samen.
4. Het organisatorische verband
Een team maakt meestal deel uit van een breder verband. Een team functioneert
altijd binnen de visie en missie van de organisatie, regelgevingen en procedures.
Team en organisatie beïnvloeden elkaar
5. Een team heeft gedeelde waarden en normen
Gemeenschappelijke waarden en normen zorgen voor een zekere gelijkheid in
opvattingen, doelstellingen en gedragingen die het mogelijk maken om
beslissingen te nemen vanuit wederzijds begrip.
DE ONTWIKKELINGSFASE VAN TUCKMAN
Jaren 1960
Het model helpt om meer zicht te krijgen op groepen en kan ook nuttig zijn om groepen
naar zichzelf te leren kijken.
4 fasenmodel (later 5)
3
