Inleiding tot het recht (sem 2)
info
- Schriftelijk examen met openvragen à pure kennis, niet toepassen
- Voldoende om te reproduceren wat er tijdens de hoorcolleges werd verteld
- Codex mag je gebruiken
o Kruisverwijzingen, fluo, onderlijnen mag
Studiemateriaal;
- Hoorcolleges belangrijkste!!!
- Rechtspraak internationaal gerechtshof of arresten van het hof van justitie voor EXAMEN!!!
o Laatste advies van Congo vs oeganda in 2024 à verdere mail volgt nog
§ Advies =/ arrest
o Gend en loos
o Costa NL
- OP VOORHAND lezen want soms 100 pagina’s per arrest
Hoe bereid je een arrest voor?
- Wat zijn de feiten?
- Wat zijn de juridische probleem(en)?
- Wat zijn de argumenten van de partijen
- Wat is de uitspraak?
Inleiding
Wat verstaan we onder internationaal recht?
- Omschrijving van het internationaal publiekrecht (dus als we spreken over internationaal recht
gaat het over internationaal publiekrecht)
- Functionaliseerd op een andere manier dan gewoon recht
- Wisselwerking tussen nationaal en internationaalrecht NODIG = samenwerken
- Met internationaalrecht wordt in principe dus internationaal publiekrecht bedoeld
1.2. Verschillende domeinen van het internationaal recht
- Diplomatiek recht
- Internationale conventie, Internationaal milieurecht: bv. zorgt voor bedreigde diersoorten,
bescherming ozon, biodiversiteit, etc.
- Internationaal humanitair recht: wat mag, wat niet mag tijdens gewapende conflicten, bepaalde
personen die bescherming krijgen tijdens een conflict, etc.
- Internationale organisatie van de rechten van de mensen.
- Zeerechten: wat zijn territoriale wateren, wat is piraterij, etc.
- Recht van de internationale organisaties: VN, EU, NAVO, Afrikaanse Unie, etc.
- Lucht- en ruimterecht: vraag of bepaalde grondstoffen in de maan zouden kunnen worden
ontgonnen, kan dat of niet? Kunnen we ze kopen of niet? Hebben de vliegtuigen boven ons het
recht om te vliegen, etc.
- Internationaal strafrecht (Den Haag): Als individuen oorlogsmisdaden plegen (bv. genocides
zoals in Libanon, Rwanda, Congo, Joegoslavië, etc.), kunnen die personen aansprakelijk worden?
Kunnen die vervolgd worden?
- Internationaal ontwikkelingsrecht: is verplichting van rijke landen om ontwikkelingslanden
(armere landen) te helpen? Hebben armere landen recht om dit of dat te eisen?
- …
Alysia Nagy Rusu 1
, 1.3 Nationaal recht moet men onderscheiden van internationaal recht
1.4 Geschiedenis:
2de helft van de 17e eeuw
- Staten komen samen om afspraken te maken om naast elkaar te komen bestaan om soeverein te
zijn
- Afspraken/ regels nodig om te weten wat het hoogste gezag is
o Wat is gezag
o Waar gezag? (grondgebied dan afspreken?)
o Kan je toch gezag uitoefenen over de nationaliteit van je onderdaan ook al leeft die in een
ander land?
o Hoe spreken, gaan we met elkaar om?
o Hoe leggen we die afspraken vast?
o Welke regels tijdens een gewapend conflict?
o Wat is van jou wat is van mij?
è Hoe bestaan we naast elkaar als onafhankelijke soevereine entiteiten
1. Soevereine staten
à Internationaal recht ontstaat op het moment dat er staten zijn.
De voorwaarde om over internationaal recht te praten is dat er STATEN moeten zijn. Om te weten wanneer
het is ontstaan moet men dus kijken naar ontstaan van de staten.
Wat is een staat? = Territoriale eenheid, gezagsstructuur (een georganiseerde maatschappij), maar
vroeger bestonden ook zulke staten.
à beshavingen ontstaat (wat we nu eigenlijk staten noemen)
à deze entiteiten werkten niet met een overkoepeldend intr’l rechtsorde, louter afspraken tussen landjes
Alysia Nagy Rusu 2
,Wat is dan het verschil met de moderne staten? Wat er toen ontbrak was een overkoepelende
rechtsorde. Dit zal maar ontstaan als we spreken over ontstaan van de nieuwe orde vanaf 1648 = Vrede
van Westfalen (Münster en Osnabrück).
à Dit houdt verschillende verdragen in, die een einde hebben gemaakt aan de Dertigjarige
Godsdienstoorlog (1618–1648) en de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648).Deze verdragen creëerden
een nieuwe orde. ➔ Ontstaan van soevereine staten.
Vroeger staten, maar GEEN SOEVEREINE staten.
De staat zelf had niet het hoogste gezag maar was onderworpen aan gezag van de Paus in Europa. Pas
met de Vrede van Westfalen gaan die soevereine staten ontstaan. Door het soeverein worden,
onttrekken de staten zich van Rome (de Paus) en de Duitse Keizer.
De soevereiniteit ontstond doordat de protestanen zich los wouden rukken van de macht van de
katholieken à de paus.
à Veel godsdienstoorlogen à lukt dan om zich van de macht los te koppelen en dus SOEVEREIN
te worden.
= Vredesverdrag, tussen verschillende actoren in europa + erkenning dat er een aantal staten
Soevereiniteit (suprema potestas) = de staten onafhankelijk en niet onderworpen aan het gezag van een
andere mogendheid. De staat heeft dus zelf het hoogste gezag.
De soevereiniteit van de staten is essentieel voor het internationaal recht. Toen ging het vooral over de
Europese staten (tot de 19de - 20ste eeuw). Het internationaal recht was toen eurocentrisch. Al wat zich
buiten Europa bevond was voor Europa onbekend. Toen bestonden nochtans al geëvolueerde culturen
zoals Mali, India, Azteken, etc. Dit behoorde niet tot de statengemeenschap (terra nullius = ”land van
niemand”). Volgens het internationaal recht van toen behoorden die landen tot niemand.
è Daarom gaat Europa, wanneer Europa de mogelijkheid krijgt om die landen te ontdekken, die
landen koloniseren.
Slechts vanaf 20ste Eeuw komt er verandering doordat de gekoloniseerde landen onafhankelijk (dmv.
Zelfbeschikkingsrecht) worden. Zij gaan vanaf dan ook invloed proberen uit te oefenen. Dit is niet in grote
mate gelukt: Internationaal recht is nog altijd vrij eurocentrisch.
è Gevolg: Het internationaal recht behartigd niet altijd de belangen van de armere landen, want
het zijn geen Westerse landen. Internationaal recht is dan nog altijd niet NEUTRAAL, maar in het
voordeel van het westen/europa.
2. Uitbreiding van het aantal EN uitbreiding in de diepte van de statengemeenschap
Uitbreiding van het aantal landen die deelnemen aan het internationaal recht: Van 20 tot 30 staten à
meer dan 200 staten.
- Vooral na WOII komen er heel veel nieuwe staten bij.
In diepte geëvolueerd: Internationaal recht treedt in op meerdere domeinen.
- Staten zien meer en meer dat ze moeten samenwerken om bepaalde problemen te kunnen
oplossen. Hierdoor is het internationaal recht van aard veranderd:
o Recht van coëxistentie naar recht van coöperatie. (rond ca. 18de eeuw)
§ Coëxistentie = naast elkaar bestaan
§ Coöperatie = samenwerken, afspraken maken
MERK OP: à er zijn beperkingen om niet door te groeien naar meer dan ong. 200 staten. Zodat er geen tal
van staten ontstaan (dit gaat over alle staten)
Waarom gebeurt die verandering van aard in de 2de helft van de 19de eeuw?
➔ Industriële Revolutie (eerst steenkool, dan elektriciteit, olie, etc.), nieuwe uitdagingen:
- Steenkolen, fabrieken: Men gaat dus te maken hebben met milieuverontreiniging die niet enkel
nationaal is. (bv. als er een vervuilende substantie terechtkomt in een rivier in Zwitserland
stroomt dit vervuild water verder naar Duitsland, Frankrijk,etc.) Zulke problemen moeten dus
samen opgelost worden.
Alysia Nagy Rusu 3
, - Grote migratiestroom in de periode van de industriële revolutie. Gaan zich vestigen in de hele
wereld. Een nieuwe uitdaging = Hoe kan men de belangen van die mensen behartigen? Hoe
kunnen we contact houden? Er moeten oplossingen komen om post te kunnen sturen (de weg
van New York naar Brussel, hoe komt een brief van daar tot hier?) Nieuwe internationale
afspraken waren dus nodig voor al die zaken.
o Hele reeks van organisaties betrokken tot communicatie gaan ontstaan. Een andere
vraag is hoe gaan we de belangen van deze mensen behartigen? Afspraken rond
minimumrechten voor die mensen.
- Afspraken over grondstoffen We zijn nu in staat om grondstoffen van heel ver te transporteren.
Zo ontstaan er afspraken over hoe ze moeten geleverd worden, aan welke prijs, etc. Men gaat ook
producten vervaardigen op grotere schaal waardoor een afzetgebied nodig is en regels van
internationaal recht voor die handel.
- Ontwikkeling van nieuwe technieken voor transport, wapenindustrie, etc. Er worden nieuwe
technieken ontwikkeld dus deze kunnen misbruikt worden voor het maken van militaire wapens.
Dus er moeten nieuwe internationale regels ontwikkeld worden om bepaalde soorten wapens te
verbieden. Bv. Doem-doem kogels. “ Alles wapens gecreëerd worden mogen ze niet onnoemelijk
veel leed veroorzaken. “ Verdragen worden dus opgesteld over wat mag en wat niet mag.
- Afspraken rond grondgebieden. Men beseft dat grondgebieden begrensd moeten worden, dat
ze regels nodig hebben voor kolonies, onderlinge afspraken, etc. (bv afspraken over Afrika 1884).
è Door industriële revolutie : Nieuwe uitdagingen, nieuwe problemen, enkel oplossingen mogelijk door
samenwerking. Vanaf dan OVERGANG VAN COËXISTENTIE naar COÖPERATIE.
➔ OVERGANG VAN PASSIEF internationaal RECHT NAAR ACTIEF internationaal RECHT
Passief = wat behoort tot wie? Wat mag op u territorium? Wat mag op mijn territorium?
Actief = Vragen aan staten om iets te doen voor elkaar (hulp), staten aansprakelijk
kunnen stellen voor bepaalde zaken die ze gedaan hebben.
è Samenwerken!!!! à dus veel conferenties
- VB; Conferentie van den Haag 1899 à hoe conflicten vermijden
à Verdragen Reageren op nieuwe uitdagingen. Om efficient te kunnen antwoorden
Door het actief internationaal recht à staten verwacht om inspaning te doen (doelen behalen)
➔ Individuen komen centraal te staan
➔ Het gaat om het aanbelangen van de rechten van de individuen
➔ Recht wordt dus relevanter voor individuen.
Bv. Mensenrechten: behoort tot het internationaal recht. Folteren is niet toegestaan, ook al mag
het volgens de Belgische wet wel bijvoorbeeld staat de internationale wet erboven en mag het
dus niet!
Ook in Duitsland de nieuwe grondwet die was ontstaan die toeliet mensen die van joodse
afkomst waren, homoseksuelen of gehandicapten te vervolgen. Maar als internationaal recht
bestond (mensenrechten) dan had dit niet gekund.
➔ Dankzij Coöperatie kunnen we ons nu dus richten naar internationaal recht. 70-80% van onze
rechtsregels hebben een internationale of Europese oorsprong. (zelf cola blikje, welke producten daarin
mogen, welke pesticiden in groenten mogen, welke niet enz.)
➔ Maar: recht van coëxistentie blijft belangrijk! Men bouwt verder op dat van coëxistentie.
MERK op; KERN VH. INTERNATIONAAL RECHT : Niet omdat het vreemd is dat het ook internationaal is!
Binnen dezelfde periode 18e/19E eeuw Leidt tot;
- Technische organisaties = Int’r organisaties door de staten om diepgaande onderwerpen/
contexten aan te pakken er dieper op te kunnen te gaan
o Tele communicatie, post,….
- Begin 20ste eeuw Algemene organisatie
o Volkenbond
o Verenigde naties
Alysia Nagy Rusu 4
info
- Schriftelijk examen met openvragen à pure kennis, niet toepassen
- Voldoende om te reproduceren wat er tijdens de hoorcolleges werd verteld
- Codex mag je gebruiken
o Kruisverwijzingen, fluo, onderlijnen mag
Studiemateriaal;
- Hoorcolleges belangrijkste!!!
- Rechtspraak internationaal gerechtshof of arresten van het hof van justitie voor EXAMEN!!!
o Laatste advies van Congo vs oeganda in 2024 à verdere mail volgt nog
§ Advies =/ arrest
o Gend en loos
o Costa NL
- OP VOORHAND lezen want soms 100 pagina’s per arrest
Hoe bereid je een arrest voor?
- Wat zijn de feiten?
- Wat zijn de juridische probleem(en)?
- Wat zijn de argumenten van de partijen
- Wat is de uitspraak?
Inleiding
Wat verstaan we onder internationaal recht?
- Omschrijving van het internationaal publiekrecht (dus als we spreken over internationaal recht
gaat het over internationaal publiekrecht)
- Functionaliseerd op een andere manier dan gewoon recht
- Wisselwerking tussen nationaal en internationaalrecht NODIG = samenwerken
- Met internationaalrecht wordt in principe dus internationaal publiekrecht bedoeld
1.2. Verschillende domeinen van het internationaal recht
- Diplomatiek recht
- Internationale conventie, Internationaal milieurecht: bv. zorgt voor bedreigde diersoorten,
bescherming ozon, biodiversiteit, etc.
- Internationaal humanitair recht: wat mag, wat niet mag tijdens gewapende conflicten, bepaalde
personen die bescherming krijgen tijdens een conflict, etc.
- Internationale organisatie van de rechten van de mensen.
- Zeerechten: wat zijn territoriale wateren, wat is piraterij, etc.
- Recht van de internationale organisaties: VN, EU, NAVO, Afrikaanse Unie, etc.
- Lucht- en ruimterecht: vraag of bepaalde grondstoffen in de maan zouden kunnen worden
ontgonnen, kan dat of niet? Kunnen we ze kopen of niet? Hebben de vliegtuigen boven ons het
recht om te vliegen, etc.
- Internationaal strafrecht (Den Haag): Als individuen oorlogsmisdaden plegen (bv. genocides
zoals in Libanon, Rwanda, Congo, Joegoslavië, etc.), kunnen die personen aansprakelijk worden?
Kunnen die vervolgd worden?
- Internationaal ontwikkelingsrecht: is verplichting van rijke landen om ontwikkelingslanden
(armere landen) te helpen? Hebben armere landen recht om dit of dat te eisen?
- …
Alysia Nagy Rusu 1
, 1.3 Nationaal recht moet men onderscheiden van internationaal recht
1.4 Geschiedenis:
2de helft van de 17e eeuw
- Staten komen samen om afspraken te maken om naast elkaar te komen bestaan om soeverein te
zijn
- Afspraken/ regels nodig om te weten wat het hoogste gezag is
o Wat is gezag
o Waar gezag? (grondgebied dan afspreken?)
o Kan je toch gezag uitoefenen over de nationaliteit van je onderdaan ook al leeft die in een
ander land?
o Hoe spreken, gaan we met elkaar om?
o Hoe leggen we die afspraken vast?
o Welke regels tijdens een gewapend conflict?
o Wat is van jou wat is van mij?
è Hoe bestaan we naast elkaar als onafhankelijke soevereine entiteiten
1. Soevereine staten
à Internationaal recht ontstaat op het moment dat er staten zijn.
De voorwaarde om over internationaal recht te praten is dat er STATEN moeten zijn. Om te weten wanneer
het is ontstaan moet men dus kijken naar ontstaan van de staten.
Wat is een staat? = Territoriale eenheid, gezagsstructuur (een georganiseerde maatschappij), maar
vroeger bestonden ook zulke staten.
à beshavingen ontstaat (wat we nu eigenlijk staten noemen)
à deze entiteiten werkten niet met een overkoepeldend intr’l rechtsorde, louter afspraken tussen landjes
Alysia Nagy Rusu 2
,Wat is dan het verschil met de moderne staten? Wat er toen ontbrak was een overkoepelende
rechtsorde. Dit zal maar ontstaan als we spreken over ontstaan van de nieuwe orde vanaf 1648 = Vrede
van Westfalen (Münster en Osnabrück).
à Dit houdt verschillende verdragen in, die een einde hebben gemaakt aan de Dertigjarige
Godsdienstoorlog (1618–1648) en de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648).Deze verdragen creëerden
een nieuwe orde. ➔ Ontstaan van soevereine staten.
Vroeger staten, maar GEEN SOEVEREINE staten.
De staat zelf had niet het hoogste gezag maar was onderworpen aan gezag van de Paus in Europa. Pas
met de Vrede van Westfalen gaan die soevereine staten ontstaan. Door het soeverein worden,
onttrekken de staten zich van Rome (de Paus) en de Duitse Keizer.
De soevereiniteit ontstond doordat de protestanen zich los wouden rukken van de macht van de
katholieken à de paus.
à Veel godsdienstoorlogen à lukt dan om zich van de macht los te koppelen en dus SOEVEREIN
te worden.
= Vredesverdrag, tussen verschillende actoren in europa + erkenning dat er een aantal staten
Soevereiniteit (suprema potestas) = de staten onafhankelijk en niet onderworpen aan het gezag van een
andere mogendheid. De staat heeft dus zelf het hoogste gezag.
De soevereiniteit van de staten is essentieel voor het internationaal recht. Toen ging het vooral over de
Europese staten (tot de 19de - 20ste eeuw). Het internationaal recht was toen eurocentrisch. Al wat zich
buiten Europa bevond was voor Europa onbekend. Toen bestonden nochtans al geëvolueerde culturen
zoals Mali, India, Azteken, etc. Dit behoorde niet tot de statengemeenschap (terra nullius = ”land van
niemand”). Volgens het internationaal recht van toen behoorden die landen tot niemand.
è Daarom gaat Europa, wanneer Europa de mogelijkheid krijgt om die landen te ontdekken, die
landen koloniseren.
Slechts vanaf 20ste Eeuw komt er verandering doordat de gekoloniseerde landen onafhankelijk (dmv.
Zelfbeschikkingsrecht) worden. Zij gaan vanaf dan ook invloed proberen uit te oefenen. Dit is niet in grote
mate gelukt: Internationaal recht is nog altijd vrij eurocentrisch.
è Gevolg: Het internationaal recht behartigd niet altijd de belangen van de armere landen, want
het zijn geen Westerse landen. Internationaal recht is dan nog altijd niet NEUTRAAL, maar in het
voordeel van het westen/europa.
2. Uitbreiding van het aantal EN uitbreiding in de diepte van de statengemeenschap
Uitbreiding van het aantal landen die deelnemen aan het internationaal recht: Van 20 tot 30 staten à
meer dan 200 staten.
- Vooral na WOII komen er heel veel nieuwe staten bij.
In diepte geëvolueerd: Internationaal recht treedt in op meerdere domeinen.
- Staten zien meer en meer dat ze moeten samenwerken om bepaalde problemen te kunnen
oplossen. Hierdoor is het internationaal recht van aard veranderd:
o Recht van coëxistentie naar recht van coöperatie. (rond ca. 18de eeuw)
§ Coëxistentie = naast elkaar bestaan
§ Coöperatie = samenwerken, afspraken maken
MERK OP: à er zijn beperkingen om niet door te groeien naar meer dan ong. 200 staten. Zodat er geen tal
van staten ontstaan (dit gaat over alle staten)
Waarom gebeurt die verandering van aard in de 2de helft van de 19de eeuw?
➔ Industriële Revolutie (eerst steenkool, dan elektriciteit, olie, etc.), nieuwe uitdagingen:
- Steenkolen, fabrieken: Men gaat dus te maken hebben met milieuverontreiniging die niet enkel
nationaal is. (bv. als er een vervuilende substantie terechtkomt in een rivier in Zwitserland
stroomt dit vervuild water verder naar Duitsland, Frankrijk,etc.) Zulke problemen moeten dus
samen opgelost worden.
Alysia Nagy Rusu 3
, - Grote migratiestroom in de periode van de industriële revolutie. Gaan zich vestigen in de hele
wereld. Een nieuwe uitdaging = Hoe kan men de belangen van die mensen behartigen? Hoe
kunnen we contact houden? Er moeten oplossingen komen om post te kunnen sturen (de weg
van New York naar Brussel, hoe komt een brief van daar tot hier?) Nieuwe internationale
afspraken waren dus nodig voor al die zaken.
o Hele reeks van organisaties betrokken tot communicatie gaan ontstaan. Een andere
vraag is hoe gaan we de belangen van deze mensen behartigen? Afspraken rond
minimumrechten voor die mensen.
- Afspraken over grondstoffen We zijn nu in staat om grondstoffen van heel ver te transporteren.
Zo ontstaan er afspraken over hoe ze moeten geleverd worden, aan welke prijs, etc. Men gaat ook
producten vervaardigen op grotere schaal waardoor een afzetgebied nodig is en regels van
internationaal recht voor die handel.
- Ontwikkeling van nieuwe technieken voor transport, wapenindustrie, etc. Er worden nieuwe
technieken ontwikkeld dus deze kunnen misbruikt worden voor het maken van militaire wapens.
Dus er moeten nieuwe internationale regels ontwikkeld worden om bepaalde soorten wapens te
verbieden. Bv. Doem-doem kogels. “ Alles wapens gecreëerd worden mogen ze niet onnoemelijk
veel leed veroorzaken. “ Verdragen worden dus opgesteld over wat mag en wat niet mag.
- Afspraken rond grondgebieden. Men beseft dat grondgebieden begrensd moeten worden, dat
ze regels nodig hebben voor kolonies, onderlinge afspraken, etc. (bv afspraken over Afrika 1884).
è Door industriële revolutie : Nieuwe uitdagingen, nieuwe problemen, enkel oplossingen mogelijk door
samenwerking. Vanaf dan OVERGANG VAN COËXISTENTIE naar COÖPERATIE.
➔ OVERGANG VAN PASSIEF internationaal RECHT NAAR ACTIEF internationaal RECHT
Passief = wat behoort tot wie? Wat mag op u territorium? Wat mag op mijn territorium?
Actief = Vragen aan staten om iets te doen voor elkaar (hulp), staten aansprakelijk
kunnen stellen voor bepaalde zaken die ze gedaan hebben.
è Samenwerken!!!! à dus veel conferenties
- VB; Conferentie van den Haag 1899 à hoe conflicten vermijden
à Verdragen Reageren op nieuwe uitdagingen. Om efficient te kunnen antwoorden
Door het actief internationaal recht à staten verwacht om inspaning te doen (doelen behalen)
➔ Individuen komen centraal te staan
➔ Het gaat om het aanbelangen van de rechten van de individuen
➔ Recht wordt dus relevanter voor individuen.
Bv. Mensenrechten: behoort tot het internationaal recht. Folteren is niet toegestaan, ook al mag
het volgens de Belgische wet wel bijvoorbeeld staat de internationale wet erboven en mag het
dus niet!
Ook in Duitsland de nieuwe grondwet die was ontstaan die toeliet mensen die van joodse
afkomst waren, homoseksuelen of gehandicapten te vervolgen. Maar als internationaal recht
bestond (mensenrechten) dan had dit niet gekund.
➔ Dankzij Coöperatie kunnen we ons nu dus richten naar internationaal recht. 70-80% van onze
rechtsregels hebben een internationale of Europese oorsprong. (zelf cola blikje, welke producten daarin
mogen, welke pesticiden in groenten mogen, welke niet enz.)
➔ Maar: recht van coëxistentie blijft belangrijk! Men bouwt verder op dat van coëxistentie.
MERK op; KERN VH. INTERNATIONAAL RECHT : Niet omdat het vreemd is dat het ook internationaal is!
Binnen dezelfde periode 18e/19E eeuw Leidt tot;
- Technische organisaties = Int’r organisaties door de staten om diepgaande onderwerpen/
contexten aan te pakken er dieper op te kunnen te gaan
o Tele communicatie, post,….
- Begin 20ste eeuw Algemene organisatie
o Volkenbond
o Verenigde naties
Alysia Nagy Rusu 4
