ECONOMIE: T1H7: marktimperfecties: samenvatting
1. marktmacht
welvaartsoptimum = wordt op een markt in volkomen concurrentie bereikt bij
een vrije marktwerking
Het is essentieel dat er veel producenten zijn die individueel geen invloed kunnen
uitoefenen op de markt.
marktmacht = ontstaat wanneer een onderneming voldoende groot is om de
marktprijs te beïnvloeden
ondernemer => een prijszetter (bij niet-competitieve marktvormen: monopolie,
oligopolie en monopolistische concurrentie)
gevolg: stijgt producentensurplus ten koste van consumentensurplus ->
welvaartsverlies
Europese en Belgische overheden treden hiertegen op door het voeren van een
gepast mededingingsbeleid (= verbieden zaken als ze nadelig zijn voor
consument):
- concurrentiebeperkende overeenkomsten (kartels) tussen ondernemingen
- misbruik van een machtspositie door een grote onderneming
- overnames die leiden tot een beperking van de concurrentie
- staatssteun die leidt tot een verstoring van de concurrentie
2. marktfalen
2.1 externaliteiten
2.1.1 positieve en negatieve externe effecten
marktmechanisme = brengt in een competitieve, vrije markt een marktevenwicht
tot stand dat onvoldoende rekening houdt met de neveneffecten die ontstaan
door de productie of consumptie van dat bepaalde goed
externe effecten of externaliteiten
= zorgen voor externe kosten
= hebben een rechtstreekse weerslag op het welzijn van de betrokken
stakeholders, zonder dat ze vergoed worden, als het welzijn van deze
betrokkenen afneemt
positieve externe effecten
= zorgen voor externe baten
= hebben een rechtstreekse weerslag op het welzijn van de betrokken
stakeholders, zonder dat ze vergoed worden, als het welzijn van deze
betrokkenen stijgt
vorm van marktfalen = het niet verrekenen van deze externe kosten en baten in
de marktprijs:
bereikte evenwicht bij vrije marktwerking -> niet meest optimale situatie
te lage prijzen -> schadelijke en vervuilende producten meer verhandeld
te hoge marktprijs -> maatschappelijk wenselijke goederen en diensten minder
verhandeld
2.1.2 oplossingen voor marktfalen door externaliteiten
Overheid speelt belangrijke rol in voorzien van oplossingen wanneer externe
effecten optreden en de marktwerking faalt.
1. marktmacht
welvaartsoptimum = wordt op een markt in volkomen concurrentie bereikt bij
een vrije marktwerking
Het is essentieel dat er veel producenten zijn die individueel geen invloed kunnen
uitoefenen op de markt.
marktmacht = ontstaat wanneer een onderneming voldoende groot is om de
marktprijs te beïnvloeden
ondernemer => een prijszetter (bij niet-competitieve marktvormen: monopolie,
oligopolie en monopolistische concurrentie)
gevolg: stijgt producentensurplus ten koste van consumentensurplus ->
welvaartsverlies
Europese en Belgische overheden treden hiertegen op door het voeren van een
gepast mededingingsbeleid (= verbieden zaken als ze nadelig zijn voor
consument):
- concurrentiebeperkende overeenkomsten (kartels) tussen ondernemingen
- misbruik van een machtspositie door een grote onderneming
- overnames die leiden tot een beperking van de concurrentie
- staatssteun die leidt tot een verstoring van de concurrentie
2. marktfalen
2.1 externaliteiten
2.1.1 positieve en negatieve externe effecten
marktmechanisme = brengt in een competitieve, vrije markt een marktevenwicht
tot stand dat onvoldoende rekening houdt met de neveneffecten die ontstaan
door de productie of consumptie van dat bepaalde goed
externe effecten of externaliteiten
= zorgen voor externe kosten
= hebben een rechtstreekse weerslag op het welzijn van de betrokken
stakeholders, zonder dat ze vergoed worden, als het welzijn van deze
betrokkenen afneemt
positieve externe effecten
= zorgen voor externe baten
= hebben een rechtstreekse weerslag op het welzijn van de betrokken
stakeholders, zonder dat ze vergoed worden, als het welzijn van deze
betrokkenen stijgt
vorm van marktfalen = het niet verrekenen van deze externe kosten en baten in
de marktprijs:
bereikte evenwicht bij vrije marktwerking -> niet meest optimale situatie
te lage prijzen -> schadelijke en vervuilende producten meer verhandeld
te hoge marktprijs -> maatschappelijk wenselijke goederen en diensten minder
verhandeld
2.1.2 oplossingen voor marktfalen door externaliteiten
Overheid speelt belangrijke rol in voorzien van oplossingen wanneer externe
effecten optreden en de marktwerking faalt.
