Recht
Deel 1: Algemene inleiding tot het recht
1 Recht : begripsomschrijving
= meerduidig begrip
Geheel van gedragsregels
Afdwingbaar door de overheid
Misdrijf plegen → straf
= wanneer je regels uit strafrecht overtreedt
Schadevergoeding ≠ boete
Schadevergoeding
o Geld gaat naar person
o Schadeprijs kun je nooit op voorhand weten
Boete
o Straf
o Geld gaat naar de schatkist
Sancties
Straffen
Straf:
- Werkstraf
- Gevangenisstraf
- Boete
Sancties:
- Schadevergoeding
- Gasboete
Indicatieve regels (↔ gedragsregel):
, Wat is en niet anders kan
Bv. stelling van Pythagoras
Gedragsregel:
Wat wel anders kan, maar niet anders mag
Bv. moord kan, maar mag niet (=sanctie)
Gedragsregels vs. Rechtsregels
Rechtsregels = gedragsregels + afdwingbaar door overheid
1.1 Gedragsregels
Gedragsregels = voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in een bepaalde richting te sturen
Beperken persoonlijke vrijheid
“wat anders kan, maar niet anders mag”
1.2 Afdwingbar gesteld door de overheid
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn daarom rechtsregels!
o Vele gedragsregels missen juridische afdwingbaarheid om als rechtsregels bestempeld te
worden
Recht =
- Gedragsregels
- Afdwingbaar gesteld (= sanctioneerbaar gesteld)
Zorgt ervoor dat men die regels niet zomaar ongestoord naast zich neerlegt
- Door de overheid
Opmerking :
Afdwingbaar gesteld ≠ Gemaakt, uitgevaardigd
Sanctioneerbaar >> Strafbaar
2 Het doel van het recht
Doel rechtsregels : orde + rechtszekerheid te brengen in maatschappij
Orde:
o Zonder rechtsregels → chaos
o Bv. Alle mensen zouden kiezen om rechts of links te rijden op de rijweg
Rechtszekerheid:
o Door rechtsregels weten mensen beter waar ze aan toe zijn, wat hen te wachten staat
Opgelet!!
,Orde + rechtszekerheid betekenen niet noodzakelijk rechtvaardigheid!
3 De bronnen van het recht
Rechtsbronnen Belgisch recht:
Wetgeving (in ruime zin)
De gewoonte
De algemene rechtsbeginselen
De rechtspraak
De rechtsleer
Sommige private regelvorming
3.1 De wetgeving in ruime zin
3.1.1 Omschrijving
Afkomstig van wetgevende macht
Decreten/
ordonnanties Federale
wet
Beslissing van
de
uitvoerende
macht
Federale wetten:
o Wetgeving gestemd door het federale parlement
o Wetten in enge zin
Decreten en ordonnanties:
o Wetgeving gestemd door de deelstaatparlementen in ons land
Beslissingen van de uitvoerende macht:
o Koninklijke besluiten
o Ministeriële besluiten
o Gemeentelijke en provinciale besluiten
o …
3.2 (Rechts)gewoonten
Rechtsgewoonten = de gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende
rechtsregels worden beschouwd
Bv. Wanneer ambtenaar van burgerlijke stand het overlijden van persoon moet vaststellen
, “Gewoonte” is dan dat hij zich tevreden stelt met een attest van overlijden dat opgesteld is door
geneesheer
3.3 De algemene rechtsbeginselen
Algemene rechtsbeginselen = ongeschreven gedragsregels die essentieel worden geacht voor de
samenleving
Bv. Verbod van eigenrichting
= verboden om recht in eigen handen te nemen
Uitzonderingen:
- 1) Ernstige bedreigen van je vrijheid bv. Ontvoeren
- 2) Ernstige bedreigen van je fysieke integriteit bv. Met geweer bedreigen
- 3) Ernstige bedreiging van je eerbaarheid bv. Verkrachting
3.4 De rechtsspraak
Hoven : arrest
Rechtbanken : vonnis
Andere rechtscolleges: uitspraken
Enkel bindend voor de betrokken partijen: wel gezaghebbend in gelijkaardige gevallen
3.5 Rechtsleer
Rechtsleer = geheel van de publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over het recht meedelen
= geschriften (secundaire bronnen zoals handboeken, artikels)
Rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron
3.6 Private regelgeving
Private regelgeving = niet alleen overheden, maar ook private personen
Bv. (geldige) overeenkomsten
Enkel bindend voor contractspartijen
4 De indeling van het recht
4.1 De klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
Deel 1: Algemene inleiding tot het recht
1 Recht : begripsomschrijving
= meerduidig begrip
Geheel van gedragsregels
Afdwingbaar door de overheid
Misdrijf plegen → straf
= wanneer je regels uit strafrecht overtreedt
Schadevergoeding ≠ boete
Schadevergoeding
o Geld gaat naar person
o Schadeprijs kun je nooit op voorhand weten
Boete
o Straf
o Geld gaat naar de schatkist
Sancties
Straffen
Straf:
- Werkstraf
- Gevangenisstraf
- Boete
Sancties:
- Schadevergoeding
- Gasboete
Indicatieve regels (↔ gedragsregel):
, Wat is en niet anders kan
Bv. stelling van Pythagoras
Gedragsregel:
Wat wel anders kan, maar niet anders mag
Bv. moord kan, maar mag niet (=sanctie)
Gedragsregels vs. Rechtsregels
Rechtsregels = gedragsregels + afdwingbaar door overheid
1.1 Gedragsregels
Gedragsregels = voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in een bepaalde richting te sturen
Beperken persoonlijke vrijheid
“wat anders kan, maar niet anders mag”
1.2 Afdwingbar gesteld door de overheid
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn daarom rechtsregels!
o Vele gedragsregels missen juridische afdwingbaarheid om als rechtsregels bestempeld te
worden
Recht =
- Gedragsregels
- Afdwingbaar gesteld (= sanctioneerbaar gesteld)
Zorgt ervoor dat men die regels niet zomaar ongestoord naast zich neerlegt
- Door de overheid
Opmerking :
Afdwingbaar gesteld ≠ Gemaakt, uitgevaardigd
Sanctioneerbaar >> Strafbaar
2 Het doel van het recht
Doel rechtsregels : orde + rechtszekerheid te brengen in maatschappij
Orde:
o Zonder rechtsregels → chaos
o Bv. Alle mensen zouden kiezen om rechts of links te rijden op de rijweg
Rechtszekerheid:
o Door rechtsregels weten mensen beter waar ze aan toe zijn, wat hen te wachten staat
Opgelet!!
,Orde + rechtszekerheid betekenen niet noodzakelijk rechtvaardigheid!
3 De bronnen van het recht
Rechtsbronnen Belgisch recht:
Wetgeving (in ruime zin)
De gewoonte
De algemene rechtsbeginselen
De rechtspraak
De rechtsleer
Sommige private regelvorming
3.1 De wetgeving in ruime zin
3.1.1 Omschrijving
Afkomstig van wetgevende macht
Decreten/
ordonnanties Federale
wet
Beslissing van
de
uitvoerende
macht
Federale wetten:
o Wetgeving gestemd door het federale parlement
o Wetten in enge zin
Decreten en ordonnanties:
o Wetgeving gestemd door de deelstaatparlementen in ons land
Beslissingen van de uitvoerende macht:
o Koninklijke besluiten
o Ministeriële besluiten
o Gemeentelijke en provinciale besluiten
o …
3.2 (Rechts)gewoonten
Rechtsgewoonten = de gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende
rechtsregels worden beschouwd
Bv. Wanneer ambtenaar van burgerlijke stand het overlijden van persoon moet vaststellen
, “Gewoonte” is dan dat hij zich tevreden stelt met een attest van overlijden dat opgesteld is door
geneesheer
3.3 De algemene rechtsbeginselen
Algemene rechtsbeginselen = ongeschreven gedragsregels die essentieel worden geacht voor de
samenleving
Bv. Verbod van eigenrichting
= verboden om recht in eigen handen te nemen
Uitzonderingen:
- 1) Ernstige bedreigen van je vrijheid bv. Ontvoeren
- 2) Ernstige bedreigen van je fysieke integriteit bv. Met geweer bedreigen
- 3) Ernstige bedreiging van je eerbaarheid bv. Verkrachting
3.4 De rechtsspraak
Hoven : arrest
Rechtbanken : vonnis
Andere rechtscolleges: uitspraken
Enkel bindend voor de betrokken partijen: wel gezaghebbend in gelijkaardige gevallen
3.5 Rechtsleer
Rechtsleer = geheel van de publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over het recht meedelen
= geschriften (secundaire bronnen zoals handboeken, artikels)
Rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron
3.6 Private regelgeving
Private regelgeving = niet alleen overheden, maar ook private personen
Bv. (geldige) overeenkomsten
Enkel bindend voor contractspartijen
4 De indeling van het recht
4.1 De klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
