Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
Inhoudsopgave
Cursusmateriaal......................................................................................................................................5
Bronnen..................................................................................................................................................5
Algemene beginselen strafprocesrecht..................................................................................................6
Hoofdstuk 1: Definitie.........................................................................................................................6
1. Begrip..........................................................................................................................................6
2. Onderscheid tussen formeel en materieel strafrecht.................................................................6
3. Doelstellingen van het strafproces.............................................................................................8
Hoofdstuk 2: Accusatoire en inquisitoire rechtspleging.....................................................................9
1. Principe.......................................................................................................................................9
2. Praktijk......................................................................................................................................10
3. Strafrechtshervorming in Europa..............................................................................................10
Hoofdstuk 3: Verloop van het strafproces........................................................................................10
1. Vooronderoek...........................................................................................................................10
2. Onderzoek ten gronde..............................................................................................................16
Hoofdstuk 4: Actoren in het strafproces...........................................................................................19
1. Verdachte en slachtoffer..........................................................................................................20
2. De BAP & tussenkomende partij...............................................................................................24
3. De politie..................................................................................................................................25
4. Openbaar ministerie.................................................................................................................27
5. Onderzoeksrechter...................................................................................................................29
6. Onderzoeksgerechten...............................................................................................................31
7. Vonnisgerechten.......................................................................................................................32
8. Strafuitvoeringsrechtbank........................................................................................................33
9. Justitieassistenten & -huizen....................................................................................................34
Hoofdstuk 5: Beleidsorganen in het strafprocesrecht......................................................................34
1. De minister van Justitie.............................................................................................................34
2. Het college van procureurs-generaal........................................................................................34
3. De procureur des Konings.........................................................................................................35
4. Raad van PdK’s / Raad van arbeidsauditeurs............................................................................35
Even recapituleren........................................................................................................................35
Deel I: De rechten van de verdediging in strafzaken............................................................................36
Hoofdstuk 1: Algemene begrippen...................................................................................................36
1
,Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
1. Begrip en oorsprong.................................................................................................................36
2. Toepassingsgebied....................................................................................................................38
Hoofdstuk 2: Overzicht.....................................................................................................................40
1. Toegang tot de rechter.............................................................................................................40
2. Eerlijk proces............................................................................................................................42
3. Openbaar proces......................................................................................................................44
4. Redelijke termijn.......................................................................................................................46
5. Verbod van gedwongen zelfincriminatie..................................................................................53
6. Vermoeden van onschuld.........................................................................................................55
7. Het recht op verdediging..........................................................................................................56
Hoofdstuk 3: Andere grondrechten (wettelijke waarborgen bij beperkingen van bepaalde
grondrechten....................................................................................................................................63
1. Recht op persoonlijke vrijheid (art. 5).......................................................................................63
2. Recht op de eerbiediging van de private levenssfeer (art. 8)....................................................64
Deel II: De vorderingen die uit het misdrijf voortvloeien......................................................................66
Hoofdstuk 1: Vorderingen uit het misdrijf: de strafvordering..........................................................66
1. Algemene beginselen................................................................................................................66
2. Wie oefent de sv. uit?...............................................................................................................66
3. Hoe wordt de sv. uitgeoefend?.................................................................................................67
4. Tegen wie sv. uitoefenen?........................................................................................................81
5. (Extra)territoriale gelding sv.....................................................................................................86
6. Prejudiciële vragen & geschillen...............................................................................................86
7. Verval van de strafvordering.....................................................................................................87
Hoofdstuk 2: Vorderingen uit het misdrijf: de burgerlijke vordering................................................97
1. Personen die de burgerlijke vordering uitoefenen...................................................................97
2. Tegen wie?................................................................................................................................98
3. Wanneer en wat?.....................................................................................................................98
4. Hoe?..........................................................................................................................................99
5. Verval van de burgerlijke vordering........................................................................................101
6. Le criminel tient le civil en état...............................................................................................102
7. Slachtofferfonds......................................................................................................................102
DEEL III: het vooronderzoek in strafzaken (PPT nog niet op BB).........................................................103
Hoofdstuk 1: Wijze waarop het onderzoek gevoerd wordt............................................................103
Hoe komen misdrijven a/h licht?................................................................................................104
2
,Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
Opsporing en vaststelling...........................................................................................................105
Hoofdstuk 2: Personen belast met de opsporing en vaststelling van misdrijven............................106
Wie is met de opsporing belast?.................................................................................................106
Leidinggevende magistraten.......................................................................................................107
De politiediensten......................................................................................................................107
Hoofdstuk 3: Het opsporingsonderzoek.........................................................................................107
Definitie opsporingsonderzoek...................................................................................................107
Proactieve recherche..................................................................................................................109
BOM............................................................................................................................................110
Het ‘kaalpluk’-onderzoek............................................................................................................120
Afsluiting opsporingsonderzoek.....................................................................................................123
Het gerechtelijk onderzoek (Deel III)..............................................................................................124
Saisine v/d onderzoeksrechter.......................................................................................................125
Verhouding OR / PdK......................................................................................................................127
Rechten ivdg en BP.........................................................................................................................128
Inzage/kopie strafdossier...............................................................................................................129
Strafrechtelijk kortgeding...............................................................................................................131
Bijkomend onderzoek.....................................................................................................................132
Regeling der rechtspleging.............................................................................................................133
Controle door de KI........................................................................................................................139
Zuivering der nietigheden...............................................................................................................140
Deel III: De onderzoeksverrichtingen..................................................................................................141
Onderzoeksverrichtingen...............................................................................................................141
Deel III: de voorlopige hechtenis........................................................................................................157
Algemene beginselen VH................................................................................................................157
Arrestatie (art. 1 en 2 WVH)...........................................................................................................158
Bevel tot aanhouding (art. 16 WVH)...............................................................................................159
Rechterlijk toezicht op VH..............................................................................................................161
VH & verloop van de procedure.....................................................................................................164
Alternatieven voor de VH...............................................................................................................165
Onwerkzame hechtenis..................................................................................................................165
Deel IV: het onderzoek ter terechtzitting...........................................................................................166
De bevoegdheid in strafzaken........................................................................................................166
Saisine vonnisgerechten.................................................................................................................167
3
, Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
Rechtspleging (niet assisen)............................................................................................................168
SUO.................................................................................................................................................170
Het bewijs in strafzaken..................................................................................................................170
De bewijsvoering........................................................................................................................171
De bewijsmiddelen.....................................................................................................................171
Mogelijke onregelmatigheden........................................................................................................172
De sanctie vóór Antigoon...........................................................................................................173
Antigoon.....................................................................................................................................173
De bewijswaardering......................................................................................................................175
Rechtsmiddelen..............................................................................................................................176
Rechtsmiddelen: inleiding..........................................................................................................176
Verzet.........................................................................................................................................177
Hoger beroep..............................................................................................................................180
Voorziening in cassatie...............................................................................................................183
4
Inhoudsopgave
Cursusmateriaal......................................................................................................................................5
Bronnen..................................................................................................................................................5
Algemene beginselen strafprocesrecht..................................................................................................6
Hoofdstuk 1: Definitie.........................................................................................................................6
1. Begrip..........................................................................................................................................6
2. Onderscheid tussen formeel en materieel strafrecht.................................................................6
3. Doelstellingen van het strafproces.............................................................................................8
Hoofdstuk 2: Accusatoire en inquisitoire rechtspleging.....................................................................9
1. Principe.......................................................................................................................................9
2. Praktijk......................................................................................................................................10
3. Strafrechtshervorming in Europa..............................................................................................10
Hoofdstuk 3: Verloop van het strafproces........................................................................................10
1. Vooronderoek...........................................................................................................................10
2. Onderzoek ten gronde..............................................................................................................16
Hoofdstuk 4: Actoren in het strafproces...........................................................................................19
1. Verdachte en slachtoffer..........................................................................................................20
2. De BAP & tussenkomende partij...............................................................................................24
3. De politie..................................................................................................................................25
4. Openbaar ministerie.................................................................................................................27
5. Onderzoeksrechter...................................................................................................................29
6. Onderzoeksgerechten...............................................................................................................31
7. Vonnisgerechten.......................................................................................................................32
8. Strafuitvoeringsrechtbank........................................................................................................33
9. Justitieassistenten & -huizen....................................................................................................34
Hoofdstuk 5: Beleidsorganen in het strafprocesrecht......................................................................34
1. De minister van Justitie.............................................................................................................34
2. Het college van procureurs-generaal........................................................................................34
3. De procureur des Konings.........................................................................................................35
4. Raad van PdK’s / Raad van arbeidsauditeurs............................................................................35
Even recapituleren........................................................................................................................35
Deel I: De rechten van de verdediging in strafzaken............................................................................36
Hoofdstuk 1: Algemene begrippen...................................................................................................36
1
,Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
1. Begrip en oorsprong.................................................................................................................36
2. Toepassingsgebied....................................................................................................................38
Hoofdstuk 2: Overzicht.....................................................................................................................40
1. Toegang tot de rechter.............................................................................................................40
2. Eerlijk proces............................................................................................................................42
3. Openbaar proces......................................................................................................................44
4. Redelijke termijn.......................................................................................................................46
5. Verbod van gedwongen zelfincriminatie..................................................................................53
6. Vermoeden van onschuld.........................................................................................................55
7. Het recht op verdediging..........................................................................................................56
Hoofdstuk 3: Andere grondrechten (wettelijke waarborgen bij beperkingen van bepaalde
grondrechten....................................................................................................................................63
1. Recht op persoonlijke vrijheid (art. 5).......................................................................................63
2. Recht op de eerbiediging van de private levenssfeer (art. 8)....................................................64
Deel II: De vorderingen die uit het misdrijf voortvloeien......................................................................66
Hoofdstuk 1: Vorderingen uit het misdrijf: de strafvordering..........................................................66
1. Algemene beginselen................................................................................................................66
2. Wie oefent de sv. uit?...............................................................................................................66
3. Hoe wordt de sv. uitgeoefend?.................................................................................................67
4. Tegen wie sv. uitoefenen?........................................................................................................81
5. (Extra)territoriale gelding sv.....................................................................................................86
6. Prejudiciële vragen & geschillen...............................................................................................86
7. Verval van de strafvordering.....................................................................................................87
Hoofdstuk 2: Vorderingen uit het misdrijf: de burgerlijke vordering................................................97
1. Personen die de burgerlijke vordering uitoefenen...................................................................97
2. Tegen wie?................................................................................................................................98
3. Wanneer en wat?.....................................................................................................................98
4. Hoe?..........................................................................................................................................99
5. Verval van de burgerlijke vordering........................................................................................101
6. Le criminel tient le civil en état...............................................................................................102
7. Slachtofferfonds......................................................................................................................102
DEEL III: het vooronderzoek in strafzaken (PPT nog niet op BB).........................................................103
Hoofdstuk 1: Wijze waarop het onderzoek gevoerd wordt............................................................103
Hoe komen misdrijven a/h licht?................................................................................................104
2
,Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
Opsporing en vaststelling...........................................................................................................105
Hoofdstuk 2: Personen belast met de opsporing en vaststelling van misdrijven............................106
Wie is met de opsporing belast?.................................................................................................106
Leidinggevende magistraten.......................................................................................................107
De politiediensten......................................................................................................................107
Hoofdstuk 3: Het opsporingsonderzoek.........................................................................................107
Definitie opsporingsonderzoek...................................................................................................107
Proactieve recherche..................................................................................................................109
BOM............................................................................................................................................110
Het ‘kaalpluk’-onderzoek............................................................................................................120
Afsluiting opsporingsonderzoek.....................................................................................................123
Het gerechtelijk onderzoek (Deel III)..............................................................................................124
Saisine v/d onderzoeksrechter.......................................................................................................125
Verhouding OR / PdK......................................................................................................................127
Rechten ivdg en BP.........................................................................................................................128
Inzage/kopie strafdossier...............................................................................................................129
Strafrechtelijk kortgeding...............................................................................................................131
Bijkomend onderzoek.....................................................................................................................132
Regeling der rechtspleging.............................................................................................................133
Controle door de KI........................................................................................................................139
Zuivering der nietigheden...............................................................................................................140
Deel III: De onderzoeksverrichtingen..................................................................................................141
Onderzoeksverrichtingen...............................................................................................................141
Deel III: de voorlopige hechtenis........................................................................................................157
Algemene beginselen VH................................................................................................................157
Arrestatie (art. 1 en 2 WVH)...........................................................................................................158
Bevel tot aanhouding (art. 16 WVH)...............................................................................................159
Rechterlijk toezicht op VH..............................................................................................................161
VH & verloop van de procedure.....................................................................................................164
Alternatieven voor de VH...............................................................................................................165
Onwerkzame hechtenis..................................................................................................................165
Deel IV: het onderzoek ter terechtzitting...........................................................................................166
De bevoegdheid in strafzaken........................................................................................................166
Saisine vonnisgerechten.................................................................................................................167
3
, Strafprocesrecht Mélanie De Wilde 2021
Rechtspleging (niet assisen)............................................................................................................168
SUO.................................................................................................................................................170
Het bewijs in strafzaken..................................................................................................................170
De bewijsvoering........................................................................................................................171
De bewijsmiddelen.....................................................................................................................171
Mogelijke onregelmatigheden........................................................................................................172
De sanctie vóór Antigoon...........................................................................................................173
Antigoon.....................................................................................................................................173
De bewijswaardering......................................................................................................................175
Rechtsmiddelen..............................................................................................................................176
Rechtsmiddelen: inleiding..........................................................................................................176
Verzet.........................................................................................................................................177
Hoger beroep..............................................................................................................................180
Voorziening in cassatie...............................................................................................................183
4