Samenvatting - Bedrijfsfiscaliteit 2026

DEEL 1 - Begrippen en principes


1. Het begrip ‘belasting’

Een belasting
= een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage
op personen of feiten die een band hebben met het territorium waarop
de overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten v algemeen nut te financieren

●​ Opmerking: Benaming vd bijdrage is niet relevant
⇒ taksen, solidariteitsbijdragen, contributies, … zijn ook belastingen

●​ Kenmerken ve belasting:
○​ Door de overheid:
○​ Bel w opgelegd door overheid als (enige) drager v
soevereiniteit
■​ Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en
gemeente (iedere overheid kan dit dus doen)
○​ FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren

○​ Eenzijdig en verplicht:
○​ Geen keuzemogelijkheid → nodig vr werking openbare orde
■​ altijd betalen → ook wanneer men bezwaren heeft
●​ vb: mensen wouden niet betalen aangezien
bepaald deel nr defensie ging
○​ Waarom? Economische redenen:
= risico op marktfalen bij pub goederen en schaalvoordelen
○​ Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belangrijk
○​ Sancties en dwangmaatregelen indien je niet betaald
■​ vb: beslag leggen op goederen

○​ Territorialiteit:
○​ Gevolg van soevereiniteit
○​ Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band
(‘nexus’) is met het territorium
■​ mensen in buitenland met link aan Belgie moeten ook
bel betalen → vb: obligaties die uitgegeven w in Belgie

○​ Voor algemeen nut:
○​ Uitgave dient om kosten v overheid te dekken
■​ BV: onderwijs, wegen, pensioenen
○​ Geen aanwijsbare en individuele tegenprestatie
○​ Politiek discretionair:
= niet zelf kiezen waar belastingen naartoe gaan
→ gebeurd op initatief vd regering / parlement
→ bel kan enkel dr wet opgelegd w




1

,2. Andere heffingen en bijzondere categorieën


2.1 Retributie

●​ Vergoeding vr tegenprestatie door overheid in rechtstreeks
en onmiddellijk belang vn begunstigde (geïndividualiseerde dienst)
○​ vb: betalen vr tolwegen
●​ Retributie ≠ belasting
○​ betaald bijdrage vr rechtsreeks aanwijsbare tegenbijdrage
●​ Beroep op dienst uit eigenbelang
○​ BV: haven- en kaaigelden, tolgelden, parkeergelden
●​ Bedrag van retributie moet in redelijke verhouding staan tot verleende dienst
●​ Discussie over ‘individueel beslissingsmoment’ (~ “combi-taxen”)
○​ Men zegt dat je bij retributie vrije keuze hebt om al dan niet
gebruik te maken van D
⇒ daarom ook keuze om te betalen of niet



2.2 Socialezekerheidsbijdrage (SZ)

●​ Onderscheidt met belasting w laatste tijd betwist
○​ MR hier draagt men bij vanuit
solidariteitsgedachte, bij bel niet
○​ doeleinden zijn anders
●​ Gesteund op solidariteits-en het
verzekeringsbeginsel
●​ viseren specifieke aanwending (bepaalde
uitgaven)
●​ Niet betaald aan FOD Financiën
mr aan parastatale instellingen belast met inning
ervan
●​ Inning door RSZ-instellingen: verschil tss
invordering SZ en belasting vervaagt
○​ 2017: RSZ schept ook uitvoerbare titel (kohier) maar alleen nadat uitnodiging
tot betaling niet werd gehonoreerd
●​ Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement




2

,2.3 Verhaalbelastingen

●​ Bijdrage aan overheid vr specifieke dienst waarbij geen individueel
beslissingsmoment is
○​ bij retributie wel
●​ Verplichte heffing door overheid naar aanleiding v specifieke prestatie,
!! ook als belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt
→ onweerlegbaar vermoeden
●​ GEEN individueel beslissingsmoment voor de betaler (↔ retributie)
dus niet vermijdbaar

●​ BV: huis bouwen -> betalen voor aanleg van riolering




2.4 Directe en indirecte belastingen


Directe belastingen Indirecte belastingen

Raakt een voortdurende toestand en w Treft een voorbijgaand feit of
periodiek geïnd via aanslag ten laste vn rechtshandeling
diegene die zich in belastbare toestand en w afzonderlijk per transactie geïnd
bevindt
BV: personenbel, vennootschapsbel (en BV: erfbelasting (overlijden -> bel
alle andere inkomstenbelastingen) betalen) , btw




2.5 Afwentelbare en niet-afwentelbare belastingen

Afwentelbare bel Niet-afwentelbare bel

Economisch gedragen door degene die de De wettelijke schuldenaaar wentelt kost
wet aanduidt als schuldenaar economisch af (geheel/gedeeltelijk)
op een derde
BV: erfbel, personenbel BV: accijnzen, douanerechten




2.6 Dubbele belastingen

●​ Juridische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bv: inkomen, vermogen)
w in hoofde van dezelfde persoon 2x aan dezelfde bel onderworpen
○​ Doet zich vooral voor bij grensoverschrijdende investeringen/activiteiten
(nexus)
○​ VB: divident v Amerikaanse onderneming mr ontvangen in België zal leiden
tot dubbele belasting



3

, ●​ Economische dubbele belasting: dezelfde belastbare basis (bv: inkomen,
vermogen) w in hoofde van 2 verschillende personen 2x aan bel onderworpen
○​ VB: betaling van een vergoeding voor diensten die niet-aftrekbaar is bij de
betaler maar toch belastbaar is bij de genieter
○​ Dubbele belastingen op 2 entiteiten
○​ VB: Nederlandse moederonderneming betaald deel vd winst uit aan
dochteronderneming, dochterondernemingn betaald belasting
→ vervolgens winst uitkeren aan aandeelhouders,
bij aandeelhouders nog eens belast




2.7 Belastingsontwijking en belastingsontduiking

Belastingontwijking Belastingontduiking

Er is een intentioneel element = het opzettelijk ontwijken ve wettelijk
MAAR GEEN materieel element verschuldigde bel

Dit is geen misdrijf MAAR kan wel door de 2 vereiste elementen:
wetgever w tegengegaan 1.​ Materieel element: inbreuk op de
→ vb: algemene en bijzondere fiscale wetgeving
antimisbruikbepaling
2.​ Intentioneel element: de bedoeling
BV: onthouding of substitutie om de bel te ontwijken

Dit is fiscale fraude

BV: fictieve K of inkomsten,
prijsbewimpeling
BV: Cryptomunten zijn gestegen in
waarden, moet eig aangegeven w,
mr doet het niet




3. Waarom belasten?


3.1 Functies van de belasting

1.​ Financiële functie (en primaire functie):
●​ Financiering van diensten van algemeen nut




4

, 2.​ Herverdelende functie:
●​ Aanbrengen van wijzigingen in verdeling van economische middelen binnen
de bevolking
●​ Progressieve bel en belastingvrije som (bv: in personenbelasting):
draagkrachtbeginsel
●​ Belastbaar voorwerp: belasten van inkomsten uit arbeid
of kapitaal: vermogens(winst)bel
●​ Onderscheid v verschillende manier v belasten
○​ vermogen w op verschillende manieren belast
■​ 3 manieren:
1.​ Vermogen dat inkomst genereerd w belast
→ Appelen die aan de boom groeien belasten
→ bij aandelen krijgt men jaarlijks deel vd winst
→ vermogen dat een inkomst genereerd
= roerende inkomst

2.​ Vermogenswinstbelasting
→ Meerwaardebelasting
→ Kleine boom gekocht, deze is gegroeid tot
een grote en wordt daardoor met veel winst gekocht

3.​ Vermogensbelasting
→ belasten op het hebben ve boom ongeacht
de grote en de apppelen


3.​ Gedragssturende functie:
●​ Wenselijk gedrag stimuleren adhv fiscaal voordeel
OF onwenselijk gedrag ontmoedigen door het fiscaal nadelig te maken
○​ BV: vervuilende wagens minder aantrekkelijk maken
en elektrische wagens aantrekkelijker maken
●​ Complexiteit van regelgeving
○​ Iedere actie die overheid onderneemt heeft een impact op budget
●​ Functies van bel communiceren met elkaar:
= gedrag demotiveren = afname fiscale ontvangsten
○​ Demotivatie via extra bel → minder inkomsten → moeilijker om te
herverdelen



3.2 Rechtvaardiging van belasting

Omwille vd functies v bel w het bestaan ervan zelden in vraag gesteld:
●​ Het betreft voornamelijk een politiek-filosofische vraag die vanuit verschillende
stromingen benaderd w (welke rol moet de overheid bekleden? Hoe absoluut is het
eigendomsrecht?):

2 theorieën:
1.​ Profijtbeginsel (benefit theory):
= persoon die voordeel haalt uit een overheidsdienst moet bijdragen aan deze
overheidsdienst (~ sociaal contract met overheid)
●​ !! Zwakte v deze theorie: ik gebruik dienst X niet dus wil er niet aan bijdragen


5

, 2.​ Soevereiniteit
= individu maakt deel uit v gemeenschap en is daarom onderworpen aan
de soevereiniteit van de overheid
●​ algemeen belang rechtvaardigt bestaan v bel, niet het individuele voordeel



4. Hoe belasten?


4.1 Beginselen van het belastingrecht

Er bestaat geen uniforme lijst v vereisten waaraan een goed belastingstelsel moet
voldoen of aan moet beantwoorden:

●​ Historisch w vaak teruggegrepen op de beginselen van Adam Smith:
○​ Billijkheid
○​ Rechtszekerheid
○​ Praktische uitvoerbaarheid
○​ Efficiëntie

●​ Vanuit juridisch oogpunt kunnen aantal beginselen opgesomd w die bepalen hoe
belasting vormgegeven moet w:
○​ Het legaliteitsbeginsel
○​ Het eenjarigheidsbeginsel
○​ Het gelijkheidsbeginsel
○​ Het openbare-ordekarakter van de fiscale wet
○​ Het verbod op retroactiviteit
○​ Algemene beginsel van behoorlijk bestuur




4.1.1 Het fiscaal legaliteitsbeginsel

Invoeren v bel of een belastingvrijstelling moet zijn oorsprong vinden in een wet:
no taxation without representation

In Belgische Grondwet:
●​ Het invoeren ve bel vereist beslissing vh parlement, gewest- of
gemeenschapsraden, provincie of gemeenteraad
●​ Rechtvaardigheid v het belastingrecht
= democratische legitimering vd introductie ve bel of een belastingvrijstelling;
●​ Verbonden aan fundamentele rechten: het eigendomsrecht
●​ Beperkingen op het ongestoord genot v eigendom (maw betaling v bel) moeten hun
grondslag vinden in een wet




6

,Invoer obv wet
De invoeren ve bel of belastingvrijstelling moet zijn oorsprong vinden in een wet:

●​ De wetgevende macht moet de essentiële bestanddelen vd bel bepalen:
○​ Vaststellen vh subject: de belastingplichtige
○​ Vaststellen vh object: de belastbare materie
■​ BV: bekomen van inkomen uit arbeid, het aanhouden v/e
effectenrekening
○​ Vaststellen belastbare grondslag
○​ Vaststellen tarief
○​ Vaststellen vd modaliteiten van een bel
■​ BV: vrijstellingen, verminderingen, aftrekposten

●​ Bepalen v niet-essentiële bestanddelen moet niet bij wetgevende macht liggen
○​ Vaststellen va aangiftetermijnen, de wijze van aangifte
○​ OPM: deze kunnen dus wel door uitvoerende macht bepaalt w


Uitvoering dr uitvoerende macht
= uitvoeren v belastingwetten verantwoordelijkheid v uitvoerende macht:
●​ uitvoerende macht zorgt ervoor dat belastingwetten w nageleefd
●​ Koning maakt besluiten die noodzakelijk zijn vr uitvoering vd wetten
●​ Interpretatie en toepassing vd wet verduidelijken kan
door de Administratie (FOD Fin) voorzien w:
!! deze hebben geen kracht van wet en kunnen niet contra legem zijn


UITZ op het fiscaal legaliteitsbeginsel:
●​ Het bepalen v essentiële bestanddelen ve belastingwet kan in
bepaalde situaties toch door uitvoerende macht:
○​ Noodzaak
○​ Machtiging (door de wetgevende macht) die uitdrukkelijk en ondubbelzinnig is
○​ Wettelijke bekrachtiging
■​ BV: volmachtwetten en kaderwetten


Gevolgen van fiscaal legaliteitsbeginsel:
●​ De fiscale wet moet strikt geïnterpreteerd w:
○​ Fiscaalrechtelijke bepaling onduidelijk?
⇒ kijken nr boedeling vd wetgever (ratio legis)
■​ onduidelijkheid over de toepassing van een bel:
→ interpretatie in voordeel v belastingplichtige
(in dubio contra fiscum)
■​ onduidelijkheid over de toepassing van een vrijstelling:
→ interpretatie in voordeel v fiscus (in dubio pro fisco)
○​ De fiscale administratie mag niet afwijken v wet:
■​ Administratieve circulaires commentaren mogen
geen invulling geven aan essentiële bestanddelen ve bel
■​ Fiscus mag niet afwijken v wet (strengere of mildere interpretatie)
■​ Fiscus kan geen overeenkomsten treffen die het recht zelf betreffen
!! wel mogelijk mbt feitelijke vraagstukken


7

, ○​ De fiscale wet mag niet naar analogie geïnterpreteerd w
■​ vb: op verkoop groene appelen is belasting v 10%
⇒ wilt niet zeggen dat dat ook bij rode appelen zo is




4.1.2 Het fiscaal eenjarigheidsbeginsel

vloeit voort uit fiscaal legaliteitsbeginsel

Belastingheffing door de uitvoerende macht vereist de jaarlijkse fiscale machtiging
v wetgevende macht aan de uitvoerende macht

●​ Uitv macht kan niet onbeperkt in tijd gebruikmaken v bel die ooit werden ingevoerd

●​ Dit betreft geen inhoudelijke beoordeling v bel:
○​ wetgevende macht moet niet ieder jaar opnieuw stemmen over iedere bel
○​ wetgevende macht geeft jaarlijks de uitdrukkelijke toestemming aan de
uitvoerende macht om de bestaande belastingen te innen




4.1.3 Het fiscaal gelijkheidsbeginsel

Vrijstellingen, verminderingen en fiscale voorrechten kunnen slechts
door een wet geïntroduceerd w

●​ Verbonden met fiscaal legaliteitsbeginsel
○​ WRM? beginsel zegt dat je geen voorrecht mag geven aan bepaalde mensen

●​ De naleving v gelijkheidsbeginsel vormt niet steeds een zwart-wit benadering
○​ Een belasting die op iedere burger van toepassing is?
Een belasting die van iedere burger dezelfde bijdrage vraagt?

Een bel moet het gelijkheidsbeginsel respecteren:
●​ Iedere belastingplichtige is gelijk voor de wet
○​ ONgelijke behandeling (discriminatie)
= vergelijkbare belastingplichtigen op een verschillende manier behandeld w
(of als niet- vergelijkbare belastingplichtigen gelijk behandeld worden)
○​ !! Soms toegelaten
= ONgelijke behandeling toegelaten als er geen sprake is van willekeur:
⇒ objectieve en redelijke verantwoording
■​ 2 vragen:
1.​ Zijn situaties vergelijkbaar? (in het licht van de regel)
2.​ Kan een verschillende behandeling van vergelijkbare
belastingplichtigen gerechtvaardigd w?




8

, 4.1.4 Het openbare-ordekarakter van de fiscale wet

Belastingen zijn van fundamenteel belang om de werking van de overheid te financieren

●​ Omwille v dit fundamentele belang zijn fiscale wetten van openbare orde
●​ GEVOLGEN:
○​ Fiscale wet is dwingend: zij moet toegepast w ook al zijn
de gevolgen onaangenaam
○​ Administratie mag omwille v dwingende karakter niet afwijken v fiscale wet
■​ Administratie mag wel overeenkomsten sluiten over feitelijke
omstandigheden
■​ Burgers mogen overeenkomsten sluiten over wie de belasting draagt
■​ Dienst Voorafgaande Beslissingen (‘Rulingcommissie’):
= doen uitspraak over hoe wet w toegepast op situatie die nog geen
uitwerking heeft gehad: rechtszekerheid



4.1.5 Het verbod op retroactieve wetgeving

De fiscale wet kan enkel uitwerking hebben voor de toekomst

●​ Dit principe staat niet in de Belgische Grondwet

●​ Fiscale wet kan enkel toepassingen hebben op gebeurtenissen in de toekomst

●​ Het Grondwettelijk Hof heeft het rechtszekerheidsbeginsel (waaruit het verbod op
retroactiviteit voortvloeit) gekoppeld aan het gelijkheidsbeginsel
○​ Een fiscale wet is retroactief als zij van toepassing is op feiten, handelingen of
toestanden die definitief voltrokken zijn op het moment waarop de wet in
werking is getreden
○​ MAAR wanneer is een feit definitief voltrokken?
■​ Bij directe bel:
●​ Het belastbare feit is definitief voltrokken na afsluiten v
belastbare periode: kalenderjaar binnen de
inkomstenbelasting




Publieke wet geldt voor het hele jaar X (belastbare tijdsperk)
dus ook voor 25 maart X -> geen retroactiviteit

Belastbare feit volrekt zich pas op einde kalenderjaar
→ kijken welke wetten die op dat moment v toepassing zijn
en toepassen op alle activtieten v dat kalenderjaar
→ geen verboden retroactiviteit


Wet w gepubliceerd in X+1 (na afsluiting belastbare tijdsperk)
-> publicatie v wet werkt terug in de tijd en is dus retroactief




9