LITERATUUR POLITIE
DEEL I: HISTORISCHE ACHTERGRONDEN HUIDIGE BELGISCHE POLITIEBESTEL
HFST V: HET POLITIEBESTEL IN DE PERIODE 1980-1995 (SV P15-21)
Tekst: Een kleine geschiedenis van de huidige organisatie vh Belgische politiewezen (p67-101)
De periode 1980-1995, gekenmerkt door ingrijpende hervormingen nav de misdaden van de Bende van Nijvel.
1. De Aanloop naar Hervorming: De Bende-Commissie
De reorganisatie van de Belgische politie werd noodzakelijk door de vastgestelde tekortkomingen bij de
bestrijding van terrorisme en banditisme. Hoewel vroege studies zoals die van Team Consult in 1987 al
suggereerden dat de politiediensten moesten integreren tot één rijkspolitieapparaat, werd hier door
beleidsmakers nauwelijks op gereageerd.
De echte motor voor verandering was de Bende-Commissie (geïnstalleerd in mei 1988), die onderzoek deed
naar de aanpak van de Bende van Nijvel. De commissie identificeerde een "waslijst" aan factoren die het falen
van het onderzoek verklaarden:
• De "Politieoorlog": Er bestond een groot wantrouwen en een gebrek aan communicatie tussen de
verschillende diensten (Rijkswacht, Gerechtelijke Politie en Gemeentepolitie). Diensten stelden hun
eigen belang boven het algemeen belang, wat de coördinatie volledig deed mislopen.
• Gebrek aan Middelen: Er was een groot tekort aan goede bewapening, voertuigen en verbindingen
om weerwerk te bieden aan de georganiseerde misdaad.
• Slordigheid: De commissie sprak van een "ongelooflijke slordigheid" in de omgang met
bewijsmiddelen.
• Structurele weffouten: De Rijkswacht had een gesloten korpsgeest en een militaire hiërarchie die de
externe controle door magistraten bijna onmogelijk maakte.
2. Het Pinksterplan I (1990)
Als antwoord op de kritiek van de Bende-Commissie lanceerde de regering op 5 juni 1990 het Pinksterplan.
Dit plan was bedoeld om de legitimiteitscrisis van politie en justitie te overwinnen. De belangrijkste pijlers:
• Demilitarisering van de Rijkswacht: Het beheer van de Rijkswacht verschoof van de Minister van
Landsverdediging naar de Ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie.
• Wet op het Politieambt: Er kwam een wettelijke regeling voor de bevoegdheden van
politieambtenaren en de methodes die zij mochten gebruiken, aangevuld met een ethische code.
• Integratie van Ondersteuning: Technische en administratieve ondersteuningsdiensten (zoals
documentatie en opleiding) werden geïntegreerd in een gemeenschappelijk "dienstencentrum".
• Vijfhoeksoverleg: Er werd een officieel overlegmodel gecreëerd tussen de burgemeester, de procureur
des Konings en de korpschefs van de drie politiediensten om het lokale beleid af te stemmen.
3. Pinksterplan II en de "Nieuwe" Politiezorg (1992)
In juni 1992 volgde het Pinksterplan II onder de regering-Dehaene I. Dit plan legde meer nadruk op de
uitvoering en de relatie met de burger:
• Veiligheidscontracten: De federale overheid sloot contracten met grote steden, waarbij extra
financiële steun werd gegeven in ruil voor specifieke inspanningen op het vlak van preventie en
criminaliteitsbestrijding.
• Interpolitiezones (IPZ): Er werd gestreefd naar een nauwere samenwerking tussen de Rijkswacht en
de Gemeentepolitie binnen zones, waarbij ze samen de "basispone component" van de politiezorg
zouden garanderen.
• Focus op Buurtpolitie: De Gemeentepolitie moest zich prioritair richten op lokale fenomenen en
preventieve taken (buurtpolitie), terwijl de Rijkswacht zich meer zou focussen op (inter)nationale
criminaliteit en opdrachten die gespecialiseerde middelen vereisen.
1
,4. Verschuiving van de Zeggenschap
De hervormingen zorgden voor een sterke centralisatie van de politieke zeggenschap bij de ministers van
Binnenlandse Zaken en Justitie.
• De Minister van Binnenlandse Zaken werd de hoofdbeheerder van de Rijkswacht en kreeg meer
invloed op de Gemeentepolitie via financiële weg.
• De Minister van Justitie kreeg een meer expliciete gezagspositie over de uitvoering van de
gerechtelijke politietaken door álle diensten.
• Het Openbaar Ministerie verloor hierdoor echter een deel van zijn traditionele, directe controle over
de Rijkswacht op het vlak van beheer.
5. Kritiek van Fijnaut op de Hervormingen
Ondanks de grote stappen die werden gezet, uit de auteur in de bronnen ook scherpe kritiek op zowel de
voorstellen van de Bende-Commissie als de uitvoering van de Pinksterplannen:
• Kwalitatieve Kloof: Er gaapte een enorme kloof tussen de diepgaande bevindingen van de commissie
(300 pagina's) en de summiere voorstellen tot herstructurering (slechts 12 pagina's), waardoor veel
pijnpunten onbehandeld bleven.
• Gebrek aan Coherentie: Het Pinksterplan was volgens Fijnaut eerder een "ongebreidelde catalogus
van maatregelen" dan een strategisch uitgebalanceerd plan.
• Aanhoudende Rivaliteit: De beslissing om de drie verschillende korpsen (Rijkswacht, Gerechtelijke
Politie, Gemeentepolitie) te behouden, leidde tot een "wapenwedloop" en nieuwe spanningen tussen de
diensten in plaats van de beoogde eenheid.
• Onduidelijkheid over de Toekomst: Fijnaut stelt dat de fundamentele discussie over de algemene
organisatie van het politiebestel werd ontweken door vast te houden aan de bestaande drie korpsen, wat
op lange termijn tot nieuwe problemen zou leiden.
Concluderend schetsen de bronnen een beeld van een politiewezen dat na een diepe crisis fundamenteel werd
gemoderniseerd en onder sterker democratisch en ministerieel toezicht werd geplaatst, maar waarbij de
historische versnippering en onderlinge rivaliteit tussen de korpsen nog niet volledig was opgelost
2
,DEEL II: DE GEÏNTEGREERDE POLITIEDIENST, GESTRUCTUREERD OP TWEE
NIVEAUS
HOOFDSTUK VIII: DE LOKALE POLITIE = POWERPOINT 23/2
Tekst: Tussen wens en werkelijkheid – uitdagingen voor een geïntegreerde politie (p72-88)
Dit artikel reflecteert op de structuur van de Belgische politie, twintig jaar na de grote hervorming van 2001.
1. Context en Aanloop naar de Hervorming
De huidige Belgische politiestructuur is het resultaat van de hervorming die volgde op het Octopusakkoord
van 1998. Voor die tijd bestond de politie uit drie aparte diensten:
- Rijkswacht: militair geïnspireerd, op nationaal niveau georganiseerd
- Gemeentepolitie: op niveau van stad of gemeente
- GPP: repressieve taken (geen bestuurlijke), meer complexe fenomenen (georganiseerde misdaad)
Maar: deze versnippering leidde tot een gebrekkige informatie-uitwisseling en de beruchte "politieoorlog",
waarbij diensten eerder met elkaar concurreerden dan samenwerkten.
De directe aanleiding voor de reorganisatie was de legitimiteitscrisis rondom de zaak-Dutroux en zijn
ontsnapping in 1998.
- In 2001-2002 ging nieuwe organisatie in werking op 2 niveaus
- Federaal niveau: centrale dienst rijkswacht + gerechtelijke politie
- Lokaal niveau: territoriale brigades rijkswacht + gemeentepolitie
Met de wet van 7 december 1998 werd een geïntegreerde politiedienst gecreëerd, gestructureerd op twee
niveaus: het federale en het lokale niveau.
2. De Structuur: Federaal vs. Lokaal
• Het Lokale Niveau: Bestaat anno 2022 uit 185 politiezones die instaan voor de basispolitiezorg,
verdeeld over zeven functionaliteiten: interventie, recherche, onthaal, wijkwerking, openbare orde,
slachtofferbejegening en verkeer. Ze staan onder het gezag van de burgemeester(s) en de procureur des
Konings.
• Het Federale Niveau: Staat in voor gespecialiseerde en bovenlokale opdrachten en biedt
ondersteuning aan de lokale politie. Ze opereren onder de ministers van Binnenlandse Zaken en
Justitie.
3. De Belangrijkste Knelpunten sinds de Hervorming
Ondanks de doelstellingen van de hervorming, stelt het artikel dat veel pijnpunten blijven bestaan of zelfs zijn
teruggekeerd.
A. Chronische Capaciteitstekorten
Capaciteitstekorten vormen een van de meest hardnekkige problemen.
• Op federaal niveau is er een stabiel tekort van ongeveer 15% voor operationeel personeel.
à optimalisatiemaatregelen
• Op lokaal niveau kampt 3 op de 4 politiezones met te weinig mensen.
à te veel politiezones
• Dit leidt ertoe dat zones keuzes moeten maken, waardoor basisfunctionaliteiten zoals de wijkwerking
onder druk komen te staan omdat agenten moeten bijspringen bij interventies of openbare orde.
3
, B. Het "Watervalsysteem"
Door de tekorten bij de federale politie ontstaat een watervaleffect: de federale steun aan de lokale zones schiet
tekort, waardoor lokale rechercheurs taken moeten overnemen die eigenlijk tot de federale bevoegdheid
behoren. Dit hypothekeert de relatie tussen beide
niveaus en verhoogt de werkdruk op lokaal niveau.
C. Impact op geïntegreerde karakter van de politie
- Gedeconcentreerde eenheden van federale politie à beter integreren in politielandschap
- Beter overleg tussen lokale en federale politie
- Moeizaam voor federale om steun te bieden aan lokale politie à gebrek aan capaciteit
- Communicatie- en informatie-uitwisselingsproblemen à intern in politiezones
o Recherche ‘afgesloten’ dienst, gebrek interactie tussen diensten
D. ICT en Informatiehuishouding
Hoewel informatie-uitwisseling een hoofdreden voor de hervorming was, blijft ICT het "zorgenkindje".
• Er is nog steeds geen uniform systeem voor het opstellen van processen-verbaal dat voor beide
niveaus werkt.
• Het langlopende project i-Police, dat databases en communicatie moet integreren, is na tien jaar en
hoge kosten nog steeds niet operationeel.
• Er is sprake van ongelijke digitale groei: rijke zones investeren zelf in moderne middelen (zoals
bodycams of de FocusApp), terwijl armere zones achterblijven.
E. Politieke Aansturing en Lokale Autonomie
De burgemeester is de spilfiguur geworden in de lokale politiezorg. Hoewel dit de politie dicht bij de burger
brengt, waarschuwen de auteurs voor te grote politieke invloed. Het principe van "gelijkwaardige politiezorg"
komt in gevaar omdat de kwaliteit van de politie afhankelijk is geworden van de financiële draagkracht en de
politieke wil van de lokale overheid.
F. Toekomstvisie ontbreekt
Stuurgroep opgesteld door minister à omgaan met technologisering, globalisatie, …
4. Fragmentatie en Gebrek aan Uniformiteit
Twintig jaar na de integratie is de versnippering nog steeds een "rode draad". Er is een gebrek aan uniformiteit
in:
• Materiaal: Verschillende types voertuigen, kogelwerende vesten en radio's.
• Kleding: Er zijn verschillende versies van het politie-uniform in omloop, wat afbreuk doet aan het
beeld van één eenheid.
• Procedures: Zones hanteren eigen werkwijzen bij gebrek aan federale richtlijnen of dwangkracht van
de coördinerend directeuren (DirCo's).
5. Wijzigingen sinds de politiehervorming
- Bezorgdheid capaciteit à invoering solidariteitssysteem (HyCap) om samenwerking te creëren +
samenwerkingsprotocollen te sluiten
- Invoering wettelijk kader ivm vrijwillige fusie à van 195 naar 185 politiezones
- Schaalvergroting gerechtelijke arrondissementen à van 27 naar 12 (idem provinciegrenzen, behalve
Brussel en Eupen)
- Optimalisatiewet voor federale politie à kosten rationaliseren + schaalvergroting organisatie federale
politie op provinciaal niveau (12 arrondissementele directies)
6. Structuur en gezagsoverheden
- Lokale politie: onder bvh burgemeester (of politiecollege in meergemeentezone) = bestuurlijk + PdK =
gerechtlijk + dagdagelijkse sturing = korpschef
- Federale politie: onder bvh minister BiZa = bestuurlijk + MvJ = gerechtelijk + olv commissaris
generaal (zie volgend hfst)
4
DEEL I: HISTORISCHE ACHTERGRONDEN HUIDIGE BELGISCHE POLITIEBESTEL
HFST V: HET POLITIEBESTEL IN DE PERIODE 1980-1995 (SV P15-21)
Tekst: Een kleine geschiedenis van de huidige organisatie vh Belgische politiewezen (p67-101)
De periode 1980-1995, gekenmerkt door ingrijpende hervormingen nav de misdaden van de Bende van Nijvel.
1. De Aanloop naar Hervorming: De Bende-Commissie
De reorganisatie van de Belgische politie werd noodzakelijk door de vastgestelde tekortkomingen bij de
bestrijding van terrorisme en banditisme. Hoewel vroege studies zoals die van Team Consult in 1987 al
suggereerden dat de politiediensten moesten integreren tot één rijkspolitieapparaat, werd hier door
beleidsmakers nauwelijks op gereageerd.
De echte motor voor verandering was de Bende-Commissie (geïnstalleerd in mei 1988), die onderzoek deed
naar de aanpak van de Bende van Nijvel. De commissie identificeerde een "waslijst" aan factoren die het falen
van het onderzoek verklaarden:
• De "Politieoorlog": Er bestond een groot wantrouwen en een gebrek aan communicatie tussen de
verschillende diensten (Rijkswacht, Gerechtelijke Politie en Gemeentepolitie). Diensten stelden hun
eigen belang boven het algemeen belang, wat de coördinatie volledig deed mislopen.
• Gebrek aan Middelen: Er was een groot tekort aan goede bewapening, voertuigen en verbindingen
om weerwerk te bieden aan de georganiseerde misdaad.
• Slordigheid: De commissie sprak van een "ongelooflijke slordigheid" in de omgang met
bewijsmiddelen.
• Structurele weffouten: De Rijkswacht had een gesloten korpsgeest en een militaire hiërarchie die de
externe controle door magistraten bijna onmogelijk maakte.
2. Het Pinksterplan I (1990)
Als antwoord op de kritiek van de Bende-Commissie lanceerde de regering op 5 juni 1990 het Pinksterplan.
Dit plan was bedoeld om de legitimiteitscrisis van politie en justitie te overwinnen. De belangrijkste pijlers:
• Demilitarisering van de Rijkswacht: Het beheer van de Rijkswacht verschoof van de Minister van
Landsverdediging naar de Ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie.
• Wet op het Politieambt: Er kwam een wettelijke regeling voor de bevoegdheden van
politieambtenaren en de methodes die zij mochten gebruiken, aangevuld met een ethische code.
• Integratie van Ondersteuning: Technische en administratieve ondersteuningsdiensten (zoals
documentatie en opleiding) werden geïntegreerd in een gemeenschappelijk "dienstencentrum".
• Vijfhoeksoverleg: Er werd een officieel overlegmodel gecreëerd tussen de burgemeester, de procureur
des Konings en de korpschefs van de drie politiediensten om het lokale beleid af te stemmen.
3. Pinksterplan II en de "Nieuwe" Politiezorg (1992)
In juni 1992 volgde het Pinksterplan II onder de regering-Dehaene I. Dit plan legde meer nadruk op de
uitvoering en de relatie met de burger:
• Veiligheidscontracten: De federale overheid sloot contracten met grote steden, waarbij extra
financiële steun werd gegeven in ruil voor specifieke inspanningen op het vlak van preventie en
criminaliteitsbestrijding.
• Interpolitiezones (IPZ): Er werd gestreefd naar een nauwere samenwerking tussen de Rijkswacht en
de Gemeentepolitie binnen zones, waarbij ze samen de "basispone component" van de politiezorg
zouden garanderen.
• Focus op Buurtpolitie: De Gemeentepolitie moest zich prioritair richten op lokale fenomenen en
preventieve taken (buurtpolitie), terwijl de Rijkswacht zich meer zou focussen op (inter)nationale
criminaliteit en opdrachten die gespecialiseerde middelen vereisen.
1
,4. Verschuiving van de Zeggenschap
De hervormingen zorgden voor een sterke centralisatie van de politieke zeggenschap bij de ministers van
Binnenlandse Zaken en Justitie.
• De Minister van Binnenlandse Zaken werd de hoofdbeheerder van de Rijkswacht en kreeg meer
invloed op de Gemeentepolitie via financiële weg.
• De Minister van Justitie kreeg een meer expliciete gezagspositie over de uitvoering van de
gerechtelijke politietaken door álle diensten.
• Het Openbaar Ministerie verloor hierdoor echter een deel van zijn traditionele, directe controle over
de Rijkswacht op het vlak van beheer.
5. Kritiek van Fijnaut op de Hervormingen
Ondanks de grote stappen die werden gezet, uit de auteur in de bronnen ook scherpe kritiek op zowel de
voorstellen van de Bende-Commissie als de uitvoering van de Pinksterplannen:
• Kwalitatieve Kloof: Er gaapte een enorme kloof tussen de diepgaande bevindingen van de commissie
(300 pagina's) en de summiere voorstellen tot herstructurering (slechts 12 pagina's), waardoor veel
pijnpunten onbehandeld bleven.
• Gebrek aan Coherentie: Het Pinksterplan was volgens Fijnaut eerder een "ongebreidelde catalogus
van maatregelen" dan een strategisch uitgebalanceerd plan.
• Aanhoudende Rivaliteit: De beslissing om de drie verschillende korpsen (Rijkswacht, Gerechtelijke
Politie, Gemeentepolitie) te behouden, leidde tot een "wapenwedloop" en nieuwe spanningen tussen de
diensten in plaats van de beoogde eenheid.
• Onduidelijkheid over de Toekomst: Fijnaut stelt dat de fundamentele discussie over de algemene
organisatie van het politiebestel werd ontweken door vast te houden aan de bestaande drie korpsen, wat
op lange termijn tot nieuwe problemen zou leiden.
Concluderend schetsen de bronnen een beeld van een politiewezen dat na een diepe crisis fundamenteel werd
gemoderniseerd en onder sterker democratisch en ministerieel toezicht werd geplaatst, maar waarbij de
historische versnippering en onderlinge rivaliteit tussen de korpsen nog niet volledig was opgelost
2
,DEEL II: DE GEÏNTEGREERDE POLITIEDIENST, GESTRUCTUREERD OP TWEE
NIVEAUS
HOOFDSTUK VIII: DE LOKALE POLITIE = POWERPOINT 23/2
Tekst: Tussen wens en werkelijkheid – uitdagingen voor een geïntegreerde politie (p72-88)
Dit artikel reflecteert op de structuur van de Belgische politie, twintig jaar na de grote hervorming van 2001.
1. Context en Aanloop naar de Hervorming
De huidige Belgische politiestructuur is het resultaat van de hervorming die volgde op het Octopusakkoord
van 1998. Voor die tijd bestond de politie uit drie aparte diensten:
- Rijkswacht: militair geïnspireerd, op nationaal niveau georganiseerd
- Gemeentepolitie: op niveau van stad of gemeente
- GPP: repressieve taken (geen bestuurlijke), meer complexe fenomenen (georganiseerde misdaad)
Maar: deze versnippering leidde tot een gebrekkige informatie-uitwisseling en de beruchte "politieoorlog",
waarbij diensten eerder met elkaar concurreerden dan samenwerkten.
De directe aanleiding voor de reorganisatie was de legitimiteitscrisis rondom de zaak-Dutroux en zijn
ontsnapping in 1998.
- In 2001-2002 ging nieuwe organisatie in werking op 2 niveaus
- Federaal niveau: centrale dienst rijkswacht + gerechtelijke politie
- Lokaal niveau: territoriale brigades rijkswacht + gemeentepolitie
Met de wet van 7 december 1998 werd een geïntegreerde politiedienst gecreëerd, gestructureerd op twee
niveaus: het federale en het lokale niveau.
2. De Structuur: Federaal vs. Lokaal
• Het Lokale Niveau: Bestaat anno 2022 uit 185 politiezones die instaan voor de basispolitiezorg,
verdeeld over zeven functionaliteiten: interventie, recherche, onthaal, wijkwerking, openbare orde,
slachtofferbejegening en verkeer. Ze staan onder het gezag van de burgemeester(s) en de procureur des
Konings.
• Het Federale Niveau: Staat in voor gespecialiseerde en bovenlokale opdrachten en biedt
ondersteuning aan de lokale politie. Ze opereren onder de ministers van Binnenlandse Zaken en
Justitie.
3. De Belangrijkste Knelpunten sinds de Hervorming
Ondanks de doelstellingen van de hervorming, stelt het artikel dat veel pijnpunten blijven bestaan of zelfs zijn
teruggekeerd.
A. Chronische Capaciteitstekorten
Capaciteitstekorten vormen een van de meest hardnekkige problemen.
• Op federaal niveau is er een stabiel tekort van ongeveer 15% voor operationeel personeel.
à optimalisatiemaatregelen
• Op lokaal niveau kampt 3 op de 4 politiezones met te weinig mensen.
à te veel politiezones
• Dit leidt ertoe dat zones keuzes moeten maken, waardoor basisfunctionaliteiten zoals de wijkwerking
onder druk komen te staan omdat agenten moeten bijspringen bij interventies of openbare orde.
3
, B. Het "Watervalsysteem"
Door de tekorten bij de federale politie ontstaat een watervaleffect: de federale steun aan de lokale zones schiet
tekort, waardoor lokale rechercheurs taken moeten overnemen die eigenlijk tot de federale bevoegdheid
behoren. Dit hypothekeert de relatie tussen beide
niveaus en verhoogt de werkdruk op lokaal niveau.
C. Impact op geïntegreerde karakter van de politie
- Gedeconcentreerde eenheden van federale politie à beter integreren in politielandschap
- Beter overleg tussen lokale en federale politie
- Moeizaam voor federale om steun te bieden aan lokale politie à gebrek aan capaciteit
- Communicatie- en informatie-uitwisselingsproblemen à intern in politiezones
o Recherche ‘afgesloten’ dienst, gebrek interactie tussen diensten
D. ICT en Informatiehuishouding
Hoewel informatie-uitwisseling een hoofdreden voor de hervorming was, blijft ICT het "zorgenkindje".
• Er is nog steeds geen uniform systeem voor het opstellen van processen-verbaal dat voor beide
niveaus werkt.
• Het langlopende project i-Police, dat databases en communicatie moet integreren, is na tien jaar en
hoge kosten nog steeds niet operationeel.
• Er is sprake van ongelijke digitale groei: rijke zones investeren zelf in moderne middelen (zoals
bodycams of de FocusApp), terwijl armere zones achterblijven.
E. Politieke Aansturing en Lokale Autonomie
De burgemeester is de spilfiguur geworden in de lokale politiezorg. Hoewel dit de politie dicht bij de burger
brengt, waarschuwen de auteurs voor te grote politieke invloed. Het principe van "gelijkwaardige politiezorg"
komt in gevaar omdat de kwaliteit van de politie afhankelijk is geworden van de financiële draagkracht en de
politieke wil van de lokale overheid.
F. Toekomstvisie ontbreekt
Stuurgroep opgesteld door minister à omgaan met technologisering, globalisatie, …
4. Fragmentatie en Gebrek aan Uniformiteit
Twintig jaar na de integratie is de versnippering nog steeds een "rode draad". Er is een gebrek aan uniformiteit
in:
• Materiaal: Verschillende types voertuigen, kogelwerende vesten en radio's.
• Kleding: Er zijn verschillende versies van het politie-uniform in omloop, wat afbreuk doet aan het
beeld van één eenheid.
• Procedures: Zones hanteren eigen werkwijzen bij gebrek aan federale richtlijnen of dwangkracht van
de coördinerend directeuren (DirCo's).
5. Wijzigingen sinds de politiehervorming
- Bezorgdheid capaciteit à invoering solidariteitssysteem (HyCap) om samenwerking te creëren +
samenwerkingsprotocollen te sluiten
- Invoering wettelijk kader ivm vrijwillige fusie à van 195 naar 185 politiezones
- Schaalvergroting gerechtelijke arrondissementen à van 27 naar 12 (idem provinciegrenzen, behalve
Brussel en Eupen)
- Optimalisatiewet voor federale politie à kosten rationaliseren + schaalvergroting organisatie federale
politie op provinciaal niveau (12 arrondissementele directies)
6. Structuur en gezagsoverheden
- Lokale politie: onder bvh burgemeester (of politiecollege in meergemeentezone) = bestuurlijk + PdK =
gerechtlijk + dagdagelijkse sturing = korpschef
- Federale politie: onder bvh minister BiZa = bestuurlijk + MvJ = gerechtelijk + olv commissaris
generaal (zie volgend hfst)
4
