Menselijke fysiologie – CH 14: cardiovasculair systeem
1.1 Sterke link tussen anatomie, geneeskunde en fysiologie
Hippocrates (460- 377 vC)
➔ Griekse arts
➔ Grondlegger Westerse geneeskunde
➔ Diagnose op basis lichamelijke symptomen, niet bovennatuurlijk
➔ Medische wetenschap gescheiden van natuurfilosofische
➔ Menselijk lichaam 4 sappen: slijm, bloed, gele en zwarte gal
➔ Plechtige artseneed
Galenus (131- ~200 nC)
➔ Toonaangevend medicus
➔ Ging verder op de leer van Hippocrates
➔ Elk lichaamssap vertegenwoordigt een bepaald temperament
➔ Anatomische/fysiologische ontdekkingen
o Experimenten op dieren
o Vb: urine niet gevormd in de blaas maar de nieren
➔ 500 boeken geschreven
➔ Gedurende 1500 jaar hoogste medische autoriteit
Leonardo Da Vinci (1452-1519)
➔ Architect, uitvinder, filosoof, natuurkundige, scheikundige, anatoom, beeldhouder, schrijver, schilder,
componist
➔ Studies van anatomie: secties op mensen
➔ Arts en anatoom
➔ Grondlegger anatomie: “humani corporis fabrica libri septem” (1543)
➔ Legde fouten Galenus bloot (door secties op mensen ipv dieren)
➔ Grondlegger moderne anatomie EN fysiologie
Vesalius (1514-1564)
➔ Boek 1: Beenderen en gewrichten
➔ Boek 2: Ligamenten en spieren
➔ Boek 3: Aders en bloedvaten
➔ Boek 4: Het zenuwstelsel
➔ Boek 5: Spijsvertering en voortplantingsorganen
➔ Boek 6: Hart en ademhaling
➔ Boek 7: De hersenen.
William Harvey (1578-1657)
➔ Arts
➔ Hartkleppen voor bloedstroom in 1 richting, meest accurate beschrijving van bloedsomloop
➔ Stichter van de moderne cardiovasculaire fysiologie
Marcello Malpighi (17th century)
➔ Arts en anatoom
➔ Maakte eerste observaties van capillairen
1
,Schwann (1810-1882)
➔ Bioloog/fysioloog
➔ Theorie van de cel
o Cel bouwsteen van alle levende wezens
o Cel functionele eenheid van leven, cellen werken samen
o Cel is oorspronkelijke deel, dus alle cellen waaruit een wezen bestaat komen voort uit cellen
o Pepsine (maagenzyme, afbraak eiwitten)
o Schwann cellen (perifeer zenuwstelsel)
1800-now
➔ Ene nieuwe ontdekking na de andere…
➔ Bloedgroepen (ABO systeem; Ladsteiner 1901)
➔ Geconditioneerde reflexen (Pavlov)
➔ Het interne milieu – de homeostase (Bernard; Cannon)
➔ 1950’s: sliding filament theorie (Huxley)
➔ Hersenonderzoek
➔ Ziektebeelden
➔ Cellulaire en moleculaire biologie
➔ Genetica
➔ Kennis is over de eeuwen geëvolueerd
➔ Vroeger had men niet de technologie om te weten dat het hart het centrale orgaan is en niet de lever
➔ Evolutie in kennis van open systeem naar gesloten systeem met septum, zuurstofarm en zuurstofrijk
gedeelte, …
FYSIOLOGIE
➔ Fysiologie (van Oudgrieks φύσις (physis), wat "natuur, oorsprong" betekent, en - λογία (-logia), wat "studie
van" betekent) is de studie van het normale functioneren van een levend organisme.
➔ Het is een subdiscipline van de biologie die zich richt op hoe organismen, orgaansystemen, organen, cellen
en biomoleculen de chemische of fysische functies chemische of fysische functies uitvoeren die bestaan in
een levend systeem.
2
, ➔ Gezien de omvang van het vakgebied wordt fysiologie onderverdeeld in onder andere, dierfysiologie
(inclusief die van de mens), plant fysiologie, cellulaire fysiologie microbiële fysiologie, bacteriële en virale
fysiologie.
Endocrinologie
➔ Hypothalamus - Hypofyse - bijnieras (HPA)
➔ HPGonaden-as
➔ HPHyroïde-as
Hormonen
➔ Synthese
➔ Opslag
➔ Vervoer
➔ Werkingsmechanismen
➔ Functies
➔ Metabolisme
Voortplantingssysteem
➔ Geslachtsorganen
➔ Hormonen
Immuunsysteem
➔ Bescherming tegen
➔ ziekteverwekkers
➔ Virussen
➔ Bacteriën
➔ Parasieten
➔ Schimmels
➔ Huid
➔ Bloed
➔ Lymfestelsel
Inwendig systeem
➔ Huid, haar, nagels
➔ Bescherming tegen schade en waterverlies
Urinewegstelsel
➔ Nieren, urineleider, blaas, urinebuis
➔ Verwijdering van afvalstoffen
➔ Regeling van bloedvolume en druk
➔ Controle niveaus van elektrolyten
➔ pH regelen
Zenuwstelsel
➔ Coördinatie van (on)vrijwillige beweging
➔ Verzendt signalen binnen het lichaam
➔ 2 grote delen:
➔ Centraal NS
➔ Perifeer NS
3
, ➔ PNS
o Afferent (naar het CZS)
o Efferent (van het CZS)
▪ Vrijwillig (somatisch)
▪ Onvrijwillig (autonoom)
• Parasympatisch ("rust & verteren")
• Sympathisch ("vechten of vluchten")
Musculoskeletaal systeem
➔ Locomotorisch systeem
➔ Skelet,
➔ Spieren,
➔ Pezen,
➔ Ligamenten, ...
Bloedsomloop
➔ Cardiovasculair systeem
o Hart is de hoofdpomp
o Bloed voor transport
o Systemische circulatie
o Longcirculatie
➔ Lymfatisch systeem
o Verwijdering interstitiële vloeistof
o Vervoer
o Afweer in het immuunsysteem
Respiratoir systeem
➔ Uitwisseling O2 en CO2
➔ Longen
Gastro-intestinaal systeem
➔ Maag en darmen
➔ Spijsvertering
➔ Barrière
1.2 About this chapter
➔ Pressure = druk
➔ Volume = heeft invloed op druk en omgekeerd
➔ Flow = stroming nodig om bloed rond te pompen
➔ Resistance = weerstand van de bloedvaten
Transport in het cardiovasculair systeem
1. Materialen ie het lichaam binnenkomen
2. Materialen bewegend van cel naar cel
3. Materialen die het lichaam verlaten
4
1.1 Sterke link tussen anatomie, geneeskunde en fysiologie
Hippocrates (460- 377 vC)
➔ Griekse arts
➔ Grondlegger Westerse geneeskunde
➔ Diagnose op basis lichamelijke symptomen, niet bovennatuurlijk
➔ Medische wetenschap gescheiden van natuurfilosofische
➔ Menselijk lichaam 4 sappen: slijm, bloed, gele en zwarte gal
➔ Plechtige artseneed
Galenus (131- ~200 nC)
➔ Toonaangevend medicus
➔ Ging verder op de leer van Hippocrates
➔ Elk lichaamssap vertegenwoordigt een bepaald temperament
➔ Anatomische/fysiologische ontdekkingen
o Experimenten op dieren
o Vb: urine niet gevormd in de blaas maar de nieren
➔ 500 boeken geschreven
➔ Gedurende 1500 jaar hoogste medische autoriteit
Leonardo Da Vinci (1452-1519)
➔ Architect, uitvinder, filosoof, natuurkundige, scheikundige, anatoom, beeldhouder, schrijver, schilder,
componist
➔ Studies van anatomie: secties op mensen
➔ Arts en anatoom
➔ Grondlegger anatomie: “humani corporis fabrica libri septem” (1543)
➔ Legde fouten Galenus bloot (door secties op mensen ipv dieren)
➔ Grondlegger moderne anatomie EN fysiologie
Vesalius (1514-1564)
➔ Boek 1: Beenderen en gewrichten
➔ Boek 2: Ligamenten en spieren
➔ Boek 3: Aders en bloedvaten
➔ Boek 4: Het zenuwstelsel
➔ Boek 5: Spijsvertering en voortplantingsorganen
➔ Boek 6: Hart en ademhaling
➔ Boek 7: De hersenen.
William Harvey (1578-1657)
➔ Arts
➔ Hartkleppen voor bloedstroom in 1 richting, meest accurate beschrijving van bloedsomloop
➔ Stichter van de moderne cardiovasculaire fysiologie
Marcello Malpighi (17th century)
➔ Arts en anatoom
➔ Maakte eerste observaties van capillairen
1
,Schwann (1810-1882)
➔ Bioloog/fysioloog
➔ Theorie van de cel
o Cel bouwsteen van alle levende wezens
o Cel functionele eenheid van leven, cellen werken samen
o Cel is oorspronkelijke deel, dus alle cellen waaruit een wezen bestaat komen voort uit cellen
o Pepsine (maagenzyme, afbraak eiwitten)
o Schwann cellen (perifeer zenuwstelsel)
1800-now
➔ Ene nieuwe ontdekking na de andere…
➔ Bloedgroepen (ABO systeem; Ladsteiner 1901)
➔ Geconditioneerde reflexen (Pavlov)
➔ Het interne milieu – de homeostase (Bernard; Cannon)
➔ 1950’s: sliding filament theorie (Huxley)
➔ Hersenonderzoek
➔ Ziektebeelden
➔ Cellulaire en moleculaire biologie
➔ Genetica
➔ Kennis is over de eeuwen geëvolueerd
➔ Vroeger had men niet de technologie om te weten dat het hart het centrale orgaan is en niet de lever
➔ Evolutie in kennis van open systeem naar gesloten systeem met septum, zuurstofarm en zuurstofrijk
gedeelte, …
FYSIOLOGIE
➔ Fysiologie (van Oudgrieks φύσις (physis), wat "natuur, oorsprong" betekent, en - λογία (-logia), wat "studie
van" betekent) is de studie van het normale functioneren van een levend organisme.
➔ Het is een subdiscipline van de biologie die zich richt op hoe organismen, orgaansystemen, organen, cellen
en biomoleculen de chemische of fysische functies chemische of fysische functies uitvoeren die bestaan in
een levend systeem.
2
, ➔ Gezien de omvang van het vakgebied wordt fysiologie onderverdeeld in onder andere, dierfysiologie
(inclusief die van de mens), plant fysiologie, cellulaire fysiologie microbiële fysiologie, bacteriële en virale
fysiologie.
Endocrinologie
➔ Hypothalamus - Hypofyse - bijnieras (HPA)
➔ HPGonaden-as
➔ HPHyroïde-as
Hormonen
➔ Synthese
➔ Opslag
➔ Vervoer
➔ Werkingsmechanismen
➔ Functies
➔ Metabolisme
Voortplantingssysteem
➔ Geslachtsorganen
➔ Hormonen
Immuunsysteem
➔ Bescherming tegen
➔ ziekteverwekkers
➔ Virussen
➔ Bacteriën
➔ Parasieten
➔ Schimmels
➔ Huid
➔ Bloed
➔ Lymfestelsel
Inwendig systeem
➔ Huid, haar, nagels
➔ Bescherming tegen schade en waterverlies
Urinewegstelsel
➔ Nieren, urineleider, blaas, urinebuis
➔ Verwijdering van afvalstoffen
➔ Regeling van bloedvolume en druk
➔ Controle niveaus van elektrolyten
➔ pH regelen
Zenuwstelsel
➔ Coördinatie van (on)vrijwillige beweging
➔ Verzendt signalen binnen het lichaam
➔ 2 grote delen:
➔ Centraal NS
➔ Perifeer NS
3
, ➔ PNS
o Afferent (naar het CZS)
o Efferent (van het CZS)
▪ Vrijwillig (somatisch)
▪ Onvrijwillig (autonoom)
• Parasympatisch ("rust & verteren")
• Sympathisch ("vechten of vluchten")
Musculoskeletaal systeem
➔ Locomotorisch systeem
➔ Skelet,
➔ Spieren,
➔ Pezen,
➔ Ligamenten, ...
Bloedsomloop
➔ Cardiovasculair systeem
o Hart is de hoofdpomp
o Bloed voor transport
o Systemische circulatie
o Longcirculatie
➔ Lymfatisch systeem
o Verwijdering interstitiële vloeistof
o Vervoer
o Afweer in het immuunsysteem
Respiratoir systeem
➔ Uitwisseling O2 en CO2
➔ Longen
Gastro-intestinaal systeem
➔ Maag en darmen
➔ Spijsvertering
➔ Barrière
1.2 About this chapter
➔ Pressure = druk
➔ Volume = heeft invloed op druk en omgekeerd
➔ Flow = stroming nodig om bloed rond te pompen
➔ Resistance = weerstand van de bloedvaten
Transport in het cardiovasculair systeem
1. Materialen ie het lichaam binnenkomen
2. Materialen bewegend van cel naar cel
3. Materialen die het lichaam verlaten
4
