Volksgezondheid – partim 1
Introductie
Wat is gezondheid?
Kan verschillende betekenissen hebben
• Biomedisch model : afwezigheid van ziekte
• WHO, 1948 : toestand van volledig welbevinden
- Psychisch
- Sociaal
- Lichamelijk
“Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the
absence of disease or infirmity”
• Heel lang : gezondheid = afwezigheid ziekte
- Na WO II : het houdt meer in, nl. 3 aspecten
- WHO = word health organisation
- 3 componenten moeten volledig voldaan zijn om gezond te zijn
- Percentage enorm afgenomen
Sindsdien bekritiseerd :
• Volledig welbevinden = niet haalbaar
→ Risico voor medicalisering (= menselijk handelen behandeld en gedefinieerd als
medische kwesties)
• Stijging levensverwachting en chronische ziekten
→ Per definitie zeer veel mensen ongezond
Als dat de definitie is → risico overmedicalisering : vanaf je slechte nacht heb gehad, ben je
niet volledig in orde en wordt je beschouwd als ‘ziek’
→ Vergrijzing heeft implicaties
, • Ottawa charter (document) voor gezondheidspromotie (1986)
- Sociale en persoonlijke resources
- Fysieke capaciteit
• Recente voorstellen (o.a. Huber, BMJ 2011)
→ De mogelijkheid zichzelf aan te passen te managen
- Lichamelijk : allostasis = behoud fysiologische homeostase, tijdens wisselend
omstandigheden
- Mentaal : sense of coherence = subjectief welbevinden (coping → omgaan
met stress, moeilijke omstandigheden,…)
- Sociaal : een dynamische balans tussen kansen en beperkingen; omgaan met
(met de leeftijd) toenemende beperkingen
• Nu : gezondheid / welzijn / kwaliteit van leven
• Uitbreiding van definitie naar :
- “The individual’s perception of his/her position in life in the context of the
culture and value systems in which he/she lives and in relation to his/her
goals, exprectations and concerns” (WHO)
Men houdt ook rekening met het feit dat zaken en de wereld veranderen, maar ook dat niet
elke levensfase hetzelfde is → verwachtingen veranderen
→ Bv. moeite om te lopen → erger nu dan dat je 70 jaar bent
Inschatten of iets oké is a.d.h.v. iemand zijn verwachtingen én levensfase/doelen op dat
moment
Wat is dan ziekte?
Ziekteconcepten
Ziekte bestaat uit 3 dimensies of ziekteconcepten
Illness
- Je wordt wakker en je voelt u slecht
- Subjectief gevoel
- Je hoeft daarvoor niet per se ziek te zijn, bv. mottig zijn
Disease
- Er is effectief een ziekte
- Bv. kind wordt wakker en is ziek → objectief kijken
- Meestal vastgesteld door arts uiteindelijk
,Sickness
- Bv. kind heeft koorts en het moet niet naar school
- Niet naar school of werk gaan
- Er hoeft daarvoor niet per se een ziekte te zijn
Illness, disease and sickness
Binnen illness heb je groep mensen die ziekte hebben en daarin heb je een groep die ook
duidelijk gedrag vertoont
- Maar in realiteit → overlap
- Belangrijk om ze te kunnen onderscheiden van elkaar
Hoe gezondheid meten?
Op individueel niveau :
• Subjectief :
- Afwezigheid van ziekte
- Bevraging van “klachten”
• Objectief :
- Medisch onderzoek
- Screening… maar beperkingen !
Er zijn steeds beperkingen → variaties i.v.m. de tijd of wat je net hebt gedaan
, Wat is volksgezondheid?
= De wetenschap die de gezondheid van een gemeenschap van mensen tracht te
beschermen en te verbeteren door onderwijs/opleiding, promotiecampagnes en onderzoek
naar ziekte- en ongevalspreventie
- We zijn niet geïnteresseerd in individuen, wel in een groep i.v.m. een andere
Gezondheid van een groep of gemeenschap in kaart brengen en vergelijken met een andere :
- Op zoek gaan naar determinanten en risicofactoren
- Beleid op toespitsen, preventief werken,…
- Gezondheid populatie beschermen en verbeteren
Wat doet volksgezondheid?
- Preventie van epidemieën en verspreiden van ziekten
- Beschermen tegen gevaren van milieu en omgeving
- Preventie van ongevallen/verwondingen
- Promoten en bevorderen van een gezonde levensstijl en een goede mentale
gezondheid
- Snel reageren bij rampen en de gemeenschap helpen bij heropbouw
- De kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg verzekeren
We moeten zorgen dat we de goede gezondheid en zorg in stand kunnen houden in de
toekomst
Professionelen binnen de volksgezondheid :
1. Analyseren
- Het effect op de gezondheid van de levensstijl en de omgeving
- Veel data
2. Om programma’s te kunnen ontwikkelen
- Die de gezondheid van een gemeenschap beschermen en bevorderen
→ Veel focus op levensstijl : daarop kunnen we inspelen door bijvoorbeeld educatie
Introductie
Wat is gezondheid?
Kan verschillende betekenissen hebben
• Biomedisch model : afwezigheid van ziekte
• WHO, 1948 : toestand van volledig welbevinden
- Psychisch
- Sociaal
- Lichamelijk
“Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the
absence of disease or infirmity”
• Heel lang : gezondheid = afwezigheid ziekte
- Na WO II : het houdt meer in, nl. 3 aspecten
- WHO = word health organisation
- 3 componenten moeten volledig voldaan zijn om gezond te zijn
- Percentage enorm afgenomen
Sindsdien bekritiseerd :
• Volledig welbevinden = niet haalbaar
→ Risico voor medicalisering (= menselijk handelen behandeld en gedefinieerd als
medische kwesties)
• Stijging levensverwachting en chronische ziekten
→ Per definitie zeer veel mensen ongezond
Als dat de definitie is → risico overmedicalisering : vanaf je slechte nacht heb gehad, ben je
niet volledig in orde en wordt je beschouwd als ‘ziek’
→ Vergrijzing heeft implicaties
, • Ottawa charter (document) voor gezondheidspromotie (1986)
- Sociale en persoonlijke resources
- Fysieke capaciteit
• Recente voorstellen (o.a. Huber, BMJ 2011)
→ De mogelijkheid zichzelf aan te passen te managen
- Lichamelijk : allostasis = behoud fysiologische homeostase, tijdens wisselend
omstandigheden
- Mentaal : sense of coherence = subjectief welbevinden (coping → omgaan
met stress, moeilijke omstandigheden,…)
- Sociaal : een dynamische balans tussen kansen en beperkingen; omgaan met
(met de leeftijd) toenemende beperkingen
• Nu : gezondheid / welzijn / kwaliteit van leven
• Uitbreiding van definitie naar :
- “The individual’s perception of his/her position in life in the context of the
culture and value systems in which he/she lives and in relation to his/her
goals, exprectations and concerns” (WHO)
Men houdt ook rekening met het feit dat zaken en de wereld veranderen, maar ook dat niet
elke levensfase hetzelfde is → verwachtingen veranderen
→ Bv. moeite om te lopen → erger nu dan dat je 70 jaar bent
Inschatten of iets oké is a.d.h.v. iemand zijn verwachtingen én levensfase/doelen op dat
moment
Wat is dan ziekte?
Ziekteconcepten
Ziekte bestaat uit 3 dimensies of ziekteconcepten
Illness
- Je wordt wakker en je voelt u slecht
- Subjectief gevoel
- Je hoeft daarvoor niet per se ziek te zijn, bv. mottig zijn
Disease
- Er is effectief een ziekte
- Bv. kind wordt wakker en is ziek → objectief kijken
- Meestal vastgesteld door arts uiteindelijk
,Sickness
- Bv. kind heeft koorts en het moet niet naar school
- Niet naar school of werk gaan
- Er hoeft daarvoor niet per se een ziekte te zijn
Illness, disease and sickness
Binnen illness heb je groep mensen die ziekte hebben en daarin heb je een groep die ook
duidelijk gedrag vertoont
- Maar in realiteit → overlap
- Belangrijk om ze te kunnen onderscheiden van elkaar
Hoe gezondheid meten?
Op individueel niveau :
• Subjectief :
- Afwezigheid van ziekte
- Bevraging van “klachten”
• Objectief :
- Medisch onderzoek
- Screening… maar beperkingen !
Er zijn steeds beperkingen → variaties i.v.m. de tijd of wat je net hebt gedaan
, Wat is volksgezondheid?
= De wetenschap die de gezondheid van een gemeenschap van mensen tracht te
beschermen en te verbeteren door onderwijs/opleiding, promotiecampagnes en onderzoek
naar ziekte- en ongevalspreventie
- We zijn niet geïnteresseerd in individuen, wel in een groep i.v.m. een andere
Gezondheid van een groep of gemeenschap in kaart brengen en vergelijken met een andere :
- Op zoek gaan naar determinanten en risicofactoren
- Beleid op toespitsen, preventief werken,…
- Gezondheid populatie beschermen en verbeteren
Wat doet volksgezondheid?
- Preventie van epidemieën en verspreiden van ziekten
- Beschermen tegen gevaren van milieu en omgeving
- Preventie van ongevallen/verwondingen
- Promoten en bevorderen van een gezonde levensstijl en een goede mentale
gezondheid
- Snel reageren bij rampen en de gemeenschap helpen bij heropbouw
- De kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg verzekeren
We moeten zorgen dat we de goede gezondheid en zorg in stand kunnen houden in de
toekomst
Professionelen binnen de volksgezondheid :
1. Analyseren
- Het effect op de gezondheid van de levensstijl en de omgeving
- Veel data
2. Om programma’s te kunnen ontwikkelen
- Die de gezondheid van een gemeenschap beschermen en bevorderen
→ Veel focus op levensstijl : daarop kunnen we inspelen door bijvoorbeeld educatie
