lOMoARcPSD|62243154
Didactisch handelen
Inhoudsopgave
Het didactisch model...................................................................4
1. Doelen....................................................................................4
1.1 Doelen als vertrekpunt voor een krachtige leeromgeving..................5
1.2 Soorten doelen...................................................................................5
1.2.1 Onderwijsdoelen..........................................................................5
1.2.2 Leerplandoelen............................................................................5
1.2.3 Leerdoelen...................................................................................7
2. Beginsituatie...........................................................................9
2.1 De beginsituatie van de leerlingen als vertrepunt voor krachtige
leeromgeving...........................................................................................9
2.2.Een verkenning van de beginsituatie...............................................10
2.2.1 Beginsituatie van de klasgroep..................................................10
2.2.2 Beginsituatie van de individuele leerling...................................10
3.Didactische principes..............................................................11
3.1 Doelgericht leren..............................................................................11
3.2. Actief en constructief leren.............................................................12
3.3 Integratie.......................................................................................... 12
3.4 Herhalingsprincipe...........................................................................13
3.5. Concreet-aanschouwelijk werken....................................................13
3.6 Individualiseren................................................................................14
3.7 Interactief leren................................................................................14
3.8 Werkelijkheidsnabij onderwijs..........................................................15
4.Vragen stellen........................................................................15
4.1 Inleiding........................................................................................... 15
4.2. Het juiste vraagklimaat...................................................................16
4.3. Soorten vragen................................................................................16
4.3.1. Open en gesloten vragen..........................................................16
4.3.2 De juiste vraag op het juiste moment........................................16
4.3.3. Het stellen van reproductie- of voorkennisvragen.....................17
4.3.4. Vragen gericht op het doel, evaluatievragen............................17
4.3.5. Hogere orde versus lagere orde denken...................................17
4.4. Do’s bij het stellen van vragen........................................................18
, lOMoARcPSD|62243154
4.4.1. Maak oogcontact en vermeld de naam van de leerling aan het
einde van de vraag.............................................................................18
4.4.2. Geen vingers opsteken, behalve als een leerling een vraag heeft
........................................................................................................... 18
4.4.3. Stuiter het antwoord.................................................................19
4.4.4. Verduidelijk of splits de vraag op..............................................19
4.4.5. Vat samen en rond af................................................................19
4.4.6. Bespreek antwoorden op een vraag klassikaal.........................19
4.4.7. Doorvragen en bijvragen stellen...............................................20
4.5. Dont’s bij vragen stellen..................................................................20
5.Expliciete directe instructiemodel...........................................20
5.1 Opbouw expliciete directe instructiemodel ( EDI)..................20
5.1.1 Controleren van begrip..............................................................22
5.2. EDI in een voorbereiding.................................................................23
5.2.1. Inleiding....................................................................................23
5.2.1.1. Voorkennis activeren..............................................................23
5.2.2. Kern – Opbouw van de leerstof.................................................24
5.2.3 Kern – individueel inoefenen van de leerstof..............................25
5.2.4 Slot............................................................................................25
6. Een werkvorm.......................................................................25
6.2 Activerende didactiek.......................................................................27
Activerende didactiek.........................................................................28
Gericht leren.......................................................................................28
6.3. Een werkvorm kiezen......................................................................28
Situatiekenmerken van doelen...................................................29
6.4. Enkele werkvormen op een rij.........................................................29
6.4.1. Instructievormen.......................................................................29
6.4.1. Instructievormen.......................................................................30
6.4.2 Interactievormen.......................................................................33
6.4.3 Opdrachtvormen........................................................................36
6.4.4 Samenwerkingsvormen..............................................................38
Samenwerkingsvormen en de rol van de leraar.....................................39
Goede klasorganisatie en samenwerking:...........................................39
6.4.5 Spelvormen................................................................................42
7.Leermiddelen.........................................................................42
7.1 Het belang van visualiseren.............................................................43
7.2 Doelgericht inzetten van leermiddelen.............................................44
Rol van leermiddelen in de leeromgeving...................................44
7.3 Enkele leermiddelen van dichterbij bekeken....................................44
7.3.1 Het (digi)bord.............................................................................44
7.3.2 Het gebruik van werkbladen, werkboeken of oefenbundels.......45
Instructiefilmpje........................................................................46
8.Evaluatie................................................................................47
, lOMoARcPSD|62243154
Beoordelen van Doelen en Leerproces...................................................47
8.1 Breed evalueren...............................................................................48
8.1.1 Breed kijken...............................................................................48
8.1.2 Breed evalueren.........................................................................49
8.2 Waarom evalueren?..........................................................................49
2 soorten evaluatie : Summatief VS Formatief...........................50
8.2.1 Summatieve evaluatie (PRODUCT)............................................50
8.2.2 Formatieve evaluatie (PROCES).................................................51
Feedbackniveaus: De drie belangrijkste vormen van feedback zijn:......51
8.3 Formatieve evaluatie in de klas........................................................51
8.3.1 Ingrediënten van formatieve evaluatie......................................51
8.3.2 Kernstrategieën voor formatieve evaluatie................................52
8.4 Wanneer evalueren?.........................................................................52
8.5 Wat evalueren?................................................................................53
8.5.1 Productevaluatie en procesevaluatie.........................................53
8.5.2 Formatieve en summatieve procesevaluatie en productevaluatie
........................................................................................................... 54
8.6 Welke evaluatievorm?......................................................................54
9.Autonomie en motivatie..........................................................55
9.1 Behoefte – ondersteunend onderwijs...............................................55
9.1.1 Gecontroleerde motivatie en autonome motivatie.....................56
9.1.2 Vitamines voor groei..................................................................57
Hierboven : Abc model........................................................................57
9.1.3 Motiverend lesgeven..................................................................57
9.2 Klasmanagement.............................................................................58
9.2.1 Motivatie als onderdeel van zelfregulerend leren.......................59
, lOMoARcPSD|62243154
Het didactisch model
Doelen en beginsituatie
Vormen het vertrekpunt voor het opzetten van een krachtige onderwijsleersituatie.
De leerinhoud, de werkvormen en de leermiddelen = de puzzelstukjes
van de onderwijsleersituatie.
Evaluatie
Geeft richting aan de onderwijsleersituatie zodat de vooropgestelde doelen bereikt
kunnen worden.
Vanuit evaluatie worden de beginsituatie en de doelen voor de volgende les
opgesteld.
1. Doelen
4
Didactisch handelen
Inhoudsopgave
Het didactisch model...................................................................4
1. Doelen....................................................................................4
1.1 Doelen als vertrekpunt voor een krachtige leeromgeving..................5
1.2 Soorten doelen...................................................................................5
1.2.1 Onderwijsdoelen..........................................................................5
1.2.2 Leerplandoelen............................................................................5
1.2.3 Leerdoelen...................................................................................7
2. Beginsituatie...........................................................................9
2.1 De beginsituatie van de leerlingen als vertrepunt voor krachtige
leeromgeving...........................................................................................9
2.2.Een verkenning van de beginsituatie...............................................10
2.2.1 Beginsituatie van de klasgroep..................................................10
2.2.2 Beginsituatie van de individuele leerling...................................10
3.Didactische principes..............................................................11
3.1 Doelgericht leren..............................................................................11
3.2. Actief en constructief leren.............................................................12
3.3 Integratie.......................................................................................... 12
3.4 Herhalingsprincipe...........................................................................13
3.5. Concreet-aanschouwelijk werken....................................................13
3.6 Individualiseren................................................................................14
3.7 Interactief leren................................................................................14
3.8 Werkelijkheidsnabij onderwijs..........................................................15
4.Vragen stellen........................................................................15
4.1 Inleiding........................................................................................... 15
4.2. Het juiste vraagklimaat...................................................................16
4.3. Soorten vragen................................................................................16
4.3.1. Open en gesloten vragen..........................................................16
4.3.2 De juiste vraag op het juiste moment........................................16
4.3.3. Het stellen van reproductie- of voorkennisvragen.....................17
4.3.4. Vragen gericht op het doel, evaluatievragen............................17
4.3.5. Hogere orde versus lagere orde denken...................................17
4.4. Do’s bij het stellen van vragen........................................................18
, lOMoARcPSD|62243154
4.4.1. Maak oogcontact en vermeld de naam van de leerling aan het
einde van de vraag.............................................................................18
4.4.2. Geen vingers opsteken, behalve als een leerling een vraag heeft
........................................................................................................... 18
4.4.3. Stuiter het antwoord.................................................................19
4.4.4. Verduidelijk of splits de vraag op..............................................19
4.4.5. Vat samen en rond af................................................................19
4.4.6. Bespreek antwoorden op een vraag klassikaal.........................19
4.4.7. Doorvragen en bijvragen stellen...............................................20
4.5. Dont’s bij vragen stellen..................................................................20
5.Expliciete directe instructiemodel...........................................20
5.1 Opbouw expliciete directe instructiemodel ( EDI)..................20
5.1.1 Controleren van begrip..............................................................22
5.2. EDI in een voorbereiding.................................................................23
5.2.1. Inleiding....................................................................................23
5.2.1.1. Voorkennis activeren..............................................................23
5.2.2. Kern – Opbouw van de leerstof.................................................24
5.2.3 Kern – individueel inoefenen van de leerstof..............................25
5.2.4 Slot............................................................................................25
6. Een werkvorm.......................................................................25
6.2 Activerende didactiek.......................................................................27
Activerende didactiek.........................................................................28
Gericht leren.......................................................................................28
6.3. Een werkvorm kiezen......................................................................28
Situatiekenmerken van doelen...................................................29
6.4. Enkele werkvormen op een rij.........................................................29
6.4.1. Instructievormen.......................................................................29
6.4.1. Instructievormen.......................................................................30
6.4.2 Interactievormen.......................................................................33
6.4.3 Opdrachtvormen........................................................................36
6.4.4 Samenwerkingsvormen..............................................................38
Samenwerkingsvormen en de rol van de leraar.....................................39
Goede klasorganisatie en samenwerking:...........................................39
6.4.5 Spelvormen................................................................................42
7.Leermiddelen.........................................................................42
7.1 Het belang van visualiseren.............................................................43
7.2 Doelgericht inzetten van leermiddelen.............................................44
Rol van leermiddelen in de leeromgeving...................................44
7.3 Enkele leermiddelen van dichterbij bekeken....................................44
7.3.1 Het (digi)bord.............................................................................44
7.3.2 Het gebruik van werkbladen, werkboeken of oefenbundels.......45
Instructiefilmpje........................................................................46
8.Evaluatie................................................................................47
, lOMoARcPSD|62243154
Beoordelen van Doelen en Leerproces...................................................47
8.1 Breed evalueren...............................................................................48
8.1.1 Breed kijken...............................................................................48
8.1.2 Breed evalueren.........................................................................49
8.2 Waarom evalueren?..........................................................................49
2 soorten evaluatie : Summatief VS Formatief...........................50
8.2.1 Summatieve evaluatie (PRODUCT)............................................50
8.2.2 Formatieve evaluatie (PROCES).................................................51
Feedbackniveaus: De drie belangrijkste vormen van feedback zijn:......51
8.3 Formatieve evaluatie in de klas........................................................51
8.3.1 Ingrediënten van formatieve evaluatie......................................51
8.3.2 Kernstrategieën voor formatieve evaluatie................................52
8.4 Wanneer evalueren?.........................................................................52
8.5 Wat evalueren?................................................................................53
8.5.1 Productevaluatie en procesevaluatie.........................................53
8.5.2 Formatieve en summatieve procesevaluatie en productevaluatie
........................................................................................................... 54
8.6 Welke evaluatievorm?......................................................................54
9.Autonomie en motivatie..........................................................55
9.1 Behoefte – ondersteunend onderwijs...............................................55
9.1.1 Gecontroleerde motivatie en autonome motivatie.....................56
9.1.2 Vitamines voor groei..................................................................57
Hierboven : Abc model........................................................................57
9.1.3 Motiverend lesgeven..................................................................57
9.2 Klasmanagement.............................................................................58
9.2.1 Motivatie als onderdeel van zelfregulerend leren.......................59
, lOMoARcPSD|62243154
Het didactisch model
Doelen en beginsituatie
Vormen het vertrekpunt voor het opzetten van een krachtige onderwijsleersituatie.
De leerinhoud, de werkvormen en de leermiddelen = de puzzelstukjes
van de onderwijsleersituatie.
Evaluatie
Geeft richting aan de onderwijsleersituatie zodat de vooropgestelde doelen bereikt
kunnen worden.
Vanuit evaluatie worden de beginsituatie en de doelen voor de volgende les
opgesteld.
1. Doelen
4
