Onderdeel Publiek Procesrecht
Inhoudsopgave
1. INLEIDING ................................................................................................................ 3
1.1. BEGRIPPEN .............................................................................................................. 3
2. PREVENTIEVE RECHTSBESCHERMING ....................................................................... 5
3. RECHTSBESCHERMING A POSTERIORI ...................................................................... 6
3.1. POLITIEKE RECHTSBESCHERMING .................................................................................. 6
3.2. ADMINISTRATIEVE RECHTBESCHERMING .......................................................................... 7
3.2.1. ADMINISTRATIEF BEROEP ................................................................................................. 8
3.3. WEERSLAG ADMINISTRATIEF BEROEP OP JURISDICTIONEEL BEROEP ....................................... 14
3.3.1. GEORGANISEERD BEROEP .............................................................................................. 14
3.3.2. NIET-GEORGANISEERD BEROEP....................................................................................... 15
3.4. JURISDICTIONELE RECHTSBESCHERMING ....................................................................... 17
3.4.1. DE GRONDWETTELIJKE RECHTSMACHTVERDELING ............................................................... 18
3.4.2. RECHTSBESCHERMING DOOR DE GEWONE RECHTER............................................................ 21
3.4.3. RECHTSBESCHERMING DOOR ADMINISTRATIEVE RECHTSCOLLEGES ......................................... 37
4. DE RAAD VAN STATE ................................................................................................ 42
4.1. BEVOEGDHEDEN ......................................................................................................... 42
4.1.1. BEROEPEN IN VOLLE RECHTSMACHT: ART 16 RVS-WET............................................................. 42
4.1.2. CASSATIECONTENTIEUX – CASSATIEBEROEP: ART 14 §2 RVS-WET............................................... 43
4.1.3. VERGOEDINGSCONTENTIEUX: ART 11 RVS-WET ..................................................................... 46
4.1.4. ANNULATIECONTENTIEUX – ANNULATIEBEROEP (INCL SCHORSING EN VOORLOPIGE MAATREGELEN): ART
14 §1 EN 3 EN ART 17 RVS-WET .................................................................................................. 48
4.2. ONTVANKELIJKHEID .................................................................................................. 58
4.2.1. BEROEPSTERMIJN ........................................................................................................ 58
4.2.2. BEKWAAMHEID EN HOEDANIGHEID .................................................................................. 61
4.2.3. BELANG .................................................................................................................... 62
4.2.4. SUBSIDIARITEIT ........................................................................................................... 65
4.3. MIDDELEN EN VERNIETIGINGSGRONDEN ........................................................................ 65
4.3.1. DE VERNIETIGINGSGRONDEN ......................................................................................... 65
4.3.2. ONTVANKELIJKHEID VAN DE MIDDELEN .............................................................................. 68
4.4. ANNULATIEPROCEDURE ............................................................................................. 70
4.4.1. ALGEMEEN ................................................................................................................. 70
4.4.2. TERMIJNEN: ART. 88 E.V. ALGEMEEN PROCEDUREREGLEMENT ................................................ 70
1
,4.4.3. VERZOEKSCHRIFT ........................................................................................................ 72
4.4.4. RECHT ...................................................................................................................... 75
4.4.5. MEMORIE VAN ANTWOORD EN ADMINISTRATIEF DOSSIER ....................................................... 76
4.4.6. MEMORIE VAN WEDERANTWOORD OF TOELICHTENDE MEMORIE .............................................. 77
4.4.7. OPM.: VERKORTE PROCEDURE ........................................................................................ 78
4.4.8. TUSSENKOMST ............................................................................................................ 80
4.4.9. VERSLAG VAN HET AUDITORAAT ....................................................................................... 82
4.4.10. LAATSTE MEMORIE ...................................................................................................... 85
4.4.11. TERECHTZITTING ........................................................................................................ 86
4.4.12. ARREST ................................................................................................................... 87
4.4.13. RECHTSMIDDELEN ..................................................................................................... 88
4.4.14. GEZAG EN GEVOLGEN ................................................................................................. 89
4.4.15. VAN BESTUURLIJK LUS NAAR BESLISSING TOT HERSTEL – NIEUW ARTIKEL 38 (= GEWOON LEZEN) .... 91
4.4.16. BIJKOMEND HERSTEL (EVENTUEEL NOODZAAK HIERTOE) ...................................................... 93
4.5. ADMINISTRATIEF KORTGEDING ..................................................................................... 98
4.5.1. PROCEDURE ............................................................................................................... 98
4.5.2. ONTVANKELIJKHEID .................................................................................................... 102
4.5.3. OVERIG ................................................................................................................... 103
2
, 1. INLEIDING
1.1. Begrippen
Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel:
• Rechtsstaat, waardoor: overheid vaardigt regels uit die nageleefd worden + ook de
overheid zelf (zoniet: politiestaat)
• 1. Handelen vd overheid vereist juridische grondslag
o > grondwet
o Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen” = kan door rechter gecontroleerd worden
• 2. Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
• Noodzaak aan rechtsdwang è hiervoor is rechter nodig
• Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Gebonden bevoegdheden ó discretionaire bevoegdheden
o Gebonden: in wet omschreven hetgeen moet besloten worden
§ è relatief eenvoudig afdwingbaar: bevel è beslag
o Discretionair: wetgeving is richtinggevend, maar finaal is een keuze nodig
§ = de meeste gevallen
§ è keuzevrijheid overheid
§ ó aanvechten hiervan is moeilijk aangezien de rechter inhoudelijk geen andere
keuze kan maken, enkel de wettigheid van beslissing nagaan
§ è rechtsdwang is moeilijk
• Concl.: afdwingen van recht moet ruimer worden beschouwd als het aanwenden van
technieken tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
o > preventieve rechtsbescherming
o Bv beginselen behoorlijk bestuur
o Bedoeling: bestuurshandelingen meer kwalitatief maken
o = sanctionering
o = rechtshandhaving
o = rechtsbescherming
3
, Rechtsbescherming tegen de overheid
• Reden belang: overheid is feitelijk veel machtiger dan burger
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling
o 1. Eenzijdig bindend (geen akkoord burger nodig)
o 2. Onmiddellijk uitvoerbare kracht beslissingen: Privilège de la décision
exécutoire
o 3. Beslissing overheid moet sowieso uitgevoerd worden: Privilège du
préalable (voorrecht van voorafgaande) → obéir d’abord, réclamer ensuite
§ Alvorens gehoorzamen en indien niet akkoord dan moet men zelf naar de rechter
gaan en bestuursbeslissing betwisten
§ = omkering procesinitiatief
o Die machtsverhouding vereist eigen regels mbt bestuurshandelingen in
rechtsverhouding
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling
over handelingen die in beginsel uitgaan van een administratieve overheid en door
het publiekrecht worden beheerst. ó overheid als privaatrechtelijke entiteit optreden
Technieken van rechtsbescherming:
• Preventieve rechtsbescherming vs. rechtsbescherming a posteriori
o Preventief: bedoeld kwaliteit bestuurshandeling te verhogen
o A posteriori: technieken die bestaan als bestuurshandeling al is gesteld en
onrechtmatigheid ongedaan te maken (vernietiging) / compenseren (schadevergoeding)
• Rechtsbescherming door
o 1. “Wetgevende” overheid (vertegenwoordigende organen) → politieke
rechtsbescherming
o 2. Administratieve overheid → administratieve rechtsbescherming
§ = instantie van actief beleid die beleidskeuzes kan maken en dus
bestuursbeslissing volledig kan herbeslissen
o 3. Jurisdictionele overheid → jurisdictionele rechtsbescherming
§ Rechters rechterlijke macht ó administratieve rechters
§ ! Rechtsbescherming door administratief rechtscollege is een rechtscollege en
jurisdictioneel ó administratieve rechtsbescherming
§ Geen beleidskeuzes, enkel toetsen aan recht è kennelijke redelijkheid
§ Administratief slaat hier op niet vallende onder minister van justitie, wel minister
binnenlandse zaken
Einddoel: rechtsherstel
• In natura
• Bij equivalent è kansberekening: kans dat als onwettigheid niet begaan was je wel kreeg
hetgeen gevraagd
• = niet evident binnen bestuursrecht omwille van beleidskeuzes door overheid en rechter die
slechts marginale toetsing heeft
4
Inhoudsopgave
1. INLEIDING ................................................................................................................ 3
1.1. BEGRIPPEN .............................................................................................................. 3
2. PREVENTIEVE RECHTSBESCHERMING ....................................................................... 5
3. RECHTSBESCHERMING A POSTERIORI ...................................................................... 6
3.1. POLITIEKE RECHTSBESCHERMING .................................................................................. 6
3.2. ADMINISTRATIEVE RECHTBESCHERMING .......................................................................... 7
3.2.1. ADMINISTRATIEF BEROEP ................................................................................................. 8
3.3. WEERSLAG ADMINISTRATIEF BEROEP OP JURISDICTIONEEL BEROEP ....................................... 14
3.3.1. GEORGANISEERD BEROEP .............................................................................................. 14
3.3.2. NIET-GEORGANISEERD BEROEP....................................................................................... 15
3.4. JURISDICTIONELE RECHTSBESCHERMING ....................................................................... 17
3.4.1. DE GRONDWETTELIJKE RECHTSMACHTVERDELING ............................................................... 18
3.4.2. RECHTSBESCHERMING DOOR DE GEWONE RECHTER............................................................ 21
3.4.3. RECHTSBESCHERMING DOOR ADMINISTRATIEVE RECHTSCOLLEGES ......................................... 37
4. DE RAAD VAN STATE ................................................................................................ 42
4.1. BEVOEGDHEDEN ......................................................................................................... 42
4.1.1. BEROEPEN IN VOLLE RECHTSMACHT: ART 16 RVS-WET............................................................. 42
4.1.2. CASSATIECONTENTIEUX – CASSATIEBEROEP: ART 14 §2 RVS-WET............................................... 43
4.1.3. VERGOEDINGSCONTENTIEUX: ART 11 RVS-WET ..................................................................... 46
4.1.4. ANNULATIECONTENTIEUX – ANNULATIEBEROEP (INCL SCHORSING EN VOORLOPIGE MAATREGELEN): ART
14 §1 EN 3 EN ART 17 RVS-WET .................................................................................................. 48
4.2. ONTVANKELIJKHEID .................................................................................................. 58
4.2.1. BEROEPSTERMIJN ........................................................................................................ 58
4.2.2. BEKWAAMHEID EN HOEDANIGHEID .................................................................................. 61
4.2.3. BELANG .................................................................................................................... 62
4.2.4. SUBSIDIARITEIT ........................................................................................................... 65
4.3. MIDDELEN EN VERNIETIGINGSGRONDEN ........................................................................ 65
4.3.1. DE VERNIETIGINGSGRONDEN ......................................................................................... 65
4.3.2. ONTVANKELIJKHEID VAN DE MIDDELEN .............................................................................. 68
4.4. ANNULATIEPROCEDURE ............................................................................................. 70
4.4.1. ALGEMEEN ................................................................................................................. 70
4.4.2. TERMIJNEN: ART. 88 E.V. ALGEMEEN PROCEDUREREGLEMENT ................................................ 70
1
,4.4.3. VERZOEKSCHRIFT ........................................................................................................ 72
4.4.4. RECHT ...................................................................................................................... 75
4.4.5. MEMORIE VAN ANTWOORD EN ADMINISTRATIEF DOSSIER ....................................................... 76
4.4.6. MEMORIE VAN WEDERANTWOORD OF TOELICHTENDE MEMORIE .............................................. 77
4.4.7. OPM.: VERKORTE PROCEDURE ........................................................................................ 78
4.4.8. TUSSENKOMST ............................................................................................................ 80
4.4.9. VERSLAG VAN HET AUDITORAAT ....................................................................................... 82
4.4.10. LAATSTE MEMORIE ...................................................................................................... 85
4.4.11. TERECHTZITTING ........................................................................................................ 86
4.4.12. ARREST ................................................................................................................... 87
4.4.13. RECHTSMIDDELEN ..................................................................................................... 88
4.4.14. GEZAG EN GEVOLGEN ................................................................................................. 89
4.4.15. VAN BESTUURLIJK LUS NAAR BESLISSING TOT HERSTEL – NIEUW ARTIKEL 38 (= GEWOON LEZEN) .... 91
4.4.16. BIJKOMEND HERSTEL (EVENTUEEL NOODZAAK HIERTOE) ...................................................... 93
4.5. ADMINISTRATIEF KORTGEDING ..................................................................................... 98
4.5.1. PROCEDURE ............................................................................................................... 98
4.5.2. ONTVANKELIJKHEID .................................................................................................... 102
4.5.3. OVERIG ................................................................................................................... 103
2
, 1. INLEIDING
1.1. Begrippen
Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel:
• Rechtsstaat, waardoor: overheid vaardigt regels uit die nageleefd worden + ook de
overheid zelf (zoniet: politiestaat)
• 1. Handelen vd overheid vereist juridische grondslag
o > grondwet
o Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen” = kan door rechter gecontroleerd worden
• 2. Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
• Noodzaak aan rechtsdwang è hiervoor is rechter nodig
• Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Gebonden bevoegdheden ó discretionaire bevoegdheden
o Gebonden: in wet omschreven hetgeen moet besloten worden
§ è relatief eenvoudig afdwingbaar: bevel è beslag
o Discretionair: wetgeving is richtinggevend, maar finaal is een keuze nodig
§ = de meeste gevallen
§ è keuzevrijheid overheid
§ ó aanvechten hiervan is moeilijk aangezien de rechter inhoudelijk geen andere
keuze kan maken, enkel de wettigheid van beslissing nagaan
§ è rechtsdwang is moeilijk
• Concl.: afdwingen van recht moet ruimer worden beschouwd als het aanwenden van
technieken tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
o > preventieve rechtsbescherming
o Bv beginselen behoorlijk bestuur
o Bedoeling: bestuurshandelingen meer kwalitatief maken
o = sanctionering
o = rechtshandhaving
o = rechtsbescherming
3
, Rechtsbescherming tegen de overheid
• Reden belang: overheid is feitelijk veel machtiger dan burger
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling
o 1. Eenzijdig bindend (geen akkoord burger nodig)
o 2. Onmiddellijk uitvoerbare kracht beslissingen: Privilège de la décision
exécutoire
o 3. Beslissing overheid moet sowieso uitgevoerd worden: Privilège du
préalable (voorrecht van voorafgaande) → obéir d’abord, réclamer ensuite
§ Alvorens gehoorzamen en indien niet akkoord dan moet men zelf naar de rechter
gaan en bestuursbeslissing betwisten
§ = omkering procesinitiatief
o Die machtsverhouding vereist eigen regels mbt bestuurshandelingen in
rechtsverhouding
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling
over handelingen die in beginsel uitgaan van een administratieve overheid en door
het publiekrecht worden beheerst. ó overheid als privaatrechtelijke entiteit optreden
Technieken van rechtsbescherming:
• Preventieve rechtsbescherming vs. rechtsbescherming a posteriori
o Preventief: bedoeld kwaliteit bestuurshandeling te verhogen
o A posteriori: technieken die bestaan als bestuurshandeling al is gesteld en
onrechtmatigheid ongedaan te maken (vernietiging) / compenseren (schadevergoeding)
• Rechtsbescherming door
o 1. “Wetgevende” overheid (vertegenwoordigende organen) → politieke
rechtsbescherming
o 2. Administratieve overheid → administratieve rechtsbescherming
§ = instantie van actief beleid die beleidskeuzes kan maken en dus
bestuursbeslissing volledig kan herbeslissen
o 3. Jurisdictionele overheid → jurisdictionele rechtsbescherming
§ Rechters rechterlijke macht ó administratieve rechters
§ ! Rechtsbescherming door administratief rechtscollege is een rechtscollege en
jurisdictioneel ó administratieve rechtsbescherming
§ Geen beleidskeuzes, enkel toetsen aan recht è kennelijke redelijkheid
§ Administratief slaat hier op niet vallende onder minister van justitie, wel minister
binnenlandse zaken
Einddoel: rechtsherstel
• In natura
• Bij equivalent è kansberekening: kans dat als onwettigheid niet begaan was je wel kreeg
hetgeen gevraagd
• = niet evident binnen bestuursrecht omwille van beleidskeuzes door overheid en rechter die
slechts marginale toetsing heeft
4
