VERDIEPEND ZEKERHEIDSRECHT
SAMENVATTING
,Inhoudsopgave
0. Inleiding .......................................................................................................................................................................... 4
0.1. Verhaalsrecht van schuldeisers ............................................................................................................................. 4
0.2. Samenloop van schuldeisers ................................................................................................................................. 5
0.3. Panorama van zekerheden .................................................................................................................................... 6
1. Publiciteit ...................................................................................................................................................................... 10
1.1. Overschrijving ...................................................................................................................................................... 10
1.1.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 10
1.1.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 10
1.1.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 11
1.2. Inschrijving .......................................................................................................................................................... 12
1.2.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 12
1.2.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 12
1.2.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 12
1.3. Kantmelding......................................................................................................................................................... 12
1.3.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 12
1.3.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 12
1.3.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 12
2. Zakelijke zekerheden ..................................................................................................................................................... 13
2.1. Voorrechten ......................................................................................................................................................... 13
2.1.1. Algemeen .................................................................................................................................................... 13
2.1.2. Soorten ....................................................................................................................................................... 13
2.2. Pand ..................................................................................................................................................................... 22
2.2.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 22
2.2.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 24
2.2.3. Rang ............................................................................................................................................................ 28
2.2.4. Pand op schuldvorderingen ........................................................................................................................ 28
2.3. Retentierecht ....................................................................................................................................................... 29
2.3.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 29
2.3.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 30
2.4. Eigendomsvoorbehoud ....................................................................................................................................... 30
2.4.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 30
2.4.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 31
2.5. Rechtstreekse vordering van de onderaannemer ............................................................................................... 31
2.5.1. Voorrecht van onderaannemer .................................................................................................................. 31
2.5.2. Rechtstreekse vordering van onderaannemer ........................................................................................... 32
2.6. Schuldvergelijking ................................................................................................................................................ 33
2.6.1. Soorten ....................................................................................................................................................... 33
2.7. Wet Financiële Zekerheden ................................................................................................................................. 34
2.7.1. Toepassingsgebied ...................................................................................................................................... 34
2.7.2. Krachtlijnen ................................................................................................................................................. 34
Pagina | 2
, 2.8. Hypotheek ........................................................................................................................................................... 34
2.8.1. Wettelijk kader ............................................................................................................................................ 34
2.8.2. Onroerend karakter .................................................................................................................................... 34
2.8.3. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 35
2.8.4. Kenmerken .................................................................................................................................................. 37
2.8.5. Uitoefening ................................................................................................................................................. 38
2.8.6. Doorhaling en zuivering .............................................................................................................................. 39
3. Persoonlijke zekerheden ............................................................................................................................................... 41
3.1. Derde verbindt zich samen met schuldenaar...................................................................................................... 41
3.1.1. Principe: deelbare verbintenissen .............................................................................................................. 41
3.1.2. Uitzonderingen: hoofdelijke verbintenissen – ondeelbare verbintenissen ................................................ 41
3.2. Derde gaat een nieuwe verbintenis aan .............................................................................................................. 45
3.2.1. Borgtocht .................................................................................................................................................... 45
3.2.2. Autonome garantie ..................................................................................................................................... 47
3.2.3. Patronaatsverklaring ................................................................................................................................... 49
3.2.4. Sterkmaking ................................................................................................................................................ 49
3.2.5. Bescherming bepaalde categorieën persoonlijke zekerheidsstellers ......................................................... 49
3.3. Boek 9 – Titel 1: Persoonlijke zekerheden ........................................................................................................... 50
3.3.1. Gemeenschappelijke bepalingen ................................................................................................................ 51
3.3.2. Accessoire persoonlijke zekerheid – borgtocht .......................................................................................... 51
3.3.3. Autonome persoonlijke zekerheid – autonome garantie ........................................................................... 51
3.3.4. Persoonlijke zekerheid door een consument – consumentenborg = kosteloze borgtocht ......................... 52
Pagina | 3
, 0. Inleiding
0.1. Verhaalsrecht van schuldeisers
- Schuldenaar komt verbintenis niet na – schuldeiser heeft verhaalsrecht op goederen van schuldenaar (art. 3.36 BW)
→ Verhaalsrecht van schuldeiser = recht van schuldeisers om goederen van schuldenaar te gelde te maken door
uitvoerend beslag op één of meer goederen van de schuldenaar te leggen om zich met opbrengst te voldoen
- Voorwaarden uitvoerend beslag (ppt1 – casus 1)
→ Beslaglegger moet schuldeiser zijn van schuldenaar – beslag wordt gelegd tegen schuldenaar
van de schuldeiser
→ Zekere, vaststaande en opeisbare schuldvordering (art. 1494 Ger.W.)
→ Actuele uitvoerbare titel (art. 1498 Ger.W.)
- Faillissement
→ Faillissement = collectief beslag ten behoeve van de schuldeisers van de gefailleerde
- Voorwaarden faillissement
→ Staking van betalingen
- Duurzaam: onderneming kan niet langer voldoen aan opeisbare schulden
- Ophouden te betalen: liquiditeitstoestand, vorderingen en te mobiliseren activa
volstaan niet om op korte de opeisbare schulden te voldoen
→ Geschokt krediet
- Onderneming geniet geen krediet meer geniet bij schuldeisers en kredietverstrekkers
- Doel (art. XX.98 WER)
→ Besmettingsgevaar vermijden door insolvabele onderneming van markt te verwijderen
→ Goederen van onderneming te gelde maken + opbrengst verdelen onder schuldeisers
- Problematiek: in 52% van faillissementen schiet na betaling van curator geen te
verdelen opbrengst meer over voor schuldeisers
- Oplossing: gerechtelijke ontbinding (≈ lege dozen-procedure)
→ Voorwaarden (art. XX.100, tweede tot vijfde WER en art. 2:76 e.v. WVV)
- Beslissing i.k.v. algemeen belang
- Geen significante activa in onderneming (curator overbodig)
→ Doel: dure en complexe faillissementsprocedure vermijden
- Curator: vermogen onderneming beheren en vereffenen + opbrengst verdelen onder schuldeisers
- Basisprincipes inzake verhaalsrecht van schuldeisers
→ Verhaalsrecht komt toe aan elke schuldeiser, ongeacht soort schuldvordering (contractueel/wettelijk)
→ Alle goederen van schuldenaar zijn in principe uitwinbaar, ongeacht soort goed
- Uitzondering: niet voor beslag vatbare goederen
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit hun aard
- Goederen die ten nauwste met de persoon verbonden zijn
- Goederen die geen enkele verkoopwaarde hebben
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit de wet
- Hoofdverblijfplaats van zelfstandige
→ Voorwaarde: notariële verklaring – overschrijving in hypotheekregister
→ Bescherming geldt enkel tegen beroepsschulden ontstaan na registratie
- Goederen nodig voor menswaardig leven van beslagene en gezin (art. 1408 Ger.W.)
- Goederen en tegoeden van buitenlandse mogendheden en publieke rechtspersonen
→ Buitenlandse mogendheden: cultuurgoederen (art. 1412ter/quater Ger.W.)
→ Publieke rechtspersonen: goederen die toebehoren aan Staat, Gewesten,
Gemeenschappen, provincies, … (art. 1412bis Ger.W.)
- Grondslag: continuïteit van de openbare dienst
- Uitzondering: lijst van beslagbare goederen – geen lijst of
ontoereikende lijst: beslag op goederen die kennelijk niet
noodzakelijk zijn voor uitoefening van openbare dienst
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit afspraak tussen schuldeiser en schuldenaar
- Andere schuldeisers van schuldenaar kunnen zich beroepen op afspraken tussen
schuldeiser en schuldenaar = derdenwerking van contractuele afspraak
Pagina | 4
SAMENVATTING
,Inhoudsopgave
0. Inleiding .......................................................................................................................................................................... 4
0.1. Verhaalsrecht van schuldeisers ............................................................................................................................. 4
0.2. Samenloop van schuldeisers ................................................................................................................................. 5
0.3. Panorama van zekerheden .................................................................................................................................... 6
1. Publiciteit ...................................................................................................................................................................... 10
1.1. Overschrijving ...................................................................................................................................................... 10
1.1.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 10
1.1.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 10
1.1.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 11
1.2. Inschrijving .......................................................................................................................................................... 12
1.2.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 12
1.2.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 12
1.2.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 12
1.3. Kantmelding......................................................................................................................................................... 12
1.3.1. Vormvereisten............................................................................................................................................. 12
1.3.2. Voorwerp .................................................................................................................................................... 12
1.3.3. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 12
2. Zakelijke zekerheden ..................................................................................................................................................... 13
2.1. Voorrechten ......................................................................................................................................................... 13
2.1.1. Algemeen .................................................................................................................................................... 13
2.1.2. Soorten ....................................................................................................................................................... 13
2.2. Pand ..................................................................................................................................................................... 22
2.2.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 22
2.2.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 24
2.2.3. Rang ............................................................................................................................................................ 28
2.2.4. Pand op schuldvorderingen ........................................................................................................................ 28
2.3. Retentierecht ....................................................................................................................................................... 29
2.3.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 29
2.3.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 30
2.4. Eigendomsvoorbehoud ....................................................................................................................................... 30
2.4.1. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 30
2.4.2. Rechtsgevolgen ........................................................................................................................................... 31
2.5. Rechtstreekse vordering van de onderaannemer ............................................................................................... 31
2.5.1. Voorrecht van onderaannemer .................................................................................................................. 31
2.5.2. Rechtstreekse vordering van onderaannemer ........................................................................................... 32
2.6. Schuldvergelijking ................................................................................................................................................ 33
2.6.1. Soorten ....................................................................................................................................................... 33
2.7. Wet Financiële Zekerheden ................................................................................................................................. 34
2.7.1. Toepassingsgebied ...................................................................................................................................... 34
2.7.2. Krachtlijnen ................................................................................................................................................. 34
Pagina | 2
, 2.8. Hypotheek ........................................................................................................................................................... 34
2.8.1. Wettelijk kader ............................................................................................................................................ 34
2.8.2. Onroerend karakter .................................................................................................................................... 34
2.8.3. Totstandkoming .......................................................................................................................................... 35
2.8.4. Kenmerken .................................................................................................................................................. 37
2.8.5. Uitoefening ................................................................................................................................................. 38
2.8.6. Doorhaling en zuivering .............................................................................................................................. 39
3. Persoonlijke zekerheden ............................................................................................................................................... 41
3.1. Derde verbindt zich samen met schuldenaar...................................................................................................... 41
3.1.1. Principe: deelbare verbintenissen .............................................................................................................. 41
3.1.2. Uitzonderingen: hoofdelijke verbintenissen – ondeelbare verbintenissen ................................................ 41
3.2. Derde gaat een nieuwe verbintenis aan .............................................................................................................. 45
3.2.1. Borgtocht .................................................................................................................................................... 45
3.2.2. Autonome garantie ..................................................................................................................................... 47
3.2.3. Patronaatsverklaring ................................................................................................................................... 49
3.2.4. Sterkmaking ................................................................................................................................................ 49
3.2.5. Bescherming bepaalde categorieën persoonlijke zekerheidsstellers ......................................................... 49
3.3. Boek 9 – Titel 1: Persoonlijke zekerheden ........................................................................................................... 50
3.3.1. Gemeenschappelijke bepalingen ................................................................................................................ 51
3.3.2. Accessoire persoonlijke zekerheid – borgtocht .......................................................................................... 51
3.3.3. Autonome persoonlijke zekerheid – autonome garantie ........................................................................... 51
3.3.4. Persoonlijke zekerheid door een consument – consumentenborg = kosteloze borgtocht ......................... 52
Pagina | 3
, 0. Inleiding
0.1. Verhaalsrecht van schuldeisers
- Schuldenaar komt verbintenis niet na – schuldeiser heeft verhaalsrecht op goederen van schuldenaar (art. 3.36 BW)
→ Verhaalsrecht van schuldeiser = recht van schuldeisers om goederen van schuldenaar te gelde te maken door
uitvoerend beslag op één of meer goederen van de schuldenaar te leggen om zich met opbrengst te voldoen
- Voorwaarden uitvoerend beslag (ppt1 – casus 1)
→ Beslaglegger moet schuldeiser zijn van schuldenaar – beslag wordt gelegd tegen schuldenaar
van de schuldeiser
→ Zekere, vaststaande en opeisbare schuldvordering (art. 1494 Ger.W.)
→ Actuele uitvoerbare titel (art. 1498 Ger.W.)
- Faillissement
→ Faillissement = collectief beslag ten behoeve van de schuldeisers van de gefailleerde
- Voorwaarden faillissement
→ Staking van betalingen
- Duurzaam: onderneming kan niet langer voldoen aan opeisbare schulden
- Ophouden te betalen: liquiditeitstoestand, vorderingen en te mobiliseren activa
volstaan niet om op korte de opeisbare schulden te voldoen
→ Geschokt krediet
- Onderneming geniet geen krediet meer geniet bij schuldeisers en kredietverstrekkers
- Doel (art. XX.98 WER)
→ Besmettingsgevaar vermijden door insolvabele onderneming van markt te verwijderen
→ Goederen van onderneming te gelde maken + opbrengst verdelen onder schuldeisers
- Problematiek: in 52% van faillissementen schiet na betaling van curator geen te
verdelen opbrengst meer over voor schuldeisers
- Oplossing: gerechtelijke ontbinding (≈ lege dozen-procedure)
→ Voorwaarden (art. XX.100, tweede tot vijfde WER en art. 2:76 e.v. WVV)
- Beslissing i.k.v. algemeen belang
- Geen significante activa in onderneming (curator overbodig)
→ Doel: dure en complexe faillissementsprocedure vermijden
- Curator: vermogen onderneming beheren en vereffenen + opbrengst verdelen onder schuldeisers
- Basisprincipes inzake verhaalsrecht van schuldeisers
→ Verhaalsrecht komt toe aan elke schuldeiser, ongeacht soort schuldvordering (contractueel/wettelijk)
→ Alle goederen van schuldenaar zijn in principe uitwinbaar, ongeacht soort goed
- Uitzondering: niet voor beslag vatbare goederen
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit hun aard
- Goederen die ten nauwste met de persoon verbonden zijn
- Goederen die geen enkele verkoopwaarde hebben
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit de wet
- Hoofdverblijfplaats van zelfstandige
→ Voorwaarde: notariële verklaring – overschrijving in hypotheekregister
→ Bescherming geldt enkel tegen beroepsschulden ontstaan na registratie
- Goederen nodig voor menswaardig leven van beslagene en gezin (art. 1408 Ger.W.)
- Goederen en tegoeden van buitenlandse mogendheden en publieke rechtspersonen
→ Buitenlandse mogendheden: cultuurgoederen (art. 1412ter/quater Ger.W.)
→ Publieke rechtspersonen: goederen die toebehoren aan Staat, Gewesten,
Gemeenschappen, provincies, … (art. 1412bis Ger.W.)
- Grondslag: continuïteit van de openbare dienst
- Uitzondering: lijst van beslagbare goederen – geen lijst of
ontoereikende lijst: beslag op goederen die kennelijk niet
noodzakelijk zijn voor uitoefening van openbare dienst
→ Niet voor beslag vatbare goederen uit afspraak tussen schuldeiser en schuldenaar
- Andere schuldeisers van schuldenaar kunnen zich beroepen op afspraken tussen
schuldeiser en schuldenaar = derdenwerking van contractuele afspraak
Pagina | 4
