TABLE OF CONTENTS
Mediapsychologie ............................................................................................... 3
H1: Ontstaan van media psychologie ........................................................................... 3
Vroege invloeden op de psychologie .............................................................................................. 3
Structuralisme .............................................................................................................................. 7
Functionalisme ............................................................................................................................. 8
Gestaltpsychologie ....................................................................................................................... 8
Psychoanalyse............................................................................................................................ 10
Behaviorisme .............................................................................................................................. 11
Filosofie ..................................................................................................................................... 13
Massamedia ............................................................................................................................... 14
Ontstaan van Mediapsychologie .................................................................................................. 14
H2: Onderzoeksmethoden van mediapsychologie ...................................................... 16
Beschrijvend onderzoek .............................................................................................................. 16
Correlationeel onderzoek ............................................................................................................ 17
Experimenten ............................................................................................................................. 18
H3: Smartphoneafhankelijkheid ................................................................................ 20
Feiten en cijfers .......................................................................................................................... 20
Kenmerken van online communicatie .......................................................................................... 22
Mere exposure effect................................................................................................................... 24
Klassieke conditionering ............................................................................................................. 24
Habituatie (gewenning) ............................................................................................................... 29
Operante conditionering ............................................................................................................. 30
Sociaal leren ............................................................................................................................... 38
H4: Hoe kijken we naar onszelf? ................................................................................. 40
Zelfconcept ................................................................................................................................ 40
Zelf waardering ........................................................................................................................... 53
Zelfpresentatie ........................................................................................................................... 62
H5: Hoe kijken we naar een ander?............................................................................. 67
Observatie (de elementen van sociale perceptie) ......................................................................... 67
Attributie (van elementen tot disposities) ..................................................................................... 74
Integratie (van dispostities tot impressies) ................................................................................... 84
Confirmatievertekeningen (van impressies naar realiteit) .............................................................. 92
Zijn we dan zo slecht in persoonspercepties…? ............................................................................ 95
H6: Attitude veranderingen ........................................................................................ 96
Attitudes..................................................................................................................................... 96
Overreding door communicatie ................................................................................................. 104
Overreding door gedrag ............................................................................................................. 109
H7: Opkomst van het internet ................................................................................... 122
Pre-web era (PC) ....................................................................................................................... 122
Web 1.0 .................................................................................................................................... 122
Web 2.0 .................................................................................................................................... 123
Web 3.0 .................................................................................................................................... 125
1
,H8: Internet risico’s .................................................................................................. 127
Leeftijd ..................................................................................................................................... 127
Strategieën voor ouderlijke bemiddeling..................................................................................... 129
Risico’s .................................................................................................................................... 130
H9: Prosociaal gedrag............................................................................................... 140
Motieven .................................................................................................................................. 140
Persoonlijke factoren ................................................................................................................ 144
Situationele factoren ................................................................................................................. 150
2
,MEDIAPSYCHOLOGIE
H1: ONTSTAAN VAN MEDIA PSYCHOLOGIE
VROEGE INVLOEDEN OP DE PSYCHOLOGIE
HERMAN EBBINGHAUS
• Duitse psycholoog
• Schreef Über das Gedächtnis (1885) over geheugenonderzoek.
Belangrijke uitspraak: “Psychologie heeft een lang verleden, maar een korte geschiedenis.”
Betekenis:
• Mensen denken al heel lang na over de menselijke geest.
• Maar psychologie als wetenschappelijke discipline bestaat nog niet zo lang.
COPERNICUS
Vóór Copernicus
Men dacht dat:
• De mens (en de aarde) het centrum van het universum was.
• Het universum speciaal voor de mens was gecreëerd.
• De mens uniek was en niet onderworpen aan natuurwetten.
• De menselijke geest (ziel) volledig vrij was.
Copernicus (1473–1543) stelde dat:
• De aarde niet het centrum van het universum is.
• De aarde rond de zon draait.
Gevolg:
• De mens verloor zijn centrale positie in het universum.
• Dit opende de deur naar een wetenschappelijke studie van de mens
DESCARTES
1. Dualisme
Volgens René Descartes (1596–1650) bestaat de mens uit twee onderdelen:
• Lichaam (materieel)
• Geest/ ziel (immaterieel)
Deze beïnvloeden elkaar. Descartes dacht dat dit gebeurde in de pijnappelklier.
3
, 2. Mechanische visie
Descartes stelde dat: “De mens is een complexe machine die onderhevig is aan wiskundige wetten.”
Belang: De mens kan wetenschappelijk onderzocht worden.
3. Rationalisme
Kennis wordt verkregen door rede en logisch denken. Volgens Descartes kan de waarheid ontdekt
worden door de rede.
EMPIRISME
Empirisme is een reactie op rationalisme.
Basisidee: Kennis komt voort uit ervaring en waarneming, niet uit puur denken
Thomas Hobbes (1588-1679):
• Kennis komt voort uit zintuiglijke ervaringen
• De bron van kennis is niet de ratio, maar waarneming, ervaring en experimenteren
John Locke (1632-1704):
• De geest wordt gekenmerkt door associaties van ideeën (associatonisme)
• Tabula rasa (Aristoteles): de mens wordt geboren als een ‘onbeschreven blad’
o Alle kennis van de mens ontstaat door ervaring
David Hume (1711-1776):
• Associaties tussen ideeën worden bepaald door:
o Gelijkenis
o Samen voorkomen in tijd en ruimte
• Scepticisme: Is het mogelijk causaliteit vast te stellen?
Locke’s associatie van ideeën: Hogere orde kennis komt tot stand door combinaties (associaties) van
eenvoudigere ideeën
DARWIN’S EVOLUTIELEER
Charles Darwin (1809-1882)
• Belangrijk werk: The Origin of Species (1859)
• Natuurlijke selectie:
o Wanneer de omgeving verandert, bieden sommige trekken van een organisme meer
voordeel dan andere trekken
• Survival of the fittest
o Dieren passen zich over langere periodes aan, aan de lokale omgeving
4
Mediapsychologie ............................................................................................... 3
H1: Ontstaan van media psychologie ........................................................................... 3
Vroege invloeden op de psychologie .............................................................................................. 3
Structuralisme .............................................................................................................................. 7
Functionalisme ............................................................................................................................. 8
Gestaltpsychologie ....................................................................................................................... 8
Psychoanalyse............................................................................................................................ 10
Behaviorisme .............................................................................................................................. 11
Filosofie ..................................................................................................................................... 13
Massamedia ............................................................................................................................... 14
Ontstaan van Mediapsychologie .................................................................................................. 14
H2: Onderzoeksmethoden van mediapsychologie ...................................................... 16
Beschrijvend onderzoek .............................................................................................................. 16
Correlationeel onderzoek ............................................................................................................ 17
Experimenten ............................................................................................................................. 18
H3: Smartphoneafhankelijkheid ................................................................................ 20
Feiten en cijfers .......................................................................................................................... 20
Kenmerken van online communicatie .......................................................................................... 22
Mere exposure effect................................................................................................................... 24
Klassieke conditionering ............................................................................................................. 24
Habituatie (gewenning) ............................................................................................................... 29
Operante conditionering ............................................................................................................. 30
Sociaal leren ............................................................................................................................... 38
H4: Hoe kijken we naar onszelf? ................................................................................. 40
Zelfconcept ................................................................................................................................ 40
Zelf waardering ........................................................................................................................... 53
Zelfpresentatie ........................................................................................................................... 62
H5: Hoe kijken we naar een ander?............................................................................. 67
Observatie (de elementen van sociale perceptie) ......................................................................... 67
Attributie (van elementen tot disposities) ..................................................................................... 74
Integratie (van dispostities tot impressies) ................................................................................... 84
Confirmatievertekeningen (van impressies naar realiteit) .............................................................. 92
Zijn we dan zo slecht in persoonspercepties…? ............................................................................ 95
H6: Attitude veranderingen ........................................................................................ 96
Attitudes..................................................................................................................................... 96
Overreding door communicatie ................................................................................................. 104
Overreding door gedrag ............................................................................................................. 109
H7: Opkomst van het internet ................................................................................... 122
Pre-web era (PC) ....................................................................................................................... 122
Web 1.0 .................................................................................................................................... 122
Web 2.0 .................................................................................................................................... 123
Web 3.0 .................................................................................................................................... 125
1
,H8: Internet risico’s .................................................................................................. 127
Leeftijd ..................................................................................................................................... 127
Strategieën voor ouderlijke bemiddeling..................................................................................... 129
Risico’s .................................................................................................................................... 130
H9: Prosociaal gedrag............................................................................................... 140
Motieven .................................................................................................................................. 140
Persoonlijke factoren ................................................................................................................ 144
Situationele factoren ................................................................................................................. 150
2
,MEDIAPSYCHOLOGIE
H1: ONTSTAAN VAN MEDIA PSYCHOLOGIE
VROEGE INVLOEDEN OP DE PSYCHOLOGIE
HERMAN EBBINGHAUS
• Duitse psycholoog
• Schreef Über das Gedächtnis (1885) over geheugenonderzoek.
Belangrijke uitspraak: “Psychologie heeft een lang verleden, maar een korte geschiedenis.”
Betekenis:
• Mensen denken al heel lang na over de menselijke geest.
• Maar psychologie als wetenschappelijke discipline bestaat nog niet zo lang.
COPERNICUS
Vóór Copernicus
Men dacht dat:
• De mens (en de aarde) het centrum van het universum was.
• Het universum speciaal voor de mens was gecreëerd.
• De mens uniek was en niet onderworpen aan natuurwetten.
• De menselijke geest (ziel) volledig vrij was.
Copernicus (1473–1543) stelde dat:
• De aarde niet het centrum van het universum is.
• De aarde rond de zon draait.
Gevolg:
• De mens verloor zijn centrale positie in het universum.
• Dit opende de deur naar een wetenschappelijke studie van de mens
DESCARTES
1. Dualisme
Volgens René Descartes (1596–1650) bestaat de mens uit twee onderdelen:
• Lichaam (materieel)
• Geest/ ziel (immaterieel)
Deze beïnvloeden elkaar. Descartes dacht dat dit gebeurde in de pijnappelklier.
3
, 2. Mechanische visie
Descartes stelde dat: “De mens is een complexe machine die onderhevig is aan wiskundige wetten.”
Belang: De mens kan wetenschappelijk onderzocht worden.
3. Rationalisme
Kennis wordt verkregen door rede en logisch denken. Volgens Descartes kan de waarheid ontdekt
worden door de rede.
EMPIRISME
Empirisme is een reactie op rationalisme.
Basisidee: Kennis komt voort uit ervaring en waarneming, niet uit puur denken
Thomas Hobbes (1588-1679):
• Kennis komt voort uit zintuiglijke ervaringen
• De bron van kennis is niet de ratio, maar waarneming, ervaring en experimenteren
John Locke (1632-1704):
• De geest wordt gekenmerkt door associaties van ideeën (associatonisme)
• Tabula rasa (Aristoteles): de mens wordt geboren als een ‘onbeschreven blad’
o Alle kennis van de mens ontstaat door ervaring
David Hume (1711-1776):
• Associaties tussen ideeën worden bepaald door:
o Gelijkenis
o Samen voorkomen in tijd en ruimte
• Scepticisme: Is het mogelijk causaliteit vast te stellen?
Locke’s associatie van ideeën: Hogere orde kennis komt tot stand door combinaties (associaties) van
eenvoudigere ideeën
DARWIN’S EVOLUTIELEER
Charles Darwin (1809-1882)
• Belangrijk werk: The Origin of Species (1859)
• Natuurlijke selectie:
o Wanneer de omgeving verandert, bieden sommige trekken van een organisme meer
voordeel dan andere trekken
• Survival of the fittest
o Dieren passen zich over langere periodes aan, aan de lokale omgeving
4
