Bijzonder Strafrecht
1. Het misdrijf
H1: bestanddelen van een misdrijf
Art. 5 nieuw swb
1 MATERIEEL BESTANDDEEL: art 6
Waarneembare gedraging (handeling of nalaten)
- Voornemen is niet voldoende, materieel waarneembaar handelen of nalaten vereist.
opletten om misdrijven al te snel in 1 van beide categorieen in de delen, want misdrijven die
zowel een handelen als een nalaten in zich dragen
vb. subsidiefraude kan bestaan uit het geven van een valse/onjuiste verklaring, maar kan
ook bestaan uit het nalaten de betrokken diensten op de hoogte te brengen.
Soms aangevuld met een gevolg of hoedanigheid
Gemiste kans in het nieuwe swb: wat handelen betreft niet ook expliciet verwezen naar feit
dat handelen op zich niet voldoende is in sommige gevallen, soms ook vereist dat bepaalde
gevolgen zich moeten voordoen op een partij een bepaalde hoedanigheid moet hebben.
- Tijdverloop is irrelevant maar causaliteit is cruciaal
- Equivalentieleer “Elke gebeurtenis zonder dewelke het gevolg zich niet zou hebben
voorgedaan”
- Adequatieleer “Enkel gebeurtenissen die normaal rechtstreeks tot het gevolg
aanleiding zouden geven”
2 MOREEL BESTANDDEEL: art 7
- 3 verschillende soorten misdrijven terug te vinden in art 7. Enige lacune is
reglementaire misdrijven (= schuld door wetsinbreuk)
Betreft de Ingesteldheid van de dader
Bij reglementaire misdrijven:
“in staat bewust en vrij te handelen” -> willen niet dat sw van toep. is op personen die niet
bewust en vrij kunnen handelen. (onoverkomelijke dwaling/dwang)
elk misdrijf vereist het bestaan van een moreel bestanddeel = reglementaire misdrijven
- indien niet expliciet bepaald is welk moreel bestanddeel vereist is. Wat dan?
oude swb + nieuwe swb: algemeen opzet als uitgangspunt
bijzondere wetgeving: als we in drugwetgeving ook zo’n constructie tegenkomen, dan
moeten we ervan uitgaan dat het schuld door wetsinbreuk is.
Bij opzettelijke misdrijven
+ algemeen opzet (gedrag)
, + bijzonder opzet (resultaat/geest)
+ gans bijzonder opzet: niet meer in nieuwe swb
Bij onopzettelijke misdrijven: in staat zijn bewut en vrij te handelen
+ gebrek aan voorzorg
+ gebrek aan voorzichtigheid
vroeger moeilijker om te weten waar de lat lag om iets als misdrijf te bestempelen.
- nu: zware fout met ernstig gebrek aan voorzorg/voorzichtigheid.
3 WEDERRECHTELIJKHEID
“De afwezigheid van rechtvaardigingsgronden”
Weerlegbaar vermoeden van wederrechtelijkheid wanneer materieel en moreel element
vervuld zijn. Bewijs van rechtvaardigingsgrond moet geleverd worden door de verdachte,
stellen wedderechtelijkheid in vraag en dan geen sprake meer van een misdrijf. Nu iedere
keer expliciet opgenomen dat bepaalde misdrijven uitgesloten zijn vb. tav genocide kan je
nooit noodtoestand inroepen.
- Wettelijk voorschrift
- Bevel van de overheid
- Noodtoestand
- Wettige verdediging
- Wettig verzet
4 VERZWAREND BESTANDDEEL
“omstandigheden die een impact hebben op het toepasselijke strafniveau”
Verzwarende bestanddelen = elementen die bestanddeel van je misdrijf uitmaken, sanctie
van hoger niveau kan worden opgelegd.
≠ Verzwarende factoren = geen impact op niveau van het misdrijf, gaat om elementen
waarmee de rechter rekening kan houden om te navigeren binnen het min en max van het
strafbestek.
verzwarende omstandigheden gebruiken we nu niet meer, gaat om bestanddelen en
factoren.
(5 STRAFWAARDIGHEID)
“Een misdrijf is een strafbare gedraging, i.e. een gedraging waarvoor een straf kan
opgelegd worden”
- Geen misdrijf zonder straf, dus essentieel bestanddeel om van misdrijf te kunnen
spreken?
, 2. De Straf
H0: doelstellingen van de straf: art 27 swb
- redenen waarom we straffen is vanwege:
maatschappelijke afkeer = wijzen op sociaal onaangepaste manier van gedragen
reintegratie = via straf de dader terug een plaats geven in de maatschappij.
herstel van de schade = zowel maatschappelijke evenwicht als aangebrachte schade
bescherming = bescherming aan de maatschappij bieden
vroeger was het uitgangspunt dat er een bepaalde straf was, en deze kon worden
gewijzigd indien disporotioneel. Zat wat verstopt
nu is de proportionaliteit centraler en duidelijker geworden. ZIjn correctiemechanismen
zoals proportionaliteit, gevangenisstraf als ultimum remedium, ongewenste neveneffecten
mogen niet blind zijn voor het feit dat het straffen niet alleen impact heeft op degene die
gestraft wordt, maar ook op de omgeving. Indien enige kostwinnen vh gezin naar
gevangenis moet, dan w het hele gezin geraakt.
H1: straffen: types & niveaus
2 reeksen straffen: 1 voor np en 1 voor rp
strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor rp’en hadden we vroeger niet, in ‘99 werd dit
ingeschreven met een converiemechenisme waarbij de gevangenisstraf voor np die voorzien
was moest worden omgezet in maanden x coefficient om min en max straf te bekomen.
Hebben we nu niet meer, werken met een aparte lijst voor np’en en rp’en, wel met nieuw
conversiemechanisme.
- Hoofd- en bijkomende straffen met steeds verzachtende omstandigheden die
aangenomen kunnen worden, dat wordt opgenomen in strafniveau’s
NP’EN: artikel 36 en 37 swb
- 8 strafniveaus: Hoofd- en bijkomende straffen
Niv 1 na aanname van verzachtende omstandigheden enkel nog bijkomende straf mogelijk,
en niveau 1 bevat geen vrijheidsbeperking meer, vanaf niveau 2 is vrijheidsbeperking steeds
min 6 maanden geworden. Niveau 2 en 3 zijn de oude wanbedrijven. Bij niveau 2 kan je via
verzachtende omstandigheden niet lager gaan want doen niks onder de 6m. Bij levenslang
kan je via VO zakken tot niveau 3, idem niveau 7. De rest kan zakken tot min niveau 2.
Strafvorken zijn veel groter geworden.
verschil tussen geldboete en
, geldstraf
- geldboete = ergens in wetboek een bedrag dat vooraf voorzien is voor bepaald
misdrijf als straf
- geldstraf = niet vooraf bepaald, wel ergens in swb vermeldt qua grote, maar
gekoppeld aan vermogensvoordeel dat misdrijf zou kunnen opleveren.
mama die babypoeder gaat stelen in de winkel om kind te kunnen voeden is technisch
gezien hetzelfde misdrijf als iemand die kluis gaat leegroven, maar geldboete zal
verschillend zijn.
RP’EN: artikel 38 en 39 swb.
- 8 straniveaus met Hoofd-en bijkomende straffen
Bij niveau 1 na aanneme VO enkel nog bijkomende straf mogelijk, ook hier houdt dit niveau
geen vrijheidsbeperking in.
werkstraf bij de np is dienstverlening bij de rp, rp zal dan bepaalde actie moeten verrichten
die de maatschappij ten voordeel komt.
Conversie regels = leggen uit hoe de niveaus uit oude bijzondere wetten geinterpreteerd
moeten worden.
swb waarin 8 niveaus staan: poging, deelneming -> weten welk niveau het is om te weten
welke regel je moet toepassen bij herhaling, samenloop, …
Misdrijven in swb vermelden om welk niveau het gaat. Probleem bij bijzondere wetgeving
want dateert van voor nieuw swb en wordt dus niet naar strafniveaus in verwezen. Moeten
hertaalt worden in taal van nieuwe swb. Zie schema artikel 78 hiervoor, staat ook in wat je
met oude bewoording moet doen: vroeger misdaad/wanbedrijf dan in conversiemechanisme
aangeven welk niveau je moet toepassen.
Oefening drugwetgeving
oude swb stonden veel misdaden die
naar HvA gingen, maar
correctionalisering was de regel.
Misdaden werden omgezet naar
wanbedrijven
In nieuw swb meteen niveau van
wanbedrijf erop plakken, automatische
correctie-alisering doorgerekend.
1. Het misdrijf
H1: bestanddelen van een misdrijf
Art. 5 nieuw swb
1 MATERIEEL BESTANDDEEL: art 6
Waarneembare gedraging (handeling of nalaten)
- Voornemen is niet voldoende, materieel waarneembaar handelen of nalaten vereist.
opletten om misdrijven al te snel in 1 van beide categorieen in de delen, want misdrijven die
zowel een handelen als een nalaten in zich dragen
vb. subsidiefraude kan bestaan uit het geven van een valse/onjuiste verklaring, maar kan
ook bestaan uit het nalaten de betrokken diensten op de hoogte te brengen.
Soms aangevuld met een gevolg of hoedanigheid
Gemiste kans in het nieuwe swb: wat handelen betreft niet ook expliciet verwezen naar feit
dat handelen op zich niet voldoende is in sommige gevallen, soms ook vereist dat bepaalde
gevolgen zich moeten voordoen op een partij een bepaalde hoedanigheid moet hebben.
- Tijdverloop is irrelevant maar causaliteit is cruciaal
- Equivalentieleer “Elke gebeurtenis zonder dewelke het gevolg zich niet zou hebben
voorgedaan”
- Adequatieleer “Enkel gebeurtenissen die normaal rechtstreeks tot het gevolg
aanleiding zouden geven”
2 MOREEL BESTANDDEEL: art 7
- 3 verschillende soorten misdrijven terug te vinden in art 7. Enige lacune is
reglementaire misdrijven (= schuld door wetsinbreuk)
Betreft de Ingesteldheid van de dader
Bij reglementaire misdrijven:
“in staat bewust en vrij te handelen” -> willen niet dat sw van toep. is op personen die niet
bewust en vrij kunnen handelen. (onoverkomelijke dwaling/dwang)
elk misdrijf vereist het bestaan van een moreel bestanddeel = reglementaire misdrijven
- indien niet expliciet bepaald is welk moreel bestanddeel vereist is. Wat dan?
oude swb + nieuwe swb: algemeen opzet als uitgangspunt
bijzondere wetgeving: als we in drugwetgeving ook zo’n constructie tegenkomen, dan
moeten we ervan uitgaan dat het schuld door wetsinbreuk is.
Bij opzettelijke misdrijven
+ algemeen opzet (gedrag)
, + bijzonder opzet (resultaat/geest)
+ gans bijzonder opzet: niet meer in nieuwe swb
Bij onopzettelijke misdrijven: in staat zijn bewut en vrij te handelen
+ gebrek aan voorzorg
+ gebrek aan voorzichtigheid
vroeger moeilijker om te weten waar de lat lag om iets als misdrijf te bestempelen.
- nu: zware fout met ernstig gebrek aan voorzorg/voorzichtigheid.
3 WEDERRECHTELIJKHEID
“De afwezigheid van rechtvaardigingsgronden”
Weerlegbaar vermoeden van wederrechtelijkheid wanneer materieel en moreel element
vervuld zijn. Bewijs van rechtvaardigingsgrond moet geleverd worden door de verdachte,
stellen wedderechtelijkheid in vraag en dan geen sprake meer van een misdrijf. Nu iedere
keer expliciet opgenomen dat bepaalde misdrijven uitgesloten zijn vb. tav genocide kan je
nooit noodtoestand inroepen.
- Wettelijk voorschrift
- Bevel van de overheid
- Noodtoestand
- Wettige verdediging
- Wettig verzet
4 VERZWAREND BESTANDDEEL
“omstandigheden die een impact hebben op het toepasselijke strafniveau”
Verzwarende bestanddelen = elementen die bestanddeel van je misdrijf uitmaken, sanctie
van hoger niveau kan worden opgelegd.
≠ Verzwarende factoren = geen impact op niveau van het misdrijf, gaat om elementen
waarmee de rechter rekening kan houden om te navigeren binnen het min en max van het
strafbestek.
verzwarende omstandigheden gebruiken we nu niet meer, gaat om bestanddelen en
factoren.
(5 STRAFWAARDIGHEID)
“Een misdrijf is een strafbare gedraging, i.e. een gedraging waarvoor een straf kan
opgelegd worden”
- Geen misdrijf zonder straf, dus essentieel bestanddeel om van misdrijf te kunnen
spreken?
, 2. De Straf
H0: doelstellingen van de straf: art 27 swb
- redenen waarom we straffen is vanwege:
maatschappelijke afkeer = wijzen op sociaal onaangepaste manier van gedragen
reintegratie = via straf de dader terug een plaats geven in de maatschappij.
herstel van de schade = zowel maatschappelijke evenwicht als aangebrachte schade
bescherming = bescherming aan de maatschappij bieden
vroeger was het uitgangspunt dat er een bepaalde straf was, en deze kon worden
gewijzigd indien disporotioneel. Zat wat verstopt
nu is de proportionaliteit centraler en duidelijker geworden. ZIjn correctiemechanismen
zoals proportionaliteit, gevangenisstraf als ultimum remedium, ongewenste neveneffecten
mogen niet blind zijn voor het feit dat het straffen niet alleen impact heeft op degene die
gestraft wordt, maar ook op de omgeving. Indien enige kostwinnen vh gezin naar
gevangenis moet, dan w het hele gezin geraakt.
H1: straffen: types & niveaus
2 reeksen straffen: 1 voor np en 1 voor rp
strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor rp’en hadden we vroeger niet, in ‘99 werd dit
ingeschreven met een converiemechenisme waarbij de gevangenisstraf voor np die voorzien
was moest worden omgezet in maanden x coefficient om min en max straf te bekomen.
Hebben we nu niet meer, werken met een aparte lijst voor np’en en rp’en, wel met nieuw
conversiemechanisme.
- Hoofd- en bijkomende straffen met steeds verzachtende omstandigheden die
aangenomen kunnen worden, dat wordt opgenomen in strafniveau’s
NP’EN: artikel 36 en 37 swb
- 8 strafniveaus: Hoofd- en bijkomende straffen
Niv 1 na aanname van verzachtende omstandigheden enkel nog bijkomende straf mogelijk,
en niveau 1 bevat geen vrijheidsbeperking meer, vanaf niveau 2 is vrijheidsbeperking steeds
min 6 maanden geworden. Niveau 2 en 3 zijn de oude wanbedrijven. Bij niveau 2 kan je via
verzachtende omstandigheden niet lager gaan want doen niks onder de 6m. Bij levenslang
kan je via VO zakken tot niveau 3, idem niveau 7. De rest kan zakken tot min niveau 2.
Strafvorken zijn veel groter geworden.
verschil tussen geldboete en
, geldstraf
- geldboete = ergens in wetboek een bedrag dat vooraf voorzien is voor bepaald
misdrijf als straf
- geldstraf = niet vooraf bepaald, wel ergens in swb vermeldt qua grote, maar
gekoppeld aan vermogensvoordeel dat misdrijf zou kunnen opleveren.
mama die babypoeder gaat stelen in de winkel om kind te kunnen voeden is technisch
gezien hetzelfde misdrijf als iemand die kluis gaat leegroven, maar geldboete zal
verschillend zijn.
RP’EN: artikel 38 en 39 swb.
- 8 straniveaus met Hoofd-en bijkomende straffen
Bij niveau 1 na aanneme VO enkel nog bijkomende straf mogelijk, ook hier houdt dit niveau
geen vrijheidsbeperking in.
werkstraf bij de np is dienstverlening bij de rp, rp zal dan bepaalde actie moeten verrichten
die de maatschappij ten voordeel komt.
Conversie regels = leggen uit hoe de niveaus uit oude bijzondere wetten geinterpreteerd
moeten worden.
swb waarin 8 niveaus staan: poging, deelneming -> weten welk niveau het is om te weten
welke regel je moet toepassen bij herhaling, samenloop, …
Misdrijven in swb vermelden om welk niveau het gaat. Probleem bij bijzondere wetgeving
want dateert van voor nieuw swb en wordt dus niet naar strafniveaus in verwezen. Moeten
hertaalt worden in taal van nieuwe swb. Zie schema artikel 78 hiervoor, staat ook in wat je
met oude bewoording moet doen: vroeger misdaad/wanbedrijf dan in conversiemechanisme
aangeven welk niveau je moet toepassen.
Oefening drugwetgeving
oude swb stonden veel misdaden die
naar HvA gingen, maar
correctionalisering was de regel.
Misdaden werden omgezet naar
wanbedrijven
In nieuw swb meteen niveau van
wanbedrijf erop plakken, automatische
correctie-alisering doorgerekend.
