Samenvatting Psychopathologie
Diagnostiek
Inleiding en Doelstellingen
Wat is "good practice" en "malpractice" (wanpraktijk) bij het gebruik van de
DSM.
Primaire doel:
Foutieve denkwijzen uit te roeien, zoals het idee dat een stoornis de
symptomen veroorzaakt of dat de stoornis losstaat van wie de persoon is.
Aantonen hoe misbruik een barrière vormt voor effectieve therapeutische
begeleiding.
De Fundamenten van Classificatie
DSM-5 is zoals een encyclopedie van bomen:
Groeperen van kenmerken: Net zoals men een boom met bepaalde
bladeren en schors een "beuk" noemt, noemt men een toestand met
energieverlies en gebrek aan interesse een "depressie".
Beschrijvend en A-theoretisch: De DSM is een verzameling
beschrijvingen van gemoedstoestanden, maar het is a-theoretisch. Dit
betekent dat het geen verklaring geeft voor het feit waarom iemand op
een bepaalde manier functioneert.
Communicatiemiddel: Het is uitsluitend bedoeld als instrument om
communicatie tussen professionals te vergemakkelijken.
Valkuilen
Cruciale regel: "Als X de oorzaak is van Y, moet X in tijd en ruimte
voorafgaan aan Y". Het misbruik ontstaat wanneer de "noemer" (het label)
wordt "geüpgraded" naar een oorzaak.
De logica van de eend: We noemen een dier een eend omdat het een
snavel heeft en kan vliegen. Het is onlogisch om te zeggen dat het dier
een snavel heeft omdat het een eend is.
Toepassing op stoornissen: Het is foutief om te zeggen dat "zijn ADHD
zijn concentratieproblemen veroorzaakt" of "haar depressie haar gebrek
aan energie veroorzaakt". De diagnose is de naam voor die symptomen,
niet de reden waarom ze er zijn. Dit geldt ook voor stoornissen zoals OCD;
de verstoorde gedachten zijn de OCD, ze komen er niet door.
Correlatie versus Causatie in de hersenen
Een belangrijk punt is de relatie tussen de hersenen en de mentale toestand:
De hersenen en de gemoedstoestand zijn gecorreleerd, maar ze
hebben geen oorzakelijke (causale) relatie.
Het is dus onjuist om een DSM-label te presenteren als een biologische
oorzaak die zich in de hersenen bevindt.
1
, De gevolgen van misbruik (Malpractice)
Wanneer de DSM verkeerd wordt gebruikt als een verklarend in plaats van een
beschrijvend middel, leidt dit tot drie schadelijke fenomenen:
1. Decontextualisering: Men verliest de context uit het oog, zowel binnen het
individu (persoonlijk verhaal) als rondom het individu (omgeving en
maatschappij).
2. Victimiseren: De patiënt wordt gereduceerd tot een slachtoffer van een
"ziekte".
3. Medicalisering: Menselijke problemen worden versmald tot medische
kwesties die om een farmacologische oplossing vragen.
Stemmingsstoornissen
Klinische Classificaties in de DSM-5
Majeure depressieve stoornis: Gekenmerkt door een enkele of
terugkerende episoden. De diagnose vereist minstens vijf symptomen
gedurende twee weken, waarvan één somberheid of verlies van
interesse/plezier (anhedonie) moet zijn. Andere symptomen zijn
gewichtsverandering, slaapproblemen, vermoeidheid, en
suïcidegedachten.
Aanhoudende depressieve stoornis (Dysthymie): Een chronische
vorm van depressie waarbij de symptomen minstens twee jaar aanwezig
zijn.
Premenstrueel slecht humeur stoornis (PMS): Ernstige
stemmingsschommelingen en lichamelijke klachten vlak voor de
menstruatie die het dagelijks leven hinderen.
De levensloop-prevalentie voor een depressieve stoornis ligt rond de 20%. Een
diagnose is nooit de oorzaak van de symptomen, maar slechts een
verzamelnaam (noemer).
Het concept 'leegte' en de beleving
Een centraal thema is de etymologie en de diepere beleving van depressie:
Omlaag drukken: De term komt van het Latijnse deprimere. Dit uit zich in het
gevoel van "in de put zitten", waarbij men zich onttrekt aan een verdrukkende
situatie en de binding met de omgeving vervaagt.
Isolatie en controleverlies: Er ontstaat een gevoel van totale
duisternis, stuurloosheid en een verlies van zin.
In een depressie wordt men overspoeld door leegte. Waar leegte
normaal gesproken ruimte kan bieden voor verlangen, is dit verlangen in
een depressie juist "lam". Men valt in zichzelf terug.
Depressie versus rouw
Rouw: Gevoelens zijn stimulusgebonden (gekoppeld aan het verlies) en het
zelfbeeld blijft meestal intact.
Depressie: Het is een continuerende toestand waarbij het zelfbeeld ernstig
verstoord is en er sprake is van anhedonie (geen plezier meer kunnen beleven).
2
Diagnostiek
Inleiding en Doelstellingen
Wat is "good practice" en "malpractice" (wanpraktijk) bij het gebruik van de
DSM.
Primaire doel:
Foutieve denkwijzen uit te roeien, zoals het idee dat een stoornis de
symptomen veroorzaakt of dat de stoornis losstaat van wie de persoon is.
Aantonen hoe misbruik een barrière vormt voor effectieve therapeutische
begeleiding.
De Fundamenten van Classificatie
DSM-5 is zoals een encyclopedie van bomen:
Groeperen van kenmerken: Net zoals men een boom met bepaalde
bladeren en schors een "beuk" noemt, noemt men een toestand met
energieverlies en gebrek aan interesse een "depressie".
Beschrijvend en A-theoretisch: De DSM is een verzameling
beschrijvingen van gemoedstoestanden, maar het is a-theoretisch. Dit
betekent dat het geen verklaring geeft voor het feit waarom iemand op
een bepaalde manier functioneert.
Communicatiemiddel: Het is uitsluitend bedoeld als instrument om
communicatie tussen professionals te vergemakkelijken.
Valkuilen
Cruciale regel: "Als X de oorzaak is van Y, moet X in tijd en ruimte
voorafgaan aan Y". Het misbruik ontstaat wanneer de "noemer" (het label)
wordt "geüpgraded" naar een oorzaak.
De logica van de eend: We noemen een dier een eend omdat het een
snavel heeft en kan vliegen. Het is onlogisch om te zeggen dat het dier
een snavel heeft omdat het een eend is.
Toepassing op stoornissen: Het is foutief om te zeggen dat "zijn ADHD
zijn concentratieproblemen veroorzaakt" of "haar depressie haar gebrek
aan energie veroorzaakt". De diagnose is de naam voor die symptomen,
niet de reden waarom ze er zijn. Dit geldt ook voor stoornissen zoals OCD;
de verstoorde gedachten zijn de OCD, ze komen er niet door.
Correlatie versus Causatie in de hersenen
Een belangrijk punt is de relatie tussen de hersenen en de mentale toestand:
De hersenen en de gemoedstoestand zijn gecorreleerd, maar ze
hebben geen oorzakelijke (causale) relatie.
Het is dus onjuist om een DSM-label te presenteren als een biologische
oorzaak die zich in de hersenen bevindt.
1
, De gevolgen van misbruik (Malpractice)
Wanneer de DSM verkeerd wordt gebruikt als een verklarend in plaats van een
beschrijvend middel, leidt dit tot drie schadelijke fenomenen:
1. Decontextualisering: Men verliest de context uit het oog, zowel binnen het
individu (persoonlijk verhaal) als rondom het individu (omgeving en
maatschappij).
2. Victimiseren: De patiënt wordt gereduceerd tot een slachtoffer van een
"ziekte".
3. Medicalisering: Menselijke problemen worden versmald tot medische
kwesties die om een farmacologische oplossing vragen.
Stemmingsstoornissen
Klinische Classificaties in de DSM-5
Majeure depressieve stoornis: Gekenmerkt door een enkele of
terugkerende episoden. De diagnose vereist minstens vijf symptomen
gedurende twee weken, waarvan één somberheid of verlies van
interesse/plezier (anhedonie) moet zijn. Andere symptomen zijn
gewichtsverandering, slaapproblemen, vermoeidheid, en
suïcidegedachten.
Aanhoudende depressieve stoornis (Dysthymie): Een chronische
vorm van depressie waarbij de symptomen minstens twee jaar aanwezig
zijn.
Premenstrueel slecht humeur stoornis (PMS): Ernstige
stemmingsschommelingen en lichamelijke klachten vlak voor de
menstruatie die het dagelijks leven hinderen.
De levensloop-prevalentie voor een depressieve stoornis ligt rond de 20%. Een
diagnose is nooit de oorzaak van de symptomen, maar slechts een
verzamelnaam (noemer).
Het concept 'leegte' en de beleving
Een centraal thema is de etymologie en de diepere beleving van depressie:
Omlaag drukken: De term komt van het Latijnse deprimere. Dit uit zich in het
gevoel van "in de put zitten", waarbij men zich onttrekt aan een verdrukkende
situatie en de binding met de omgeving vervaagt.
Isolatie en controleverlies: Er ontstaat een gevoel van totale
duisternis, stuurloosheid en een verlies van zin.
In een depressie wordt men overspoeld door leegte. Waar leegte
normaal gesproken ruimte kan bieden voor verlangen, is dit verlangen in
een depressie juist "lam". Men valt in zichzelf terug.
Depressie versus rouw
Rouw: Gevoelens zijn stimulusgebonden (gekoppeld aan het verlies) en het
zelfbeeld blijft meestal intact.
Depressie: Het is een continuerende toestand waarbij het zelfbeeld ernstig
verstoord is en er sprake is van anhedonie (geen plezier meer kunnen beleven).
2
