,INHOUD
H1: wat zijn ontwikkelingsstoornissen ...................................................................................... 9
1.1 Terminologie en afbakening ............................................................................................ 9
1.1.1 definitie ...................................................................................................................9
Neurobiologische stoornis .............................................................................. 9
(Vroege) ontwikkelingsperiode ........................................................................ 9
Ontwikkelingsachterstanden .......................................................................... 9
Levenslange beperkingen ............................................................................. 10
Welke ontwikkelingsstoornissen ken je ? ................................................................................ 10
1.1.2 soorten .................................................................................................................. 10
Verstandelijke beperkingen ........................................................................... 10
Communicatiestoornissen ........................................................................... 10
Autismespectrumstoornis (ASS) ................................................................... 11
Aandachtsdeficiëntie -/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) ................................. 11
(Specifieke) leerstoornissen.......................................................................... 11
Motorische stoornissen ................................................................................ 11
1.1.3 criteria stoornis...................................................................................................... 12
Significant meer problemen dan gemiddeld ................................................... 12
Op verschillende dimensies .......................................................................... 12
De problemen zijn hardnekkig/persistent ....................................................... 12
De problemen zijn pervasief.......................................................................... 13
Niet leeftijdsadequaat .................................................................................. 13
Significante belemmeringen ......................................................................... 13
1.1.4 secundaire kenmerken .......................................................................................... 13
Belang van de omgeving: verhogen van psychosociaal welbevinden ............. 14
1.2 Denkkaders.................................................................................................................. 15
1.2.1 inleiding................................................................................................................. 15
1.2.2 Het BEM-model: een visie op het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis ............... 15
Multilevel model .......................................................................................... 15
Multideficit model ........................................................................................ 15
Transactioneel model ................................................................................... 15
1.2.2.1 genetisch niveau ............................................................................... 16
1.2.2.2 neurobiologisch niveau ..................................................................... 16
1
, Genetische factoren ................................................................................. 16
Prenatale programmering .......................................................................... 16
Perinatale factoren ................................................................................... 16
1.2.2.3 neuropsychologisch niveau ............................................................... 16
1.2.2.4 gedragsniveau .................................................................................. 16
1.2.2.5 interacties met de omgeving .............................................................. 17
1.2.4 risico- en beschermende factoren .......................................................................... 17
Risicofactoren (invloed op niveau van functioneren) ................................... 17
Beschermende factoren (invloed op niveau van functioneren) ..................... 17
H2: diagnostiek en begeleiding bij ontwikkelingsstoornissen................................................... 18
2.1 inleiding ....................................................................................................................... 18
Zin en onzin van diagnoses ........................................................................ 18
2.2 Soorten diagnostiek...................................................................................................... 19
2.2.1 onderkennende, verklarende en handelingsgerichte diagnostiek ............................. 19
2.2.1.1 onderkennende diagnostiek ............................................................... 19
2.2.1.2 verklarende diagnostiek..................................................................... 19
2.2.1.3 handelingsgerichte diagnostiek .......................................................... 20
2.2.2 screening, diagnostisch onderzoek en assessment ................................................. 20
2.2.2.1 screening ......................................................................................... 20
2.2.2.2 diagnostisch onderzoek ..................................................................... 20
2.2.2.3 assessment ...................................................................................... 20
Oefening: over welke soort diagnose gaat het hier? ..................................... 21
2.3 instrumenten voor diagnostiek...................................................................................... 21
2.3.1 screeningsinstrumenten ........................................................................................ 21
2.3.2 diagnostische instrumenten ................................................................................... 21
2.3.3 assessmentinstrumenten ...................................................................................... 22
2.4 Aandachtspunten bij diagnostiek .................................................................................. 22
2.4.1 Comorbiditeit en dubbeldiagnoses ......................................................................... 22
2.4.2 Differentiaaldiagnostiek ......................................................................................... 23
2.4.3 Multidisciplinair en multimodaal ............................................................................ 23
2.4.4 Over – en onderdiagnosticering .............................................................................. 23
Onderdiagnosticering ............................................................................... 23
Overdiagnosticering .................................................................................. 24
Verklaring toegenomen prevalentiecijfers ................................................... 24
2
, 2.5 Diagnostisch proces bij een ontwikkelingsstoornis ........................................................ 24
2.5.1 Verkenningsfase .................................................................................................... 24
2.5.2 Strategiefase ......................................................................................................... 25
2.5.3 Onderzoeksfase..................................................................................................... 25
2.5.4 Integratiefase ........................................................................................................ 25
2.5.5 Adviesfase ............................................................................................................. 26
Concreet advies geven ................................................................................................... 26
2.6 Begeleidingsopties ....................................................................................................... 26
2.6.1 Farmacotherapie ................................................................................................... 26
2.6.2 Functietraining ...................................................................................................... 26
2.6.3 Vaardigheidstraining .............................................................................................. 26
2.6.4 Psycho-sociale begeleiding .................................................................................... 26
2.6.5 Psycho-educatie .................................................................................................... 27
2.6.6 Aanpassingen in de sociale en fysieke context ........................................................ 27
2.7 Instanties voor diagnostiekin Vlaanderen ...................................................................... 27
2.7.1 CLB ....................................................................................................................... 27
2.7.2 CAR ....................................................................................................................... 28
2.7.3 COS ...................................................................................................................... 28
2.7.4 RCA ...................................................................................................................... 29
2.7.5 CGG ...................................................................................................................... 29
2.7.6 multidisciplinaire privépraktijk ............................................................................... 29
2.7.7 residentiele centra ................................................................................................. 29
2.8 Instanties voor begeleiding in Vlaanderen ..................................................................... 30
H4 communicatiestoornissen ................................................................................................ 31
4.1 inleding ........................................................................................................................ 31
Taal, spraak en communicatie ................................................................... 31
Componenten van de taal ......................................................................... 31
4.2 kenmerken ................................................................................................................... 32
4.2.1 primaire gedragskenmerken ................................................................................... 32
4.1.1.1 taal(ontwikkelings)stoornis ................................................................ 32
4.2.1.2 spraakklankstoornis .......................................................................... 34
4.2.1.3 ontwikkelingsstotteren ...................................................................... 34
4.2.1.4 sociale (pragmatische) communicatiestoornis .................................... 35
4.2.3 secundaire gedragskenmerken .............................................................................. 35
4.2.5 prevalentie en comorbiditeit................................................................................... 36
Prevalentie ............................................................................................... 36
3