Elena Vets
Recht van de Europese Unie
HF1: Het Europese integratieproces
• Samenwerking en heropbouw na WO2
o Na WO2: Europa = politiek & economisch enorm verzwakt → traditionele
Europese mogendheden (Frankrijk & DL) vervangen door VS en SU
▪ Frankrijk & DL = vijanden
o Koude Oorlog (VS vs. SU): strijd om invloed in Europa
▪ Oost- en West-Europa lang gescheiden door ‘Ijzeren Gordijn’
▪ Oost-Europa onder invloedssfeer SU
▪ West-Europa onder invloedssfeer VS
o Internationaal & regionaal streven naar samenwerking + positionering &
strategie in Koude Oorlog → biedt snel kansen tot herstel voor Europa
▪ Initiatieven tot internationale samenwerking: VN, Wereldbank, IMF,
WTO → succes!
▪ OOK in Europa samenwerking: Benelux (1944), eerst als douane-
unie, later als economische unie
o Churchill (toespraak Zürich): samenwerking = oplossing voor zware lot van
Europa
▪ p. 439, alinea 4 Bronnenboek: ‘It is to recreate the European family
or as much of it as we can, and to provide it with a structure under
which it can dwell in peace, in safety and in freedom. We must
build a kind of United States of Europe.’
▪ p. 440 alinea 9 Bronnenboek: ‘I am now going to say something that
will astonish you. The first step in the recreation of the European
Family must be a partnership between France and Germany.’
▪ p. 441, laatste alinea Bronnenboek: ‘In all this urgent work, France
and Germany must take the lead together.’
▪ Sluit aan bij bezorgdheden (die ook in VS leven) over het risico van
expansie door SU op het verzwakte Europese continent → opnieuw
versterkt DL kan in Koude Oorlog belangrijke westerse bondgenoot
zijn!
o Truman (president VS): doctrine van buitenlands beleid
▪ Actieve rol VS om vrije volkeren te helpen die interne onrust /
‘outside pressure’ (vanuit SU) hebben
▪ Marshallplan (ontworpen door minister van buitenlandse zaken
‘Marshall’): enorme financiële & materiële hulp aan Europese
bondgenoten (incl. DL) → snelle heropbouw
▪ Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (1948):
beheerd deze financiële hulp + verplicht betrokken Europese
landen tot concrete samenwerking
1
, = OESO (1961)
o NAVO en Raad van Europa (1949)
▪ NAVO: militaire samenwerking en veiligheid
▪ Raad van Europa: politieke democratie en mensenrechten → EVRM
(1950)
o Frankrijk blijft wantrouwig voor potentiële militaire versterking van DL,
MAAR erkent belang voor stabiliteit in West-Europa van economische
reconstructie in DL
o Monnet (‘we hebben meer nodig dan louter verdragsteksten voor een
concrete Europese samenwerking’): ontwikkelt plan (waarvoor Franse
minister v buitenlandse zaken ‘Schuman’ politieke verantwoordelijkheid
neemt → Schuman-plan)
o Schuman-plan: Duitse economische reconstructie toelaten, MAAR wel
onder het beheer & organisatie van een supranationale organisatie (ook
open voor andere Europese landen)
▪ Supranationalisme: staten dragen bepaalde bevoegdheden over
aan een internationale organisatie, die deze in belangrijke mate,
zelfstandig en vd lidstaten onafhankelijk, kan uitoefenen (i.t.t.
klassieke intergouvernementele model: minder verregaande
samenwerking, staten houden controle over besluitvorming en
werking vd organisatie in eigen handen)
➔ Kan bindende beslissingen nemen!
▪ Concrete, pragmatische aanpak
▪ Ambitieuze langetermijnvisie
▪ p. 442 alinea 3 Bronnenboek: ‘L’Europe ne se fera pas d’un coup, ni
dans une création d’ensemble, elle se fera par des réalisations
concrètes, créant d’abord une solidarité de fait’
▪ p. 442 alinea 10 Bronnenboek
▪ Betreft 2 economische sectoren: kolen & staal
➔ Onder gezamenlijke controle geplaatst (zo meer
liberalisering, concurrentie… zorgt voor economische
vooruitgang)
➔ Deelnemende landen dragen nationale controle over
basismaterialen oorlogsvoering over aan de instellingen vd
nieuwe organisatie (waaronder ‘onafhankelijke Hoge
Autoriteit’) DUS zo unilaterale oorlogsinitiatieven van DL of
Frankrijk onmogelijk!
▪ Frankrijk toont zich vrijwillig bereid om een deel van zijn
soevereiniteit op te geven aan deze Europese supranationale
organisatie
▪ Ligt aan basis van EU!
2
, ▪ Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen
en Staal (Parijs, 1951) (EGKS): BE, Frankrijk, DL, IT, LUX en NL
nemen deel
• Van EGKS naar EU
o Mislukking Europese Defensiegemeenschap & Europese Politieke
Gemeenschap
▪ MAAR er blijft steun voor verdere economische integratie
o Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap
(Rome, 1957) (EEG): economische samenwerking zo breed mogelijk
▪ Verschil met EGKS
➔ EGKS: traité-loi (zeer gedetailleerd alles voorgeschreven)
➔ EEG: traité-cadre (aantal doelstellingen, maar niet exact
bepaald hoe deze concreet behalen)
o Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
(Rome, 1957) (Euratom)
▪ = zelfde soort organisatie als EGKS
o EGKS, EEG en Euratom: supranationale organisaties (= ‘communautaire
methode) + enkele klassieke intergouvernementele argumenten
o Belangrijke arresten HvJ (vroege jaren ’60), obv teleologische interpretatie:
autonome, nieuwe rechtsorde gekenmerkt door voorrang & rechtstreekse
werking (infra)
o Fusieverdrag (1965): EGKS, EEG en Euratom krijgen gemeenschappelijke
instellingen (Parlement, HvJ, Commisie en Raad)
o Verzet Franse president De Gaulle
▪ Wil de soevereiniteit houden over het Franse landbouwbeleid
(maar volgens verdragen moest hij die soevereiniteit afstaan aan
supranationale organisatie)
➔ Groot conflict tss Frankrijk & de andere lidstaten
▪ ‘Legestoelpolitiek’ in de Raad
▪ Akkoord van Luxemburg (1966): oplossing (EXAMEN)
➔ Compromis tussen Frankrijk & de andere landen
➔ p. 444 Bronnenboek
➔ ‘Agreement to disagree’: gewone werkzaamheden worden
hervat, MAAR meerderheidsbesluitvorming werd
uitgesloten, wat de slagkracht van de communautaire
besluitvorming sterk bezwaarde
o Jaren ’70: economische crisis, de facto eenparigheidseis…
o VK wil toetreden (vanwege ambities en verwezenlijkingen EEG qua
liberalisering & marktintegratie)
▪ Jaren ’50: besloten om buiten de Gemeenschappen te blijven (o.a.
vanwege focus op Common Wealth & speciale relatie met VS)
3
Recht van de Europese Unie
HF1: Het Europese integratieproces
• Samenwerking en heropbouw na WO2
o Na WO2: Europa = politiek & economisch enorm verzwakt → traditionele
Europese mogendheden (Frankrijk & DL) vervangen door VS en SU
▪ Frankrijk & DL = vijanden
o Koude Oorlog (VS vs. SU): strijd om invloed in Europa
▪ Oost- en West-Europa lang gescheiden door ‘Ijzeren Gordijn’
▪ Oost-Europa onder invloedssfeer SU
▪ West-Europa onder invloedssfeer VS
o Internationaal & regionaal streven naar samenwerking + positionering &
strategie in Koude Oorlog → biedt snel kansen tot herstel voor Europa
▪ Initiatieven tot internationale samenwerking: VN, Wereldbank, IMF,
WTO → succes!
▪ OOK in Europa samenwerking: Benelux (1944), eerst als douane-
unie, later als economische unie
o Churchill (toespraak Zürich): samenwerking = oplossing voor zware lot van
Europa
▪ p. 439, alinea 4 Bronnenboek: ‘It is to recreate the European family
or as much of it as we can, and to provide it with a structure under
which it can dwell in peace, in safety and in freedom. We must
build a kind of United States of Europe.’
▪ p. 440 alinea 9 Bronnenboek: ‘I am now going to say something that
will astonish you. The first step in the recreation of the European
Family must be a partnership between France and Germany.’
▪ p. 441, laatste alinea Bronnenboek: ‘In all this urgent work, France
and Germany must take the lead together.’
▪ Sluit aan bij bezorgdheden (die ook in VS leven) over het risico van
expansie door SU op het verzwakte Europese continent → opnieuw
versterkt DL kan in Koude Oorlog belangrijke westerse bondgenoot
zijn!
o Truman (president VS): doctrine van buitenlands beleid
▪ Actieve rol VS om vrije volkeren te helpen die interne onrust /
‘outside pressure’ (vanuit SU) hebben
▪ Marshallplan (ontworpen door minister van buitenlandse zaken
‘Marshall’): enorme financiële & materiële hulp aan Europese
bondgenoten (incl. DL) → snelle heropbouw
▪ Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (1948):
beheerd deze financiële hulp + verplicht betrokken Europese
landen tot concrete samenwerking
1
, = OESO (1961)
o NAVO en Raad van Europa (1949)
▪ NAVO: militaire samenwerking en veiligheid
▪ Raad van Europa: politieke democratie en mensenrechten → EVRM
(1950)
o Frankrijk blijft wantrouwig voor potentiële militaire versterking van DL,
MAAR erkent belang voor stabiliteit in West-Europa van economische
reconstructie in DL
o Monnet (‘we hebben meer nodig dan louter verdragsteksten voor een
concrete Europese samenwerking’): ontwikkelt plan (waarvoor Franse
minister v buitenlandse zaken ‘Schuman’ politieke verantwoordelijkheid
neemt → Schuman-plan)
o Schuman-plan: Duitse economische reconstructie toelaten, MAAR wel
onder het beheer & organisatie van een supranationale organisatie (ook
open voor andere Europese landen)
▪ Supranationalisme: staten dragen bepaalde bevoegdheden over
aan een internationale organisatie, die deze in belangrijke mate,
zelfstandig en vd lidstaten onafhankelijk, kan uitoefenen (i.t.t.
klassieke intergouvernementele model: minder verregaande
samenwerking, staten houden controle over besluitvorming en
werking vd organisatie in eigen handen)
➔ Kan bindende beslissingen nemen!
▪ Concrete, pragmatische aanpak
▪ Ambitieuze langetermijnvisie
▪ p. 442 alinea 3 Bronnenboek: ‘L’Europe ne se fera pas d’un coup, ni
dans une création d’ensemble, elle se fera par des réalisations
concrètes, créant d’abord une solidarité de fait’
▪ p. 442 alinea 10 Bronnenboek
▪ Betreft 2 economische sectoren: kolen & staal
➔ Onder gezamenlijke controle geplaatst (zo meer
liberalisering, concurrentie… zorgt voor economische
vooruitgang)
➔ Deelnemende landen dragen nationale controle over
basismaterialen oorlogsvoering over aan de instellingen vd
nieuwe organisatie (waaronder ‘onafhankelijke Hoge
Autoriteit’) DUS zo unilaterale oorlogsinitiatieven van DL of
Frankrijk onmogelijk!
▪ Frankrijk toont zich vrijwillig bereid om een deel van zijn
soevereiniteit op te geven aan deze Europese supranationale
organisatie
▪ Ligt aan basis van EU!
2
, ▪ Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen
en Staal (Parijs, 1951) (EGKS): BE, Frankrijk, DL, IT, LUX en NL
nemen deel
• Van EGKS naar EU
o Mislukking Europese Defensiegemeenschap & Europese Politieke
Gemeenschap
▪ MAAR er blijft steun voor verdere economische integratie
o Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap
(Rome, 1957) (EEG): economische samenwerking zo breed mogelijk
▪ Verschil met EGKS
➔ EGKS: traité-loi (zeer gedetailleerd alles voorgeschreven)
➔ EEG: traité-cadre (aantal doelstellingen, maar niet exact
bepaald hoe deze concreet behalen)
o Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
(Rome, 1957) (Euratom)
▪ = zelfde soort organisatie als EGKS
o EGKS, EEG en Euratom: supranationale organisaties (= ‘communautaire
methode) + enkele klassieke intergouvernementele argumenten
o Belangrijke arresten HvJ (vroege jaren ’60), obv teleologische interpretatie:
autonome, nieuwe rechtsorde gekenmerkt door voorrang & rechtstreekse
werking (infra)
o Fusieverdrag (1965): EGKS, EEG en Euratom krijgen gemeenschappelijke
instellingen (Parlement, HvJ, Commisie en Raad)
o Verzet Franse president De Gaulle
▪ Wil de soevereiniteit houden over het Franse landbouwbeleid
(maar volgens verdragen moest hij die soevereiniteit afstaan aan
supranationale organisatie)
➔ Groot conflict tss Frankrijk & de andere lidstaten
▪ ‘Legestoelpolitiek’ in de Raad
▪ Akkoord van Luxemburg (1966): oplossing (EXAMEN)
➔ Compromis tussen Frankrijk & de andere landen
➔ p. 444 Bronnenboek
➔ ‘Agreement to disagree’: gewone werkzaamheden worden
hervat, MAAR meerderheidsbesluitvorming werd
uitgesloten, wat de slagkracht van de communautaire
besluitvorming sterk bezwaarde
o Jaren ’70: economische crisis, de facto eenparigheidseis…
o VK wil toetreden (vanwege ambities en verwezenlijkingen EEG qua
liberalisering & marktintegratie)
▪ Jaren ’50: besloten om buiten de Gemeenschappen te blijven (o.a.
vanwege focus op Common Wealth & speciale relatie met VS)
3
