Samenvatting Sociale wetgeving

Sociale wetgeving




HOOFDSTUK 1: INLEIDING
WAT IS SOCIAAL RECHT?
DEFINITIE
Recht

Geheel van afdwingbare regels, opgesteld door de samenleving, bedoeld om de
maatschappij te ordenen.

Sociaal recht

Arbeidsrecht = individueel en collectieve belangen tussen werknemer(s) en
werkgever(s) (o.a. wetgeving i.v.m. arbeidsovereenkomst, zondagsrust, samenwerking
tussen wg en wn…)

Socialezekerheidsrecht = alle maatregelen waardoor aan de werknemers en de
zelfstandigen de mogelijkheid wordt gegeven om in alle omstandigheden in hun
levensonderhoud te voorzoen

Sociaal recht is een eigenaardig beestje

- Beschermend recht = rechten en plichten liggen vast tegenover de
werkgever (vb. als wet zegt dat overwerken of zondagsarbeid verboden is mag
de werknemer niet op papier zetten dat hij toch wil werken)
- Rol sociale partners bij totstandkoming, zijn vakbonden en
werkgeversorganisaties die de werkgevers vertegenwoordigen (vb. sociale
partners sloten een COA over ‘medische SWT’)
- Met eigen rechtbanken waar ook sociale partners in zitten (vb.
eenheidsrechtbank)

Verschillende statuten: ambtenaren vs. Werknemers vs. Zelfstandigen

SOCIALEZEKERHEID ALS ANTWOORD OP IMPACHT SOCIALE
RISICO’S
Sociale risico’s kunnen bestaanszekerheid van burgers aantasten door:

- Inkomen te verminderen
 Sociale zekerheid zorgt voor een vervangingsinkomen
- De uitgaven te vermeerderen
 Sociale zekerheid zal deze kosten (slechts) opvangen en terugbetalen

*bestaanszekerheid = de zekerheid dat men de beschikking heeft over de middelen om
zijn levensonderhoud en levenspatroon te waarborgen volgens de geldende
normen/waarden en welzijn




1

,Sociale wetgeving



Sociale zekerheid speelt hierop in via verschillende “taken” van het
socialezekerheidsstelsel

- Sociale zekerheid in enge zin
 Verzekeringsprincipe = maatregelen om levensonderhoud te voorzien
 Vb. als je ziek bent of werkloos wordt, door eerst gewerkt te hebben
- Sociale zekerheid in brede zin
 Vangnet (sociale bijstand)
 Vb. als je geen leefloon hebt, krijg je geld enkel als je toont dat je goed bezig
bent (werk zoek)


DE SOCIALE KWESTIE 19 DE EEUW
GESCHIEDENIS
19de eeuw

- Verbod verenigen voor werknemers anders gevangenis
- Liberalisme – wanttrouwen t.o.v. overheidsbemoeienis in de economie,
overheid niet moeien met de contracten
- Cijnskiesrecht = stem was niet veel waard in de politiek, enkel adel
bepaalde. Stem o.b.v. vermogen

De sociale kwestie

Wantoestanden

- Zeer lage werktijden/ zeer lage lonen
- Kinderarbeid
- Hevige onlusten/ stakingen

Reactie eindt de 19 eeuw

- Vakbonden erkend
- Eerste kleinschalige initiatieven van sociale zekerheid
- Eerste wetgevende initiatieven ter bescherming van werknemers
- Stroomversnelling na hervorming kiesstelsel

20ste eeuw tot nu

- Uitbouw arbeidsrechtelijke bescherming
- Uitbouw huidige socialezekerheidsstelsel (na WO II vooral)
- Voortdurend in ontwikkeling

ARBEIDSRECHT
Regelt de samenwerking tussen werkgevers en werknemers (collectief en
individueel)

Collectief arbeidsrecht



2

, Sociale wetgeving



- Vakbonden en werkgeversorganisatie
- Sociaal overleg
- Collectieve arbeidsovereenkomsten

Individueel arbeidsrecht

- Arbeidsovereenkomst (soort – inhoud, afwezigheden en ontslag)
- Arbeidsreglementering (loonbescherming, arbeidsduur en welzijn)



VERSCHILLENDE SOCIALE STATUTEN
DE sociale wetgeving bestaat niet  er zijn meerdere stelsels

Werken?

- Als werknemer
- Als zelfstandigen
- Als ambtenaar
- … (leerstatuten – vrijwilligers - …)

AMBTENAREN
Overheid – statutaire tewerkstelling

- DE overheid en DE ambtenaar bestaan niet
- Statuut bepaalt telkens arbeidsrechtelijke bescherming en sociale
zekerheidsbepalingen




HOOFDSTUK 2: COLLECTIEVE
ARBEIDSVERHOUDING
ORGANISATIES VOOR WERKNEMERS EN WERKGEVERS
= sociale partners, om de beroepsbelangen van de leden te verdedigen
(deelname is vrij)

WAT ZIJN VAKORGANISATIES
Werknemersorganisaties

- ABVV, ACV, ABVV, …
- Leden: werknemers en werklozen

Werkgeversorganisaties




3