Evoluties in het Veiligheidsdenken: A-B-C-D vragen
Hoofdstuk 0: Inleiding
Parate kennis
- 0 = Jezus geboren
- 313 = Edict van Milaan, Constantijn een einde aan de christenvervolgingen.
- 476 = Val West Romeins RIjk
- 1302 = Guldensporenslag
- 1450 = Boekdrukkunst / val Oost Romeins Rijk
- 1492 = Ontdekking Amerika Colombus
- 1500 = Keizer Karel V geboorte
- 1517 = Maarten Luther, protestantisme
- 1566 = Beeldenstorm
- 1648 = Einde 80 jarige oorlog
- 1650 = Rene Descartes
- 1789 = Franse Revolutie
- 1815 = Slag bij Waterloo, Napoleon verbannen
- 1848 = revolutie van
- 1848, proletariers in opstand, Communistisch manifest wordt gepubliceerd
- 1890 = Begin Fin de Siècle
- 1914 = Begin WO1
- 1919 = Verdrag van Versailles
- 1933 = Hitler aan de macht
- 1939 = Begin WO2
- 1945 = Einde WO2
- 1958 = Expo '58; Mao's grote sprong voorwaarts
- 1968/9 = Apollo programma
- 1972 = Begin crisis (Munich)
- 1989 = Val Berlijnse muur
- 2001 = 9/11.
A-Vragen
Wie of Wat?
Apollo (god) = was een van de belangrijkste godheden van de Griekse mythologie. Van alle
goden was zijn eredienst het wijdst verspreid onder het Griekse volk en genoot het hoogste
aanzien. Onder de verlatiniseerde naam Apollo raakte hij bekend in Rome. Hij was de god van
het licht.
,11 september 2001 – Aanslagen op de Twin Towers en het Pentagon. Startpunt van het
moderne veiligheidsdenken rond terrorisme. Aanleiding tot de opleiding Maatschappelijke
Veiligheid.
Abortuswet (1990) – Wet die abortus onder voorwaarden legaliseert. Koning Boudewijn weiger
te tekenen → één dag “ongeschikt om te regeren”.
Albert I (1875–1934) – Koning tijdens WO I. Symbool van verzet aan de IJzer. Grote rol tijdens
WOI
Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865) - Oorlog tussen Noord en Zuid over slavernij en
staatsmacht. Eerste grootschalig gebruik van het machinegeweer.
Anuna De Wever – Belgische klimaatactiviste. Symbool van hedendaagse klimaatmarsen.
Bril (lens) – ongeveer 700 jaar geleden uitgevonden: zorgde ervoor dat lezen en observeren niet
langer een privilege van jongeren was
Buskruit (1 000 jaar geleden) - een explosief mengsel dat gebruikt wordt om projectielen af te
schieten. Oorspronkelijk uit China. Maakte ook een eind aan het middeleeuwse leven omdat
burchten en ridders hun functie erdoor verloren. Hierdoor begint de Renaissance.
Boudewijn (1930–1993) – Belgische Koning gelinkt aan de abortuskwestie.
Burgerwacht (1830) – Burgerlijke militie om orde te handhaven bij de Belgische Revolutie.
Charles Darwin – Evolutietheorie. Denken in lange evoluties ipv vaste waarheden.
Charlotte Corday – Vermoordde Jean-Paul Marat (1793). Politiek geweld tijdens Franse
Revolutie.
Collaboratie – Samenwerken met Duitse bezetter tijdens WO II. Gelinkt aan Leopold III.
Delphine Boël – Buitenechtelijke dochter van Albert II. Thema: waarheid, macht, identiteit.
Gabrielle Petit – Verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog die geëxecuteerd werd;
het eerste monument voor een vrouw in België was voor haar
Jean-Paul Marat – Revolutionair, Frans politicus die in zijn bad werd vermoord door Charlotte
Corday
Jozef Stalin – Sovjetleider. Totalitair regime, angstmaatschappij. (“snorremensen”)
,Klimaatmars – Hedendaagse uiting van maatschappelijk veiligheidsdenken (klimaat =
veiligheid).
Koning Filip – Huidige koning. Gelinkt aan klimaatmars en moderne rolmonarchie.
Koude Oorlog – Periode van spanning tussen de VS en de USSR. Periode van nucleaire
dreiging, spionage, angstcultuur (1945–1989).
Leopold I – Eerste koning der Belgen (1831).
Leopold II – Koning gelinkt aan Kongo. Kolonialisme, uitbuiting.
Leopold III – Koning (1901-1983), wiens regeerperiode getekend werd door de Tweede
Wereldoorlog en de kwestie van collaboratie
Machinegeweer (1862) – Maakt oude oorlogsstrategieën zinloos. Symbool van ingewikkelde
evolutie in geweld. → veranderende de oorlogsvoeren, wat leidde tot dodelijke stormlopen
Marilyn Monroe – Icoon, toont rol van media en beeldvorming.
Musket – Voorloper van moderne vuurwapens.
Paradigma – Denkkader waarin men naar de werkelijkheid kijkt.
Pijl en boog – 5.000 jaar oud; maakte de jacht veiliger en werd later een belangrijk
gevechtswapen en symbool van aanzien
Primaire bron – Oorspronkelijk document (eventueel met getuigen) uit de tijd zelf
Prins Karel – Broer van Leopold III. Regeert ad interim (=tijdelijke, voorlopige of waarnemende
regering) na WO II.
Rob de Nijs – Zanger. Verwijzing naar tijdsgeest jaren '70.
Sam Cooke – Zanger van onder andere 'Wonderful World'; hij werd in 1964 doodgeschoten”.
Weinig feitenkennis, maar wel menselijk inzicht.
Het schrift – Ongeveer 5.000 jaar oud; stelde de mens in staat kennis door te geven zonder op
het geheugen te vertrouwen, wat het begin van de geschiedschrijving markeert
Satelliet (1957) Sinds 1957 (Spoetnik); essentieel voor communicatie en spionage (vooral
tijdens de Koude Oorlog)
, Secundaire bron – Teksten die over het verleden zijn geschreven door mensen die er zelf niet
bij waren
Sherlock Holmes – Fictieve detective aan het eind van de 19e eeuw; bekend om zijn logische
methode waarbij hij uit kleine details grote verhalen destilleert. Historische methode.
Vuurdomesticatie – Tussen 1,5 miljoen en 400.000 jaar geleden; zorgde voor een definitief
onderscheid tussen mens en dier en bracht sociale, militaire en culturele leerprocessen op
gang
Het wiel – 5.500 jaar oud; een cruciale uitvinding voor het verplaatsen van mensen en
voorwerpen → cruciale rol uitvinding schrift
B-vragen
Wat is veiligheid? Wat betekenis dat in micro, meso, macro? Wat wordt er bedoeld met
deze verschillende niveaus?
- Veiligheid = afwezigheid van onveilige situaties
o Micro: veiligheid voor jezelf
o Meso: veiligheid in je directe omgeving of buurt
o Macro: veiligheid op wereldschaal
Onveiligheid kan een taboe zijn. Geef voorbeelden.
- Seksueel misbruik, aids in de jaren ’80, abortus, collaboratie na WOII
Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van
feiten uit een lang vervlogen tijd?
Geschiedenis is geen statisch museum van feiten, maar een middel om de tegenwoordige
tijd beter te begrijpen. Wie het verleden begrijpt, kan de fundamenten van de huidige
samenleving en veiligheidsproblemen beter analyseren
- Geschiedenis is een methode om oorzaak en gevolg te zien, te begrijpen, en huidige
spanningen in historische kaders te plaatsen. → Zonder dat is het ééndimensionaal.
Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus eruit?
De cursus bestaat uit tien delen: een inleiding, acht chronologische hoofdstukken (van
de prehistorie tot de 21e eeuw) en een besluit
Hoofdstuk 0: Inleiding
Parate kennis
- 0 = Jezus geboren
- 313 = Edict van Milaan, Constantijn een einde aan de christenvervolgingen.
- 476 = Val West Romeins RIjk
- 1302 = Guldensporenslag
- 1450 = Boekdrukkunst / val Oost Romeins Rijk
- 1492 = Ontdekking Amerika Colombus
- 1500 = Keizer Karel V geboorte
- 1517 = Maarten Luther, protestantisme
- 1566 = Beeldenstorm
- 1648 = Einde 80 jarige oorlog
- 1650 = Rene Descartes
- 1789 = Franse Revolutie
- 1815 = Slag bij Waterloo, Napoleon verbannen
- 1848 = revolutie van
- 1848, proletariers in opstand, Communistisch manifest wordt gepubliceerd
- 1890 = Begin Fin de Siècle
- 1914 = Begin WO1
- 1919 = Verdrag van Versailles
- 1933 = Hitler aan de macht
- 1939 = Begin WO2
- 1945 = Einde WO2
- 1958 = Expo '58; Mao's grote sprong voorwaarts
- 1968/9 = Apollo programma
- 1972 = Begin crisis (Munich)
- 1989 = Val Berlijnse muur
- 2001 = 9/11.
A-Vragen
Wie of Wat?
Apollo (god) = was een van de belangrijkste godheden van de Griekse mythologie. Van alle
goden was zijn eredienst het wijdst verspreid onder het Griekse volk en genoot het hoogste
aanzien. Onder de verlatiniseerde naam Apollo raakte hij bekend in Rome. Hij was de god van
het licht.
,11 september 2001 – Aanslagen op de Twin Towers en het Pentagon. Startpunt van het
moderne veiligheidsdenken rond terrorisme. Aanleiding tot de opleiding Maatschappelijke
Veiligheid.
Abortuswet (1990) – Wet die abortus onder voorwaarden legaliseert. Koning Boudewijn weiger
te tekenen → één dag “ongeschikt om te regeren”.
Albert I (1875–1934) – Koning tijdens WO I. Symbool van verzet aan de IJzer. Grote rol tijdens
WOI
Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865) - Oorlog tussen Noord en Zuid over slavernij en
staatsmacht. Eerste grootschalig gebruik van het machinegeweer.
Anuna De Wever – Belgische klimaatactiviste. Symbool van hedendaagse klimaatmarsen.
Bril (lens) – ongeveer 700 jaar geleden uitgevonden: zorgde ervoor dat lezen en observeren niet
langer een privilege van jongeren was
Buskruit (1 000 jaar geleden) - een explosief mengsel dat gebruikt wordt om projectielen af te
schieten. Oorspronkelijk uit China. Maakte ook een eind aan het middeleeuwse leven omdat
burchten en ridders hun functie erdoor verloren. Hierdoor begint de Renaissance.
Boudewijn (1930–1993) – Belgische Koning gelinkt aan de abortuskwestie.
Burgerwacht (1830) – Burgerlijke militie om orde te handhaven bij de Belgische Revolutie.
Charles Darwin – Evolutietheorie. Denken in lange evoluties ipv vaste waarheden.
Charlotte Corday – Vermoordde Jean-Paul Marat (1793). Politiek geweld tijdens Franse
Revolutie.
Collaboratie – Samenwerken met Duitse bezetter tijdens WO II. Gelinkt aan Leopold III.
Delphine Boël – Buitenechtelijke dochter van Albert II. Thema: waarheid, macht, identiteit.
Gabrielle Petit – Verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog die geëxecuteerd werd;
het eerste monument voor een vrouw in België was voor haar
Jean-Paul Marat – Revolutionair, Frans politicus die in zijn bad werd vermoord door Charlotte
Corday
Jozef Stalin – Sovjetleider. Totalitair regime, angstmaatschappij. (“snorremensen”)
,Klimaatmars – Hedendaagse uiting van maatschappelijk veiligheidsdenken (klimaat =
veiligheid).
Koning Filip – Huidige koning. Gelinkt aan klimaatmars en moderne rolmonarchie.
Koude Oorlog – Periode van spanning tussen de VS en de USSR. Periode van nucleaire
dreiging, spionage, angstcultuur (1945–1989).
Leopold I – Eerste koning der Belgen (1831).
Leopold II – Koning gelinkt aan Kongo. Kolonialisme, uitbuiting.
Leopold III – Koning (1901-1983), wiens regeerperiode getekend werd door de Tweede
Wereldoorlog en de kwestie van collaboratie
Machinegeweer (1862) – Maakt oude oorlogsstrategieën zinloos. Symbool van ingewikkelde
evolutie in geweld. → veranderende de oorlogsvoeren, wat leidde tot dodelijke stormlopen
Marilyn Monroe – Icoon, toont rol van media en beeldvorming.
Musket – Voorloper van moderne vuurwapens.
Paradigma – Denkkader waarin men naar de werkelijkheid kijkt.
Pijl en boog – 5.000 jaar oud; maakte de jacht veiliger en werd later een belangrijk
gevechtswapen en symbool van aanzien
Primaire bron – Oorspronkelijk document (eventueel met getuigen) uit de tijd zelf
Prins Karel – Broer van Leopold III. Regeert ad interim (=tijdelijke, voorlopige of waarnemende
regering) na WO II.
Rob de Nijs – Zanger. Verwijzing naar tijdsgeest jaren '70.
Sam Cooke – Zanger van onder andere 'Wonderful World'; hij werd in 1964 doodgeschoten”.
Weinig feitenkennis, maar wel menselijk inzicht.
Het schrift – Ongeveer 5.000 jaar oud; stelde de mens in staat kennis door te geven zonder op
het geheugen te vertrouwen, wat het begin van de geschiedschrijving markeert
Satelliet (1957) Sinds 1957 (Spoetnik); essentieel voor communicatie en spionage (vooral
tijdens de Koude Oorlog)
, Secundaire bron – Teksten die over het verleden zijn geschreven door mensen die er zelf niet
bij waren
Sherlock Holmes – Fictieve detective aan het eind van de 19e eeuw; bekend om zijn logische
methode waarbij hij uit kleine details grote verhalen destilleert. Historische methode.
Vuurdomesticatie – Tussen 1,5 miljoen en 400.000 jaar geleden; zorgde voor een definitief
onderscheid tussen mens en dier en bracht sociale, militaire en culturele leerprocessen op
gang
Het wiel – 5.500 jaar oud; een cruciale uitvinding voor het verplaatsen van mensen en
voorwerpen → cruciale rol uitvinding schrift
B-vragen
Wat is veiligheid? Wat betekenis dat in micro, meso, macro? Wat wordt er bedoeld met
deze verschillende niveaus?
- Veiligheid = afwezigheid van onveilige situaties
o Micro: veiligheid voor jezelf
o Meso: veiligheid in je directe omgeving of buurt
o Macro: veiligheid op wereldschaal
Onveiligheid kan een taboe zijn. Geef voorbeelden.
- Seksueel misbruik, aids in de jaren ’80, abortus, collaboratie na WOII
Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van
feiten uit een lang vervlogen tijd?
Geschiedenis is geen statisch museum van feiten, maar een middel om de tegenwoordige
tijd beter te begrijpen. Wie het verleden begrijpt, kan de fundamenten van de huidige
samenleving en veiligheidsproblemen beter analyseren
- Geschiedenis is een methode om oorzaak en gevolg te zien, te begrijpen, en huidige
spanningen in historische kaders te plaatsen. → Zonder dat is het ééndimensionaal.
Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus eruit?
De cursus bestaat uit tien delen: een inleiding, acht chronologische hoofdstukken (van
de prehistorie tot de 21e eeuw) en een besluit
