Tandheelkunde
Inleiding
Mondgezondheid =
- Essentieel voor algemene gezondheid en levenskwaliteit
- Toestand van vrij zijn van mond- en gelaat pijn
- Afwezigheid v mondkanker + mondinfecties + zweren
- Geen caries
- Geen verlies van tanden
- Gaan zaken die limiterend werken voor bijten + kauwen + lachen + spreken
- Psychosociale welzijn
---> waarom in geneeskunde?
Mondaandoeningen zijn voor heel groot deel te voorkomen =
- Niet besmettelijk
- Vaak gedragsgericht
---> in sommige landen = ook dood dr mondaandoeningen
---> 3?5 biljoen mensen hebben in mond aandoening ---> meest voorkomende = caries = meest
voorkomende niet besmettelijke aandoening v algemene gezondheid
Probleem =
Ziekte v mond = heel duur om te behandelen --->
• Heel technisch
• Materiaal kost veel geld
• Voorzieningen
---> = vaak geen dekking dr verzekering ---> gelukkig in België wel
---> als landen geen toegang hebben tot technische middelen = preventie nog veel belangrijker
Risicofactoren =
- Suiker inname = grootste oorzaak v cariës
- Tabak ---> kanker + parodontitis
- Alcoholmisbruik
- Algemene slechte mondgezondheid =
• Slechte adem
• Cariës + parodontitis
• Ventilatiepneumonie
1
,Sociale factoren =
Zwakkere laag v bevolking sociaal gezien = zwaarste mondpathologie ---> redenen =
- Risicofactoren
- Misinformatie
- Onvoldoende opleiding
- Niet genoeg geld
- Niet bij tandarts raken dr sociale stress
Cariës =
- 2 biljoen in normale gebit
- 520 miljoen in mekgebit
---> redenen =
• Voornamelijk dr overmatige suikerinname = hoofdoorzaak
• Ook dr onvoldoende fluoride ---> fluoride = symptomatische behandeling =
symptomen onderdrukken
• Niet wegpoetsen v plaque bacteriën
---> gevolgen =
- Pijn
- Tandverlies
- Infectie ---> kan uitbreiden in lichaam
- Hersenabces
Paradontitis =
14% v volwassen populatie ---> komt niet echt voor bij kinderen = wel bij kinderen zien = dr
systemische aandoening
---> bv. patiënten die immunodepressiva nemen + zware diabetes + chemo + …
---> = ontsteking v ligament v tanden en botafbraak
---> hoofdoorzaak =
- Slechte mondhygiëne + gebruik v tabak
- Diabetes
- Slechte immuniteit gereguleerd
2
,Mondkanker =
Kanker v lip + orale caviteit = 4/100 000 ---> = heel brede variatie =
- Land afhankelijk
- Gedrag afhankelijk = roken + alcohol ---> beide 5 keer zo veel kans + samen voorkomen =
25 keer zo veel kans
---> = meestal plaveiselcelcarcinoom = onder tong kijken
Trauma =
Orodentaal trauma ---> 20% v populatie heeft ooit trauma gehad een tanden = bijna altijd
snijtanden in bovenkaak =
- Kinderen die net leren wandelen
- Kinderen die net volwassen gebit hebben en veel sporten
---> oorzaken =
• Tanden die niet recht staan = meer kans hebben op vallen op tanden
• Heel erg nr achter onderkin
• Risico nemen = recidivisten
---> = heel dure behandeling + traject gaat over jaren (bij ernstige trauma’s) want dr
groei = niet alles direct oplossen
---> preventie =
- Gebit dragen bij risicosporten = hockey + waterpolo
- Opletten
---> Psychologische impact = kan grote impact hebben op sociaal welzijn v kinderen --->
behandelen = zorgt voor opnieuw nr omhooggaan v levenskwaliteit
Palatoschisis =
Meest voorkomende aangeboren aandoening in mond ---> 1/1000
- In België = heel goed behandelteam
- In andere landen = mensen kunnen daaraan sterven want soms kunnen kinderen niet
drinken
---> risicofactoren tijdens zwangerschap
• Malnutritie
• Roken + alcohol
• Obesitas
3
, Controle cariës + paradontitis =
- Controleren aanwezigheid + inperken
- Preventie voor aanwezigheid
---> cariës = tot op bepaald niveau = omkeerbaar proces = kan nog worden opgelost zonder
vulling =
• Voeding veranderen
• Fluoridegebruik
Ecologie vd mond
= dynamiek v wisselwerking ts:
- Organismen in de mond = bacteriën + gisten (bv. c. albicans)
- Levensgemeenschappen + populaties ---> bacteriën
- Abiotische omgeving = water + ionen + speeksel- en glycoproteïnen
---> bacteriën = plaque vormen = biofilm ---> = enkel fysiek verwijderen mogelijk + hoe langer het
er blijft = hoe meer matureren
---> = wordt cariogeen
---> = ook afhankelijk v welke voeding je bacteriën geeft
Aanwezigheid v mondpathologie = verstoring v ecologie
Tanden =
- Kind = 20 tanden
- Volwassenen = 32 tanden ---> veel mensen missen 1-2 tanden = agenesie
---> van kind nr volwassen = in 2 wisselfases =
1. Rond 6 jaar = eerste snijtanden wisselen + 4 kiezen bijkrijgen
2. Rond 9 jaar = al de rest uitwisselen + tanden bijkrijgen
---> wijsheidstanden = soms doorbreken op latere leeftijd
Beschrijven tanden =
- 8 Snijtanden = 4 boven + 4 onder
- 4 hoektanden = 2 boven + 2 onder
- Promolaren = voorste kiezen = 2 per kwadrant ---> niet in melkgebit
- Molaren = 3 per kwadrant
Definitief gebit = iets geler van kleur dan melkgebit
4
Inleiding
Mondgezondheid =
- Essentieel voor algemene gezondheid en levenskwaliteit
- Toestand van vrij zijn van mond- en gelaat pijn
- Afwezigheid v mondkanker + mondinfecties + zweren
- Geen caries
- Geen verlies van tanden
- Gaan zaken die limiterend werken voor bijten + kauwen + lachen + spreken
- Psychosociale welzijn
---> waarom in geneeskunde?
Mondaandoeningen zijn voor heel groot deel te voorkomen =
- Niet besmettelijk
- Vaak gedragsgericht
---> in sommige landen = ook dood dr mondaandoeningen
---> 3?5 biljoen mensen hebben in mond aandoening ---> meest voorkomende = caries = meest
voorkomende niet besmettelijke aandoening v algemene gezondheid
Probleem =
Ziekte v mond = heel duur om te behandelen --->
• Heel technisch
• Materiaal kost veel geld
• Voorzieningen
---> = vaak geen dekking dr verzekering ---> gelukkig in België wel
---> als landen geen toegang hebben tot technische middelen = preventie nog veel belangrijker
Risicofactoren =
- Suiker inname = grootste oorzaak v cariës
- Tabak ---> kanker + parodontitis
- Alcoholmisbruik
- Algemene slechte mondgezondheid =
• Slechte adem
• Cariës + parodontitis
• Ventilatiepneumonie
1
,Sociale factoren =
Zwakkere laag v bevolking sociaal gezien = zwaarste mondpathologie ---> redenen =
- Risicofactoren
- Misinformatie
- Onvoldoende opleiding
- Niet genoeg geld
- Niet bij tandarts raken dr sociale stress
Cariës =
- 2 biljoen in normale gebit
- 520 miljoen in mekgebit
---> redenen =
• Voornamelijk dr overmatige suikerinname = hoofdoorzaak
• Ook dr onvoldoende fluoride ---> fluoride = symptomatische behandeling =
symptomen onderdrukken
• Niet wegpoetsen v plaque bacteriën
---> gevolgen =
- Pijn
- Tandverlies
- Infectie ---> kan uitbreiden in lichaam
- Hersenabces
Paradontitis =
14% v volwassen populatie ---> komt niet echt voor bij kinderen = wel bij kinderen zien = dr
systemische aandoening
---> bv. patiënten die immunodepressiva nemen + zware diabetes + chemo + …
---> = ontsteking v ligament v tanden en botafbraak
---> hoofdoorzaak =
- Slechte mondhygiëne + gebruik v tabak
- Diabetes
- Slechte immuniteit gereguleerd
2
,Mondkanker =
Kanker v lip + orale caviteit = 4/100 000 ---> = heel brede variatie =
- Land afhankelijk
- Gedrag afhankelijk = roken + alcohol ---> beide 5 keer zo veel kans + samen voorkomen =
25 keer zo veel kans
---> = meestal plaveiselcelcarcinoom = onder tong kijken
Trauma =
Orodentaal trauma ---> 20% v populatie heeft ooit trauma gehad een tanden = bijna altijd
snijtanden in bovenkaak =
- Kinderen die net leren wandelen
- Kinderen die net volwassen gebit hebben en veel sporten
---> oorzaken =
• Tanden die niet recht staan = meer kans hebben op vallen op tanden
• Heel erg nr achter onderkin
• Risico nemen = recidivisten
---> = heel dure behandeling + traject gaat over jaren (bij ernstige trauma’s) want dr
groei = niet alles direct oplossen
---> preventie =
- Gebit dragen bij risicosporten = hockey + waterpolo
- Opletten
---> Psychologische impact = kan grote impact hebben op sociaal welzijn v kinderen --->
behandelen = zorgt voor opnieuw nr omhooggaan v levenskwaliteit
Palatoschisis =
Meest voorkomende aangeboren aandoening in mond ---> 1/1000
- In België = heel goed behandelteam
- In andere landen = mensen kunnen daaraan sterven want soms kunnen kinderen niet
drinken
---> risicofactoren tijdens zwangerschap
• Malnutritie
• Roken + alcohol
• Obesitas
3
, Controle cariës + paradontitis =
- Controleren aanwezigheid + inperken
- Preventie voor aanwezigheid
---> cariës = tot op bepaald niveau = omkeerbaar proces = kan nog worden opgelost zonder
vulling =
• Voeding veranderen
• Fluoridegebruik
Ecologie vd mond
= dynamiek v wisselwerking ts:
- Organismen in de mond = bacteriën + gisten (bv. c. albicans)
- Levensgemeenschappen + populaties ---> bacteriën
- Abiotische omgeving = water + ionen + speeksel- en glycoproteïnen
---> bacteriën = plaque vormen = biofilm ---> = enkel fysiek verwijderen mogelijk + hoe langer het
er blijft = hoe meer matureren
---> = wordt cariogeen
---> = ook afhankelijk v welke voeding je bacteriën geeft
Aanwezigheid v mondpathologie = verstoring v ecologie
Tanden =
- Kind = 20 tanden
- Volwassenen = 32 tanden ---> veel mensen missen 1-2 tanden = agenesie
---> van kind nr volwassen = in 2 wisselfases =
1. Rond 6 jaar = eerste snijtanden wisselen + 4 kiezen bijkrijgen
2. Rond 9 jaar = al de rest uitwisselen + tanden bijkrijgen
---> wijsheidstanden = soms doorbreken op latere leeftijd
Beschrijven tanden =
- 8 Snijtanden = 4 boven + 4 onder
- 4 hoektanden = 2 boven + 2 onder
- Promolaren = voorste kiezen = 2 per kwadrant ---> niet in melkgebit
- Molaren = 3 per kwadrant
Definitief gebit = iets geler van kleur dan melkgebit
4
