TECHNOLOGIE EN VEILIGHEID
INLEIDING
Technologie speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven en in het veiligheidsdomein. Ze biedt kansen om
risico’s te verminderen en crisissen beter aan te pakken, maar kan ook nieuwe kwetsbaarheden en ethische
vraagstukken creëren. De cursus Technologie en Veiligheid onderzoekt deze wisselwerking kritisch, met
aandacht voor technologische, menselijke, ethische en beleidsmatige aspecten binnen veiligheid en
crisisbeheersing.
Safety VS Security
Binnen het integrale veiligheidsdomein is het belangrijk een
onderscheid te maken tussen safety en security, twee domeinen
met verschillende doelstellingen, risico’s en strategieën, die
elkaar in de praktijk vaak overlappen.
Safety richt zich op de bescherming tegen ongevallen, fouten en
onbedoelde incidenten, zoals menselijke fouten, technische
storingen en natuurlijke risico’s. De focus ligt op preventie via risicobeoordelingen, veiligheidsprocedures,
arbeids- en milieuveiligheid, en wordt ondersteund door normen en standaarden zoals ISO 45001.
Security focust op bescherming tegen opzettelijke bedreigingen, zoals criminaliteit, sabotage, terrorisme en
cyberaanvallen. Hierbij staan detectie, preventie en respons centraal, ondersteund door beleid, compliance en
technologische maatregelen zoals toegangscontrole en bewakingssystemen.
In deze cursus wordt technologie bekeken als een cruciale factor binnen zowel
safety als security, waarbij een samenhangende benadering noodzakelijk is door
de snelle technologische evolutie.
Digitalisering en dataficatie
Digitalisering kent vier revoluties: van mechanisatie en elektriciteit tot
automatisering en big data. Sinds Web 2.0 (vanaf 2000) is het internet interactief
geworden met sociale media, smartphones en apps. Dit heeft geleid tot een
verwevenheid van de online en offline wereld, nieuwe fenomenen (zoals
digitale straatcultuur), de opkomst van Big Tech. We spreken hier over de Big
5: Google, Apple, Meta, Amazon en Microsoft. Daarnaast wed de metaverse
ontwikkeld. Dit is een digitale 3D wereld. Er zijn 3 soorten:
- Augmented reality
- Virtual reality
- Spraaktechnologieën: stem nabootsen
LET OP!: Ook in de metaverse kan iemand seksueel aangerand worden en mensen kunnen gevoelens van
slachtofferschap ervaren. Dus ook in de metaverse kan criminaliteit ontstaan. Het is dubbel omdat er niets fysiek
aanwezig is. (eerder informatie) Vb drillrappers op ppt slide 16.
Dataficatie is een gevolg van digitalisering. Het bevind zich binnen
verschillende domeinen zoals menselijk lichaam, huis, werkomgeving,…
(slimme deurbel vb huis). Dit wordt mogelijk gemaakt door het Internet of Things (IoT), waarbij apparaten
,constant data genereren en uitwisselen. Hierdoor onstaat big data, die wordt gebruikt om kennis te ontwikkelen
en beslissingen nemen. (VB. in ppt)
HOOFDSTUK 1: TECHNOLOGIE EN ONVEILIGHEID
1.1 Digitalisering van criminaliteit
De digitalisering van criminaliteit heeft geleid tot een verschuiving van traditionele misdrijven naar digitale
vormen, zoals online fraude en cybercriminaliteit. Dit proces wordt gestimuleerd door de groei van het internet
en nieuwe technologieën. Digitale criminaliteit is moeilijk te meten, maar neemt een steeds groter deel van de
criminaliteit in beslag, met een toename van online oplichting en cyberaanvallen. Er is ook een groeiend aantal
jongeren dat betrokken is bij digitale misdrijven, vooral via platforms zoals Telegram. Digitalisering heeft geleid
tot een afname van traditionele (offline) criminaliteit, wat wordt aangeduid als de "crime drop", terwijl digitale
criminaliteit toeneemt. Dit resulteert in nieuwe vormen van misdrijven:
1) Cybercriminaliteit: ICT zowel middel als doelwit
• Bv. hacken van een database met persoonsgegevens, platleggen van website van een bank,
gijzelen van IT-systemen voor losgeld, …
2) Gedigitaliseerde criminaliteit: ICT als middel
• Bv.: online fraude, verspreiden van kinderporno via internet, …
• Geen nieuwe delicten, maar verschijningsvorm is wel nieuw
3) ICT als onderdeel van modus operandi
• Delict wordt gefaciliteerd door ICT
• Bv.: versleutelde communicatie tussen criminelen, gebruik van dark markets, …
Digitale criminaliteit heeft een hoog "dark number", wat betekent dat veel misdrijven onopgemerkt blijven. Het
biedt criminele groepen een aantrekkelijke businesscase vanwege de hoge opbrengsten en lage pakkans. De
gevolgen kunnen ernstig zijn, zoals economische schade en bedreiging van vitale processen in de samenleving.
Digitale criminaliteit wijkt af van traditionele misdrijven door de anonimiteit van daders, de schaalbaarheid van
misdrijven, en het gebruik van technologie in een privé-domein.
, 1.2 Technologie en georganiseerde criminaliteit
Georganiseerde criminaliteit is als een groep van drie of meer personen die gedurende een bepaalde periode
bestaat en in onderlinge samenwerking handelt met het doel misdrijven te plegen voor financieel of materieel
voordeel.
Meest voorkomende georganiseerde criminele activiteiten in Europa:
Cybercriminaliteit
Mensenhandel
Migrantensmokkel
Drugshandel
Accijnsfraude
Ook in België vormen deze belangrijke prioriteiten en is er aandacht voor ondermijnende criminaliteit.
Technologie beïnvloedt criminaliteit op verschillende vlakken. Ze leidt tot nieuwe criminaliteitsvormen, zoals
online fraude, en creëert nieuwe mogelijkheden voor samenwerking en uitvoering van misdrijven. Criminelen
maken daarbij gebruik van geëncrypteerde communicatie, sociale media en het dark web.
Daarnaast ontstaan online markten, zoals dark markets en dark forums, waar illegale goederen en diensten
worden aangeboden. Voor beveiligde berichtenuitwisseling worden apps gebruikt, zoals Telegram Messenger.
Ook het ontstaan van virtuele valuta (cryptovaluta) speelt een belangrijke rol, aangezien deze worden gebruikt
voor betalingen van illegale goederen en diensten, betalingen voor cyberaanvallen en het witwassen van
criminele verdiensten.
Steganografie is een techniek waarbij informatie verborgen wordt in een bericht of fysiek object, zodat het
bestaan van de boodschap zelf niet opvalt. Deze methode werd onder meer gebruikt door Al-Qaeda. Een
eenvoudig voorbeeld is het verbergen van informatie in een letter, zoals de letter ‘S’, die in binaire code wordt
voorgesteld als 01010011.
1.2 AI-Criminaliteit
Drie verschijningsvormen:
Criminaliteit met AI
Criminaliteit gericht op AI
Criminaliteit door AI
Criminaliteit met AI
AI wordt ingezet voor verschillende criminele activiteiten, waaronder
Deepfakes: AI genereert vervalste beelden of video's, bijvoorbeeld voor misleiding, oplichting, fraude,
of kinderporno. Dit omvat ook gemanipuleerde naakt- of seksbeelden (deep nudes).
Voice cloning: AI bootst stemmen na om bijvoorbeeld oplichting van familieleden of bekende personen
te faciliteren.
INLEIDING
Technologie speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven en in het veiligheidsdomein. Ze biedt kansen om
risico’s te verminderen en crisissen beter aan te pakken, maar kan ook nieuwe kwetsbaarheden en ethische
vraagstukken creëren. De cursus Technologie en Veiligheid onderzoekt deze wisselwerking kritisch, met
aandacht voor technologische, menselijke, ethische en beleidsmatige aspecten binnen veiligheid en
crisisbeheersing.
Safety VS Security
Binnen het integrale veiligheidsdomein is het belangrijk een
onderscheid te maken tussen safety en security, twee domeinen
met verschillende doelstellingen, risico’s en strategieën, die
elkaar in de praktijk vaak overlappen.
Safety richt zich op de bescherming tegen ongevallen, fouten en
onbedoelde incidenten, zoals menselijke fouten, technische
storingen en natuurlijke risico’s. De focus ligt op preventie via risicobeoordelingen, veiligheidsprocedures,
arbeids- en milieuveiligheid, en wordt ondersteund door normen en standaarden zoals ISO 45001.
Security focust op bescherming tegen opzettelijke bedreigingen, zoals criminaliteit, sabotage, terrorisme en
cyberaanvallen. Hierbij staan detectie, preventie en respons centraal, ondersteund door beleid, compliance en
technologische maatregelen zoals toegangscontrole en bewakingssystemen.
In deze cursus wordt technologie bekeken als een cruciale factor binnen zowel
safety als security, waarbij een samenhangende benadering noodzakelijk is door
de snelle technologische evolutie.
Digitalisering en dataficatie
Digitalisering kent vier revoluties: van mechanisatie en elektriciteit tot
automatisering en big data. Sinds Web 2.0 (vanaf 2000) is het internet interactief
geworden met sociale media, smartphones en apps. Dit heeft geleid tot een
verwevenheid van de online en offline wereld, nieuwe fenomenen (zoals
digitale straatcultuur), de opkomst van Big Tech. We spreken hier over de Big
5: Google, Apple, Meta, Amazon en Microsoft. Daarnaast wed de metaverse
ontwikkeld. Dit is een digitale 3D wereld. Er zijn 3 soorten:
- Augmented reality
- Virtual reality
- Spraaktechnologieën: stem nabootsen
LET OP!: Ook in de metaverse kan iemand seksueel aangerand worden en mensen kunnen gevoelens van
slachtofferschap ervaren. Dus ook in de metaverse kan criminaliteit ontstaan. Het is dubbel omdat er niets fysiek
aanwezig is. (eerder informatie) Vb drillrappers op ppt slide 16.
Dataficatie is een gevolg van digitalisering. Het bevind zich binnen
verschillende domeinen zoals menselijk lichaam, huis, werkomgeving,…
(slimme deurbel vb huis). Dit wordt mogelijk gemaakt door het Internet of Things (IoT), waarbij apparaten
,constant data genereren en uitwisselen. Hierdoor onstaat big data, die wordt gebruikt om kennis te ontwikkelen
en beslissingen nemen. (VB. in ppt)
HOOFDSTUK 1: TECHNOLOGIE EN ONVEILIGHEID
1.1 Digitalisering van criminaliteit
De digitalisering van criminaliteit heeft geleid tot een verschuiving van traditionele misdrijven naar digitale
vormen, zoals online fraude en cybercriminaliteit. Dit proces wordt gestimuleerd door de groei van het internet
en nieuwe technologieën. Digitale criminaliteit is moeilijk te meten, maar neemt een steeds groter deel van de
criminaliteit in beslag, met een toename van online oplichting en cyberaanvallen. Er is ook een groeiend aantal
jongeren dat betrokken is bij digitale misdrijven, vooral via platforms zoals Telegram. Digitalisering heeft geleid
tot een afname van traditionele (offline) criminaliteit, wat wordt aangeduid als de "crime drop", terwijl digitale
criminaliteit toeneemt. Dit resulteert in nieuwe vormen van misdrijven:
1) Cybercriminaliteit: ICT zowel middel als doelwit
• Bv. hacken van een database met persoonsgegevens, platleggen van website van een bank,
gijzelen van IT-systemen voor losgeld, …
2) Gedigitaliseerde criminaliteit: ICT als middel
• Bv.: online fraude, verspreiden van kinderporno via internet, …
• Geen nieuwe delicten, maar verschijningsvorm is wel nieuw
3) ICT als onderdeel van modus operandi
• Delict wordt gefaciliteerd door ICT
• Bv.: versleutelde communicatie tussen criminelen, gebruik van dark markets, …
Digitale criminaliteit heeft een hoog "dark number", wat betekent dat veel misdrijven onopgemerkt blijven. Het
biedt criminele groepen een aantrekkelijke businesscase vanwege de hoge opbrengsten en lage pakkans. De
gevolgen kunnen ernstig zijn, zoals economische schade en bedreiging van vitale processen in de samenleving.
Digitale criminaliteit wijkt af van traditionele misdrijven door de anonimiteit van daders, de schaalbaarheid van
misdrijven, en het gebruik van technologie in een privé-domein.
, 1.2 Technologie en georganiseerde criminaliteit
Georganiseerde criminaliteit is als een groep van drie of meer personen die gedurende een bepaalde periode
bestaat en in onderlinge samenwerking handelt met het doel misdrijven te plegen voor financieel of materieel
voordeel.
Meest voorkomende georganiseerde criminele activiteiten in Europa:
Cybercriminaliteit
Mensenhandel
Migrantensmokkel
Drugshandel
Accijnsfraude
Ook in België vormen deze belangrijke prioriteiten en is er aandacht voor ondermijnende criminaliteit.
Technologie beïnvloedt criminaliteit op verschillende vlakken. Ze leidt tot nieuwe criminaliteitsvormen, zoals
online fraude, en creëert nieuwe mogelijkheden voor samenwerking en uitvoering van misdrijven. Criminelen
maken daarbij gebruik van geëncrypteerde communicatie, sociale media en het dark web.
Daarnaast ontstaan online markten, zoals dark markets en dark forums, waar illegale goederen en diensten
worden aangeboden. Voor beveiligde berichtenuitwisseling worden apps gebruikt, zoals Telegram Messenger.
Ook het ontstaan van virtuele valuta (cryptovaluta) speelt een belangrijke rol, aangezien deze worden gebruikt
voor betalingen van illegale goederen en diensten, betalingen voor cyberaanvallen en het witwassen van
criminele verdiensten.
Steganografie is een techniek waarbij informatie verborgen wordt in een bericht of fysiek object, zodat het
bestaan van de boodschap zelf niet opvalt. Deze methode werd onder meer gebruikt door Al-Qaeda. Een
eenvoudig voorbeeld is het verbergen van informatie in een letter, zoals de letter ‘S’, die in binaire code wordt
voorgesteld als 01010011.
1.2 AI-Criminaliteit
Drie verschijningsvormen:
Criminaliteit met AI
Criminaliteit gericht op AI
Criminaliteit door AI
Criminaliteit met AI
AI wordt ingezet voor verschillende criminele activiteiten, waaronder
Deepfakes: AI genereert vervalste beelden of video's, bijvoorbeeld voor misleiding, oplichting, fraude,
of kinderporno. Dit omvat ook gemanipuleerde naakt- of seksbeelden (deep nudes).
Voice cloning: AI bootst stemmen na om bijvoorbeeld oplichting van familieleden of bekende personen
te faciliteren.
