, MBUDZISO 1: THINWAIPFI NA MBUMBO YA MAFHUNGO
1.1
(i) shuma → mushumi (ḽiḽi ndi dzina ḽi bvaho kha ḽiiti “shuma” ḽine ḽa sumbedza muthu ane a
ita mushumo; mushumi ndi muthu ane a shumela vhaṅwe kana ane a ita mishumo yawe
nga u fulufhedzea)
(ii) karuwa → mukaruwi (ḽi bvaho kha ḽiiti “karuwa” ḽine ḽa amba u vhidzwa kana u bva;
mukaruwi ndi muthu ane a vhidzwa kana ane a dzhenelela kha tshiṅwe tshiitwa)
(iii) fheṱa → mufheṱi (ḽi bvaho kha ḽiiti “fheṱa” ḽine ḽa sumbedza u fhira kana u fhedzisa;
mufheṱi ndi muthu ane a fhedzisa kana a fhira vhaṅwe kha tshiṅwe tshiitwa)
1.2
(i) Ḽisala ḽa vhuṋe:
Ndiṋe ndo ya tshikoloni nga matsheloni u itela u guda zwavhuḓi nahone nda kona u
fhindula mbudziso dza vhadededzi nga ndila i pfalaho.
(ii) Dzina zwaḽo:
Vhana vha tshikolo vha khou shumisana nga u guda, vha tshi thusa nga u fhindulana
mbudziso uri vha kone u pfesesa zwoṱhe zwine vha khou gudiswa.
(iii) Ḽiḓadzisi ḽa tshifhinga:
Ri ḓo ṱangana matshelo nga matsheloni u itela u bvela phanḓa na mushumo we ra thoma u
u ita mulovha.
(iv) Ḽiṱaluli:
Musidzana wavhuḓi, ane a vha na mbilu ya vhuthu, u dzulela u thusa vhaṅwe nahone u
ṱhonifha vhathu vhoṱhe tshikoloni na hayani.
(v) Ḽiiti ḽitikedzi:
U tea u shumesa vhukoni hawe nga u konḓelela u guda uri a kone u swikelela maṅwe a
maimo a nṱha kha pfunzo yawe.
1.1
(i) shuma → mushumi (ḽiḽi ndi dzina ḽi bvaho kha ḽiiti “shuma” ḽine ḽa sumbedza muthu ane a
ita mushumo; mushumi ndi muthu ane a shumela vhaṅwe kana ane a ita mishumo yawe
nga u fulufhedzea)
(ii) karuwa → mukaruwi (ḽi bvaho kha ḽiiti “karuwa” ḽine ḽa amba u vhidzwa kana u bva;
mukaruwi ndi muthu ane a vhidzwa kana ane a dzhenelela kha tshiṅwe tshiitwa)
(iii) fheṱa → mufheṱi (ḽi bvaho kha ḽiiti “fheṱa” ḽine ḽa sumbedza u fhira kana u fhedzisa;
mufheṱi ndi muthu ane a fhedzisa kana a fhira vhaṅwe kha tshiṅwe tshiitwa)
1.2
(i) Ḽisala ḽa vhuṋe:
Ndiṋe ndo ya tshikoloni nga matsheloni u itela u guda zwavhuḓi nahone nda kona u
fhindula mbudziso dza vhadededzi nga ndila i pfalaho.
(ii) Dzina zwaḽo:
Vhana vha tshikolo vha khou shumisana nga u guda, vha tshi thusa nga u fhindulana
mbudziso uri vha kone u pfesesa zwoṱhe zwine vha khou gudiswa.
(iii) Ḽiḓadzisi ḽa tshifhinga:
Ri ḓo ṱangana matshelo nga matsheloni u itela u bvela phanḓa na mushumo we ra thoma u
u ita mulovha.
(iv) Ḽiṱaluli:
Musidzana wavhuḓi, ane a vha na mbilu ya vhuthu, u dzulela u thusa vhaṅwe nahone u
ṱhonifha vhathu vhoṱhe tshikoloni na hayani.
(v) Ḽiiti ḽitikedzi:
U tea u shumesa vhukoni hawe nga u konḓelela u guda uri a kone u swikelela maṅwe a
maimo a nṱha kha pfunzo yawe.