DIDACTISCH HANDELEN
samenvatting 1ste trimester schijf 1
Didactisch handelen 1
, Hoofdstuk 1 : HET DIDACTISCH MODEL
1. Componenten van het didactisch handelen
Het didactisch model : een vereenvoudigde, schematische en abstracte weergave van een
fundamentele componenten van het didactisch proces en de relaties ertussen.
1.1. Doelstellingen
Waardevolle, gewenste gedragsveranderingen, het is een afbakening van wat je wilt dat de
leerlingen op het einde van de les kennen en/ of kunnen.
Doel = geeft het te bereiken eindresultaat aan
➔ Psychomotorische doelen : motorische vaardigheden
➔ Dynamisch-affectieve doelen (of sociaal-affectieve doelen) : attitudes en houdingen
➔ Cognitieve doelen : kennis, inzichten, oplossingsmethodes
Didactisch handelen 2
, 1.2. Beginsituatie
Geheel van bepalende factoren die een invloed hebben op de keuze van doelstellingen en op het
lesgebeuren zelf.
Zowel aspecten van de leerling als van de klasgroep maken hier deel van uit
➔ Niveau : welke kennis, vaardigheden, … beheerst de leerling over dat lesonderwerp
➔ Leerprofiel : leertempo, wijze waarop de leerling leerinhoud opneemt, ...
➔ Interesse : voorkeuren, motivatie om te werken aan de doelen
Er is een wisselwerking tussen doelstellingen en de beginsituatie, ze zijn met elkaar verbonden:
• De beginsituatie van de klasgroep of van de individuele leerlingen bepaalt de keuze van je
doelstellingen
• Het bereiken van doelstellingen verandert de beginsituatie
1.3. Didactische principes
Richtlijnen voor het didactisch handelen om lessen krachtiger te maken.
➔ Motivatieprincipe
➔ Aanschouwelijkheidsprincipe
➔ Activiteitprincipe
➔ Geleidelijkheidsprincipe
➔ Herhalingsprincipe
➔ Differentiatieprincipe
1.4. Didactische werkvormen
Diverse manieren waarop het onderwijsproces op gang wordt gebracht en gehouden
Steeds een middel om je doel te bereiken!
➔ Aanbiedende werkvorm -> de leerkracht staat ‘vooraan’
➔ Gespreksvormen -> de leerkracht is één van de participanten, tweerichtingsverkeer
➔ Opdrachtvormen -> leerkracht begeleidt de leerling met de gegeven opdracht + evalueert
➔ Complexe werkvorm -> leerkracht past vaardigheden en competenties toe
1.5 Leerinhoud en leerstof
De doelen die je nastreeft, bepalen de leerinhouden. Wat de leerlingen moeten leren om de doelen
te bereiken noemen we leerinhoud. De leerstof daarentegen heeft een middelkarakter. In de
leerstof zit de leerinhoud vervat.
2 leerkrachten kunnen dezelfde leerinhoud nastreven, maar andere leerstof gebruiken
2 verschillende teksten, dieren, getallen, filmpjes, …
De leerinhoud wordt d.m.v. bepaalde leerstof aangebracht
Didactisch handelen 3
samenvatting 1ste trimester schijf 1
Didactisch handelen 1
, Hoofdstuk 1 : HET DIDACTISCH MODEL
1. Componenten van het didactisch handelen
Het didactisch model : een vereenvoudigde, schematische en abstracte weergave van een
fundamentele componenten van het didactisch proces en de relaties ertussen.
1.1. Doelstellingen
Waardevolle, gewenste gedragsveranderingen, het is een afbakening van wat je wilt dat de
leerlingen op het einde van de les kennen en/ of kunnen.
Doel = geeft het te bereiken eindresultaat aan
➔ Psychomotorische doelen : motorische vaardigheden
➔ Dynamisch-affectieve doelen (of sociaal-affectieve doelen) : attitudes en houdingen
➔ Cognitieve doelen : kennis, inzichten, oplossingsmethodes
Didactisch handelen 2
, 1.2. Beginsituatie
Geheel van bepalende factoren die een invloed hebben op de keuze van doelstellingen en op het
lesgebeuren zelf.
Zowel aspecten van de leerling als van de klasgroep maken hier deel van uit
➔ Niveau : welke kennis, vaardigheden, … beheerst de leerling over dat lesonderwerp
➔ Leerprofiel : leertempo, wijze waarop de leerling leerinhoud opneemt, ...
➔ Interesse : voorkeuren, motivatie om te werken aan de doelen
Er is een wisselwerking tussen doelstellingen en de beginsituatie, ze zijn met elkaar verbonden:
• De beginsituatie van de klasgroep of van de individuele leerlingen bepaalt de keuze van je
doelstellingen
• Het bereiken van doelstellingen verandert de beginsituatie
1.3. Didactische principes
Richtlijnen voor het didactisch handelen om lessen krachtiger te maken.
➔ Motivatieprincipe
➔ Aanschouwelijkheidsprincipe
➔ Activiteitprincipe
➔ Geleidelijkheidsprincipe
➔ Herhalingsprincipe
➔ Differentiatieprincipe
1.4. Didactische werkvormen
Diverse manieren waarop het onderwijsproces op gang wordt gebracht en gehouden
Steeds een middel om je doel te bereiken!
➔ Aanbiedende werkvorm -> de leerkracht staat ‘vooraan’
➔ Gespreksvormen -> de leerkracht is één van de participanten, tweerichtingsverkeer
➔ Opdrachtvormen -> leerkracht begeleidt de leerling met de gegeven opdracht + evalueert
➔ Complexe werkvorm -> leerkracht past vaardigheden en competenties toe
1.5 Leerinhoud en leerstof
De doelen die je nastreeft, bepalen de leerinhouden. Wat de leerlingen moeten leren om de doelen
te bereiken noemen we leerinhoud. De leerstof daarentegen heeft een middelkarakter. In de
leerstof zit de leerinhoud vervat.
2 leerkrachten kunnen dezelfde leerinhoud nastreven, maar andere leerstof gebruiken
2 verschillende teksten, dieren, getallen, filmpjes, …
De leerinhoud wordt d.m.v. bepaalde leerstof aangebracht
Didactisch handelen 3
