VAN HET DIER
Docent: Ester Struelens
Deze samenvatting is gebaseerd op les- en cursusmateriaal
van docent Ester Struelens
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding .........................................................................................................6-8
1. Terminologie ...............................................................................................................6-8
1.1. Doorsneden ......................................................................................................... 6
1.2. Kop ...................................................................................................................... 7
1.3. Ledematen ........................................................................................................... 7
1.4. Aanzichten ........................................................................................................... 7
1.5. Ingewanden en lichaamsholten ............................................................................. 8
Hoofdstuk 2: Osteologie ................................................................................................... 9-42
1. Lang been ................................................................................................................. 9-11
1.1. Onderdelen ..................................................................................................... 9-10
1.2. Groei .................................................................................................................. 11
2. Schedel .................................................................................................................. 11-13
2.1. Onderdelen ................................................................................................... 12-13
3. Wervelkolom........................................................................................................... 14-17
3.1. Wervel ........................................................................................................... 14-15
3.2. Onderdelen ................................................................................................... 15-17
4. Ribben en borstbeen ............................................................................................... 18-20
4.1. Onderdelen ................................................................................................... 18-19
4.2. Borstbeen (sternum) .......................................................................................... 19
4.3. Borstkas (thorax) ........................................................................................... 19-20
5. Voorste lidmaat ....................................................................................................... 21-27
5.1. Schouderblad (scapula) ..................................................................................... 21
5.2. Opperarmbeen (humerus) .................................................................................. 22
5.3. Spaakbeen (radius) en ellepijp (ulna) ................................................................... 23
5.4. Handwortelbeenderen (carpaalbeenderen) ......................................................... 24
5.5. Middenhandsbeenderen (metacarpaalbeenderen) .............................................. 24
5.6. Vingerkootjes................................................................................................. 25-27
6. Achterste lidmaat.................................................................................................... 28-35
6.1. Bekken (pelvis) .............................................................................................. 28-33
a) Darmbeen (ilium) .................................................................................... 30-31
b) Zitbeen (ischium) .................................................................................... 31-32
c) Bekkenholte ................................................................................................. 32
6.2. Dijbeen (femur) .................................................................................................. 33
6.3. Scheenbeen (tibia) en kuitbeen (fibula) ............................................................... 33
6.4. Voetwortelbeenderen (tarsaalbeenderen) ........................................................... 34
6.5. Sprong (tarsus) .................................................................................................. 34
6.6. Middenvoetsbeenderen (metatarsaalbeenderen) en teenkootjes ..................... 34-35
7. Vogel ...................................................................................................................... 36-42
7.1. Algemeen ........................................................................................................... 36
7.2. Kop .................................................................................................................... 36
7.3. Wervelkolom ................................................................................................. 36-38
1
, 7.4. Ribben ............................................................................................................... 38
7.5. Vleugel .......................................................................................................... 39-41
7.6. Poot .............................................................................................................. 41-42
7.7. Afstemming op vliegen ........................................................................................ 42
Hoofdstuk 3: Arthrologie ......................................................................................... 43-50
1. Synoviale gewrichten ............................................................................................ 43-46
1.1. Structuur .................................................................................................. 43-44
1.2. Indeling gewrichten ................................................................................... 44-46
2. Synarthrodiale gewrichten ...................................................................................... 46-47
2.1. Syndesmose .................................................................................................. 46
2.2. Synchondrose ................................................................................................ 47
2.3. Synostose ...................................................................................................... 47
2.4. Synsarcose .................................................................................................... 47
3. Speciale structuren ................................................................................................ 48-49
3.1. Tussenwervelschijf ......................................................................................... 48
3.2. Nekband ........................................................................................................ 48
3.3. Bekkenband ................................................................................................... 49
3.4. Passief sta-apparaat....................................................................................... 49
4. Slijmbeurzen en peesscheden ..................................................................................... 50
4.1. Slijmbeurs (bursa synovialis) .......................................................................... 50
4.2. Peesschede ................................................................................................... 50
Hoofdstuk 4: Myologie .............................................................................................51-90
1. Algemene bouw en indeling van het spierweefsel ................................................... 51-57
1.1. Spiertypen................................................................................................. 51-53
a) Dwarsgestreept spierweefsel ............................................................... 51-53
b) Hartspierweefsel ...................................................................................... 53
c) Glad spierweefsel ..................................................................................... 53
1.2. Algemene bouw skeletspier ............................................................................ 54
1.3. Krachtoverdracht ............................................................................................ 55
1.4. Indeling ..................................................................................................... 55-56
1.5. Diepe fascie of fascia profunda ....................................................................... 57
2. Systematische bespreking v/d spieren .................................................................... 57-85
2.1. Huidspieren ................................................................................................... 57
2.2. Spieren die voorbeen met romp verbinden....................................................... 58
2.3. Spieren van het voorbeen........................................................................... 59-69
2.4. Spieren van het achterbeen ....................................................................... 70-77
2.5. Spieren hals, romp en staart ...................................................................... 78-80
2.6. Ademhalingsspieren ....................................................................................... 81
2.7. Buikspieren ............................................................................................... 82-83
2.8. Dijkanaal ........................................................................................................ 83
2.9. Lieskanaal...................................................................................................... 84
2
, 2.10. Spieren v/d kop .......................................................................................... 84-85
3. Spierstelsel van vogels ............................................................................................... 86
4. Fysiologie van de spiercontractie ........................................................................... 87-90
4.1. Initiatie v/d contractie ................................................................................ 87-89
4.2. Einde spiercontractie...................................................................................... 89
4.3. Spierspanning en lijkstijfheid .......................................................................... 89
4.4. Types dwarsgestreepte spiervezels.................................................................. 90
Hoofdstuk 5: Integument........................................................................................ 91-109
1. Huid ..................................................................................................................... 91-93
1.1. Opperhuid ................................................................................................ 91-92
1.2. Lederhuid ...................................................................................................... 92
1.3. Onderhuid ..................................................................................................... 93
2. Haar ..................................................................................................................... 93-95
2.1. Haartypes ................................................................................................. 94-95
3. Tastballen .............................................................................................................. 95-96
3.1. Vleeseters ...................................................................................................... 96
3.2. Paard ............................................................................................................. 96
4. Huidklieren ............................................................................................................ 97-99
4.1. Algemeen ....................................................................................................... 97
4.2. Specifiek ................................................................................................... 97-99
5. Hoef bij het paard............................................................................................... 100-106
5.1. Macroscopische bouw.................................................................................. 100
5.2. Onderhuid .................................................................................................... 101
5.3. Lederhuid..................................................................................................... 102
5.4. Opperhuid ............................................................................................. 103-105
5.5. Elastische organen ................................................................................ 105-106
5.6. Ophanging ................................................................................................... 106
5.7. Uitwendige vorm .......................................................................................... 106
6. Integument bij vogels ......................................................................................... 107-109
6.1. Huid ...................................................................................................... 107-108
6.2. Veren .................................................................................................... 108-109
6.3. Huidklieren .................................................................................................. 109
Hoofdstuk 6: Circulatiestelsel .............................................................................. 110-131
1. Het hart ............................................................................................................ 110-115
1.1. Macroscopische bouw .......................................................................... 110-113
1.2. Microscopische bouw .................................................................................. 113
1.3. Ligging ......................................................................................................... 113
1.4. Contractiliteit ........................................................................................ 114-115
2. Bouw van de bloedvaten .................................................................................. 116-117
2.1. Arteries of slagaders ..................................................................................... 116
2.2. Venen of aders ............................................................................................. 116
3
, 2.3. Capillairen of haarvaten ............................................................................... 117
3. Grote en kleine bloedcirculatie ......................................................................... 117-120
3.1. Grote bloedcirculatie.................................................................................... 117
3.2. Kleine bloedcirculatie ................................................................................... 118
3.3. Embryonale bloedcirculatie .......................................................................... 119
3.4. Persisterende ductus arteriosus (PDA) ......................................................... 120
4. Arterieel stelsel................................................................................................ 120-123
4.1. Longslagader ............................................................................................... 120
4.2. Aorta............................................................................................................ 120
4.3. Truncus brachiocephalicus ........................................................................... 120
4.4. Arteries van de kop ....................................................................................... 121
4.5. Arteries van het voorbeen ............................................................................. 121
4.6. Aorta descendens ........................................................................................ 122
4.7. Arteries van het bekken ................................................................................ 122
4.8. Arteries van het achterbeen .......................................................................... 123
5. Veneus stelsel ................................................................................................. 123-126
5.1. Longaders (vv. pulmonales) .......................................................................... 123
5.2. Voorste holle ader (vena cava cranialis) ........................................................ 124
5.3. Venen van het voorbeen ............................................................................... 124
5.4. Vena cava caudalis....................................................................................... 125
5.5. Venen van het achterbeen ............................................................................ 126
6. Bloedvatenstelsel bij vogels .................................................................................... 126
7. Lymfoïde stelsel ..................................................................................... 127-131
7.1. Algemeen.............................................................................................. 127-128
7.2. Lymfevaten .................................................................................................. 129
7.3. Lymfeknopen ............................................................................................... 129
7.4. Lymfocentra ................................................................................................. 130
7.5. Amandelen of tonsillen ................................................................................. 130
7.6. Thymus (zwezerik) ....................................................................................... 131
7.7. Milt .............................................................................................................. 131
8. Lymfevatenstelsel bij vogels .................................................................................... 131
Hoofdstuk 7 : Ademhalingsstelsel ......................................................................... 132-140
1. Algemeen ................................................................................................................ 132
2. Neusholte en neusbijholten .............................................................................. 133-134
3. Neuskeel of nasopharynx ......................................................................................... 135
4. Strottenhoofd of larynx ...................................................................................... 136-137
5. Luchtpijp of trachea ................................................................................................. 137
6. Longen ............................................................................................................. 138-139
7. Ademhalingsstelsel van vogels ................................................................................. 140
4
, Hoofdstuk 8 : Urinair stelsel ................................................................................. 141-148
1. Nieren .............................................................................................................. 141-145
2. Ureters of urineleiders.............................................................................................. 145
3. Urineblaas ........................................................................................................ 145-147
4. Urinair stelsel bij vogels ........................................................................................... 148
Hoofdstuk 9: Spijsverteringsstelsel ....................................................................... 149-159
1. Fysiologie ................................................................................................................ 149
2. Mond/muil ........................................................................................................ 149-151
2.1. Lippen (libia) ............................................................................................... 150
2.2. Tong (lingua) ......................................................................................... 150-152
2.3. Wangen (buccae) ......................................................................................... 151
2.4. Dentaalplaat ...................................................................................... 151
2.5. Speekselklieren ..................................................................................... 151-152
3. Slokdarm (oesophagus) ........................................................................................... 153
4. Maag ....................................................................................................................... 153
4.1. Voormagen ........................................................................................... 154-156
4.2. Maag..................................................................................................... 157-158
5. Darmen ............................................................................................................ 158-159
Hoofdstuk 10: Zenuwstelsel ................................................................................. 160-175
1. Indeling ................................................................................................................... 160
2. Bouw zenuwcel of neuron ........................................................................................ 161
3. Signaaloverdracht .................................................................................................... 162
4. Centraal zenuwstelsel ....................................................................................... 163-171
4.1. Ruggenmerg .......................................................................................... 163-165
4.2. Meningen: ruggenmergvliezen, hersenvliezen ......................................... 165-166
4.3. Hersenen .............................................................................................. 166-171
5. Perifeer zenuwstelsel ........................................................................................ 171-172
5.1. Spinale- of ruggenmergzenuwen ............................................................ 171-172
5.2. Kop- of hersenzenuwen ................................................................................ 172
6. Autonoom zenuwstelsel .................................................................................... 173-174
7. Fysiologie van pijn ............................................................................................. 174-175
Hoofdstuk 11: Endocrien stelsel ........................................................................... 176-179
Hoofdstuk 12: De zintuigen ................................................................................... 180-189
1. Zicht ................................................................................................................. 180-183
2. Gehoor ............................................................................................................. 184-186
3. Reuk........................................................................................................................ 187
4. Smaak .............................................................................................................. 187-188
5. Tast .................................................................................................................. 188-189
5