Verbintenissenrecht
Wettelijk kader TITEL 1
- Franse Revolutie: boek 3 van het Napoleontische BW van 1804
- Titel ‘op welke wijze eigendom verkregen wordt’ MISLEIDEND, want
verbintenissen staan los van eigendomsoverdracht + soms contracten die geen
zakenrechtelijke gevolgen hebben
Contractuele verbintenissen: art. 1101 oud BW
Buitencontractuele verbintenissen: art. 1370 oud BW
kritiek: lacunes, niet aangepast aan de noden… nieuw BW
Boek 5 enkel van toepassing op rechtshandelingen en rechtsfeiten die plaatsvonden na 1
jan 2023 = eerbiedigende werking
Maar een onderscheid voor schuldvordering onder oud regime die wordt
overgedragen:
Overdracht = nieuw regime voorwerp/overgedragen schuldvordering = oud
regime
(overgangsrecht = aanvullend recht)
Wat is een verbintenis? TITEL 2
= rechtsband tussen 2 of mee personen waarvan de ene van de ander een prestatie mag
eisen
= juridisch afdwingbare verplichting, vorderingsrecht, persoonlijk recht, schuldvordering
= rechtsgevolg van een contract contract = bron van verbintenissen = meerzijdige
rechtshandeling
Geldigheidsvereisten van een contract:
- Handelingsbekwaamheid
- Wil
- Geoorloofde oorzaak en voorwerp
Gevolg = rechtsband ontstaat tussen rechtssubjecten (SA en SE)
- Contractuele verbintenis: handelingsbekwaamheid nodig
- Buitencontractuele verbintenis: wilsbekwaamheid
Rechtssubjecten
Natuurlijke personen
rechtspersonen
, kan enkel rechtsbekwaamheid uitoefenen via organen
= orgaanleer
Ander onderscheid:
Persoonlijk recht Zakelijk recht
Rechtsband tussen rechtssubjecten Rechtsband tussen rechtssubject en
rechtsobject
Inter partes Erga omnes
Geen publiciteitsvoorschriften publiciteitsvoorschriften
Numerus clausus:
Eigendom, mede-eigendom, zakelijke
gebruiksrechten
(erfdienstbaarheden,erfpacht….) en
zakelijke zekerheidsrechten (hypotheek,
pand en retentierecht)
niet doorslaggevend, want persoonlijke rechten zijn ook tegenwerpelijk aan derden
aan een ius hangt in principe een actio
Rechten zijn afdwingbaar bij niet-nakoming. Als schuldeiser over een uitvoerbare titel
beschikt, kan hij beroep doen op middelen van tenuitvoerlegging onderscheid
juridische verbintenis en bv. morele verbintenis. Soms een grijze zone bv.
patronaatsverklaring = moedervennootschap verbindt zich ertoe dat dochterven. hun
verbintenissen nakomt tegenover 3den = garantie bieden
Art. 5.1 BW
Uitzondering: natuurlijke verbintenis
= juridisch bindend voor de partijen maar kunnen niet in rechte worden afgedwongen
morele verb.
Wanneer natuurlijke verbintenis toch erkend wordt of betaald zonder dwang , wordt deze
natuurlijke verbintenis omgezet naar een afdwingbare verbintenis. Het is geen
onverschuldigde betaling!
Bronnen van verbintenissen:
- Rechtshandelingen = handelingen die rechtsgevolgen beogen
- Oneigenlijk contract
- Buitencontractuele aansprakelijkheid
- De wet = verbintenissen die ontstaan zonder dat partijen dit gewild hebben maar
de wet verbindt gevolgen aan bepaalde gedragingen bv. quasi-contracten
(onrechtvaardige verrijking, zaakwaarneming, onverschuldigde betaling), quasi-
delicten
Kunnen rechtsfeiten of handelingen juridisch bindend zijn, zelfs als de wet ze niet
expliciet erkent als bronnen van verplichting? JA bv. verbod van ongerechtvaardigde
verrijking is erkend
,Soorten verbintenissen:
inspanningsverbintenis resultaatsverbintenis
= verbintenis die de SA ervan verplicht = verbintenis die schuldeiser ervan
om alle zorg te verstrekken zoals een verplicht om een bepaald resultaat te
voorzichtig en redelijk persoon om een bereiken. Als het niet bereikt wordt,
bepaald resultaat te vermijden (bonus wordt de fout van de SA vermoed
paterfamilias) tenzij overmacht wordt aangetoond.
Bewijslast bij SE moet aantonen dat SA Bewijslast bij SA kan aan zijn
niet de inspanning heeft geleverd die van contractuele aansprakelijkheid
een voorzichtig persoon kan verwacht ontsnappen als hij zelf bewijst dat er
worden overmacht was.
Als het niet in het contract staat als het een IVB is of een RVB, moet men kijken naar de
gemeenschappelijke bedoeling aan de hand van de gemeenrechtelijke
interpretatieregels.
Verbintenis om iets te Verbintenis om iets te Verbintenis om iets niet te
geven doen doen
= verbintenis om een = verbintenis om = verbintenis die een
zakelijk recht te geven materiële handeling te onthoudingsplicht doet
wordt gegeven door stellen ontstaan in hoofde van de
wilsovereenstemming = SA
leer van consensualisme
+ dooft uit van zodra het bv. aannemingscontract, bv.vertrouwelijkheidsverplic
ontstaat arbeidscontract, hting, niet-
bewaargeving concurrentieverplichting
Resultaatsverbintenis Inspannings- of Resultaatsverbintenis
resultaatsverbintenis
hangt af van
gemeenschappelijke
bedoeling van de partijen
Verbintenissen uit rechtshandeling TITEL 3
Rechtshandeling = handeling van 1 of meer personen die rechtsgevolgen doet ontstaan
Eenzijdig: gebaseerd op de wil van 1 partij
Meerzijdig: gebaseerd op de wil van 2 of meer partijen = contract/overeenkomst
jjjjjjjjjjjj(meer dan 2 partijen = meerpartijencontract)
, Benoemde contracten Onbenoemde contracten Gemengde contracten
= contracten die specifiek = contracten waarvan = contracten met
door wet worden genoemd wetgeving niet specifiek kenmerken van
en geregeld in BW voorzien wordt in de wet verschillende benoemde
boek V toepassen contracten
bv. huur, koop, bv. sponsor-, franchising, bv. leasingcontract,
arbeidsover. , factoringcontract huurkoop
bruikleen, borgtocht,
bewaarg.
Bijzonder recht Algemeen recht *
*Welke wetgeving is van toepassing op gemengd contract?
Soms voorziet de wetgever in een mogelijke oplossing. NEE?
- Kwalificatie van sui generis-contract = geen oplossing
- Absorptieleer: bijzaak volgt hoofdzaak
- Combinatieleer: elk deel onderwerpen aan hun eigen regime
Consensuele contracten Vormelijke contracten Zakelijke contracten
= wanneer het contract tot = plechtig contract = = contracten die ontstaan
stand komt door loutere contract die aan door afgifte van een goed
wilsovereenstemming van vormvereisten (niet door
de partijen zonder dat zijn onderworpen is door de wilsovereenstemming)
geldigheid onderworpen is wet Als de afgifte nog niet
aan een vormvereiste. gebeurd is, is er enkel
Wilsovereenstemming gaat MAAR ook subjectief sprake van contractbelofte,
op alle essentiële en plechtig contract = gn benoemd c.
substantiële elementen contract waar HEEFT NIETS MET
zakenrechtelijke vormvereisten door partijen ZAKELIJKE RECHTEN TE
kenmerken ontstaan afgesproken worden MAKEN!
(verbintenissen en
eigendomsoverdracht)
bv. koop (feitelijke levering bv. schenking komt pas bv. handgift,
= verbintenis om iets te tot stand na verlijden van bewaargeving, bruikleen =
doen), huur… auth. ak. huur om niet, geldlening…
MAAR ALS SCHENKING EEN art. 1919 oud BW: zij =
Er bestaan contracten die ROEREND GOED IS, KAN bewaargevingscontract
niet door loutere wilsov. DIT VIA HANDGIFT = bv. kat geven als je op reis
ontstaan meerzijdige gaat
rechtshandeling om niet
Voorbeeld plechtig contract: afpaling buurman krijgt 0,5m extra perceel van de
buurvrouw. Enige tijd later overlijdt de buurvrouw. Haar kinderen eisen stuk terug. Er is
geen sprake van een schenking, want er is geen notariële akte opgesteld + geen handgift
want een perceel is geen onroerend goed.
Eenzijdig contract Wederkerig contract Onvolmaakt wederkerig
cont.
= contract waarbij 1 partij = contract waarbij partijen = contracten die eerst
verbonden is tegenover de aan elkaar verbonden zijn eenzijdig waren maar er is
ander (ander heeft gn tijdens uitvoering een
verbint.) verbintenis ontstaan voor
partij die er eerst geen had
bv. bruikleen, schenking, bv. huur, koop, bezoldigde bv. bewaargeving om niet
lastgeving om niet… bewaargeving… waarbij bewaarnemer
kosten maakt
Wettelijk kader TITEL 1
- Franse Revolutie: boek 3 van het Napoleontische BW van 1804
- Titel ‘op welke wijze eigendom verkregen wordt’ MISLEIDEND, want
verbintenissen staan los van eigendomsoverdracht + soms contracten die geen
zakenrechtelijke gevolgen hebben
Contractuele verbintenissen: art. 1101 oud BW
Buitencontractuele verbintenissen: art. 1370 oud BW
kritiek: lacunes, niet aangepast aan de noden… nieuw BW
Boek 5 enkel van toepassing op rechtshandelingen en rechtsfeiten die plaatsvonden na 1
jan 2023 = eerbiedigende werking
Maar een onderscheid voor schuldvordering onder oud regime die wordt
overgedragen:
Overdracht = nieuw regime voorwerp/overgedragen schuldvordering = oud
regime
(overgangsrecht = aanvullend recht)
Wat is een verbintenis? TITEL 2
= rechtsband tussen 2 of mee personen waarvan de ene van de ander een prestatie mag
eisen
= juridisch afdwingbare verplichting, vorderingsrecht, persoonlijk recht, schuldvordering
= rechtsgevolg van een contract contract = bron van verbintenissen = meerzijdige
rechtshandeling
Geldigheidsvereisten van een contract:
- Handelingsbekwaamheid
- Wil
- Geoorloofde oorzaak en voorwerp
Gevolg = rechtsband ontstaat tussen rechtssubjecten (SA en SE)
- Contractuele verbintenis: handelingsbekwaamheid nodig
- Buitencontractuele verbintenis: wilsbekwaamheid
Rechtssubjecten
Natuurlijke personen
rechtspersonen
, kan enkel rechtsbekwaamheid uitoefenen via organen
= orgaanleer
Ander onderscheid:
Persoonlijk recht Zakelijk recht
Rechtsband tussen rechtssubjecten Rechtsband tussen rechtssubject en
rechtsobject
Inter partes Erga omnes
Geen publiciteitsvoorschriften publiciteitsvoorschriften
Numerus clausus:
Eigendom, mede-eigendom, zakelijke
gebruiksrechten
(erfdienstbaarheden,erfpacht….) en
zakelijke zekerheidsrechten (hypotheek,
pand en retentierecht)
niet doorslaggevend, want persoonlijke rechten zijn ook tegenwerpelijk aan derden
aan een ius hangt in principe een actio
Rechten zijn afdwingbaar bij niet-nakoming. Als schuldeiser over een uitvoerbare titel
beschikt, kan hij beroep doen op middelen van tenuitvoerlegging onderscheid
juridische verbintenis en bv. morele verbintenis. Soms een grijze zone bv.
patronaatsverklaring = moedervennootschap verbindt zich ertoe dat dochterven. hun
verbintenissen nakomt tegenover 3den = garantie bieden
Art. 5.1 BW
Uitzondering: natuurlijke verbintenis
= juridisch bindend voor de partijen maar kunnen niet in rechte worden afgedwongen
morele verb.
Wanneer natuurlijke verbintenis toch erkend wordt of betaald zonder dwang , wordt deze
natuurlijke verbintenis omgezet naar een afdwingbare verbintenis. Het is geen
onverschuldigde betaling!
Bronnen van verbintenissen:
- Rechtshandelingen = handelingen die rechtsgevolgen beogen
- Oneigenlijk contract
- Buitencontractuele aansprakelijkheid
- De wet = verbintenissen die ontstaan zonder dat partijen dit gewild hebben maar
de wet verbindt gevolgen aan bepaalde gedragingen bv. quasi-contracten
(onrechtvaardige verrijking, zaakwaarneming, onverschuldigde betaling), quasi-
delicten
Kunnen rechtsfeiten of handelingen juridisch bindend zijn, zelfs als de wet ze niet
expliciet erkent als bronnen van verplichting? JA bv. verbod van ongerechtvaardigde
verrijking is erkend
,Soorten verbintenissen:
inspanningsverbintenis resultaatsverbintenis
= verbintenis die de SA ervan verplicht = verbintenis die schuldeiser ervan
om alle zorg te verstrekken zoals een verplicht om een bepaald resultaat te
voorzichtig en redelijk persoon om een bereiken. Als het niet bereikt wordt,
bepaald resultaat te vermijden (bonus wordt de fout van de SA vermoed
paterfamilias) tenzij overmacht wordt aangetoond.
Bewijslast bij SE moet aantonen dat SA Bewijslast bij SA kan aan zijn
niet de inspanning heeft geleverd die van contractuele aansprakelijkheid
een voorzichtig persoon kan verwacht ontsnappen als hij zelf bewijst dat er
worden overmacht was.
Als het niet in het contract staat als het een IVB is of een RVB, moet men kijken naar de
gemeenschappelijke bedoeling aan de hand van de gemeenrechtelijke
interpretatieregels.
Verbintenis om iets te Verbintenis om iets te Verbintenis om iets niet te
geven doen doen
= verbintenis om een = verbintenis om = verbintenis die een
zakelijk recht te geven materiële handeling te onthoudingsplicht doet
wordt gegeven door stellen ontstaan in hoofde van de
wilsovereenstemming = SA
leer van consensualisme
+ dooft uit van zodra het bv. aannemingscontract, bv.vertrouwelijkheidsverplic
ontstaat arbeidscontract, hting, niet-
bewaargeving concurrentieverplichting
Resultaatsverbintenis Inspannings- of Resultaatsverbintenis
resultaatsverbintenis
hangt af van
gemeenschappelijke
bedoeling van de partijen
Verbintenissen uit rechtshandeling TITEL 3
Rechtshandeling = handeling van 1 of meer personen die rechtsgevolgen doet ontstaan
Eenzijdig: gebaseerd op de wil van 1 partij
Meerzijdig: gebaseerd op de wil van 2 of meer partijen = contract/overeenkomst
jjjjjjjjjjjj(meer dan 2 partijen = meerpartijencontract)
, Benoemde contracten Onbenoemde contracten Gemengde contracten
= contracten die specifiek = contracten waarvan = contracten met
door wet worden genoemd wetgeving niet specifiek kenmerken van
en geregeld in BW voorzien wordt in de wet verschillende benoemde
boek V toepassen contracten
bv. huur, koop, bv. sponsor-, franchising, bv. leasingcontract,
arbeidsover. , factoringcontract huurkoop
bruikleen, borgtocht,
bewaarg.
Bijzonder recht Algemeen recht *
*Welke wetgeving is van toepassing op gemengd contract?
Soms voorziet de wetgever in een mogelijke oplossing. NEE?
- Kwalificatie van sui generis-contract = geen oplossing
- Absorptieleer: bijzaak volgt hoofdzaak
- Combinatieleer: elk deel onderwerpen aan hun eigen regime
Consensuele contracten Vormelijke contracten Zakelijke contracten
= wanneer het contract tot = plechtig contract = = contracten die ontstaan
stand komt door loutere contract die aan door afgifte van een goed
wilsovereenstemming van vormvereisten (niet door
de partijen zonder dat zijn onderworpen is door de wilsovereenstemming)
geldigheid onderworpen is wet Als de afgifte nog niet
aan een vormvereiste. gebeurd is, is er enkel
Wilsovereenstemming gaat MAAR ook subjectief sprake van contractbelofte,
op alle essentiële en plechtig contract = gn benoemd c.
substantiële elementen contract waar HEEFT NIETS MET
zakenrechtelijke vormvereisten door partijen ZAKELIJKE RECHTEN TE
kenmerken ontstaan afgesproken worden MAKEN!
(verbintenissen en
eigendomsoverdracht)
bv. koop (feitelijke levering bv. schenking komt pas bv. handgift,
= verbintenis om iets te tot stand na verlijden van bewaargeving, bruikleen =
doen), huur… auth. ak. huur om niet, geldlening…
MAAR ALS SCHENKING EEN art. 1919 oud BW: zij =
Er bestaan contracten die ROEREND GOED IS, KAN bewaargevingscontract
niet door loutere wilsov. DIT VIA HANDGIFT = bv. kat geven als je op reis
ontstaan meerzijdige gaat
rechtshandeling om niet
Voorbeeld plechtig contract: afpaling buurman krijgt 0,5m extra perceel van de
buurvrouw. Enige tijd later overlijdt de buurvrouw. Haar kinderen eisen stuk terug. Er is
geen sprake van een schenking, want er is geen notariële akte opgesteld + geen handgift
want een perceel is geen onroerend goed.
Eenzijdig contract Wederkerig contract Onvolmaakt wederkerig
cont.
= contract waarbij 1 partij = contract waarbij partijen = contracten die eerst
verbonden is tegenover de aan elkaar verbonden zijn eenzijdig waren maar er is
ander (ander heeft gn tijdens uitvoering een
verbint.) verbintenis ontstaan voor
partij die er eerst geen had
bv. bruikleen, schenking, bv. huur, koop, bezoldigde bv. bewaargeving om niet
lastgeving om niet… bewaargeving… waarbij bewaarnemer
kosten maakt
