Zoë Haghebaert
Ba1 FAR
Algemene chemie (Prof. dr. Wouter Herrebout)
Hoofdstuk 2: Atomen, moleculen en ionen
De elementen
Een element: is een fundamentele stof die op chemische manier niet verder kan opgedeeld
worden in iets eenvoudigs
Tabel van Mendeljev
❖ 18 groepen (verticaal, kolommen) → # valentie-elektronen (buitenste schil)
❖ 7 perioden (horizontaal, rijen) → # schillen
→ elementen van dezelfde groep hebben dezelfde eigenschappen
Groepen 1A en 2A: alkali- en aardalkalimetalen → erg reactief
→ Alkalimetalen: zacht, zilverkleurige metalen, reageren heftig met water
→ Aardalkalimetalen: zilverkleurige metalen,stabieler (reageren trager met water)
Transitiemetalen: eigenschappen bepaald door d-elektronen, bevat zowel halfedele als
edele metalen
Groepen 3A tot 7A: gekarakteriseerd door p-elektronen, bevat zowel metalen als
niet-metalen
→ Halogenen (7A): kleurrijk, corrosieve niet-metalen
Metalen Half-metalen Niet-metalen
goede geleiders slechte geleiders geen goede geleiders
allemaal zilver zilvere kleur /
vast bij kamertemperatuur vloeibaar bij meeste gasvormig bij
kamertemperatuur kamertemperatuur
Groep 8A: edelgassen → gevulde buitenste schil → kleurloos, weinig reactieve gassen
Eigenschappen elementen
❖ fysische eigenschappen: hebben niets te maken met verandering van chemische
samenstelling stof (bv. smeltpunt ijs)
❖ chemische eigenschappen: hebben wel iets te maken met verandering chemische
samenstelling stof (bv. roesten ijzer)
Voorbeelden:
- fysisch: temperatuur, kleur, smelt- en kookpunt, hardheid…
- chemisch: roesten, harden …
, Zoë Haghebaert
Ba1 FAR
Waarnemingen atoomtheorie
❖ behoud van massa (Lavoisier): in chemische reacties wordt
massa nog vernietigd, noch gecreëerd → enkel bij chemische
reacties, niet bij kernreacties
❖ constante samenstelling (Proust): verschillende samples
van zuivere chemische stof bevatten altijd dezelfde
verhoudingen van elementen → elementen combineren altijd volgens specifieke
verhoudingen
❖ multiple verhoudingen (Dalton): elementen kunnen op verschillende manieren
combineren tot verschillende chemische verbindingen, maar massaverhoudingen
van deze laatste zijn steeds kleine gehele getallen (NO en N𝑂2 MAAR nooit N𝑂1,5)
Atoomtheorie van Dalton
3 bovenstaande waarnemingen gecombineerd tot nieuwe atoomtheorie
1) elementen zijn opgebouwd uit atomen
2) elk element gekarakteriseerd door massa van samenstellende atomen → atomen
van dezelfde elementen hebben dezelfde massa → atomen van verschillend element
verschillende massa’s
3) chemische elementen combineren zich tot chemische verbindingen wanneer atomen
binden
4) Chemische reacties reorganiseren enkel bindingen tussen de atomen, atomen zelf
veranderen niet
Thomson
❖ experiment: kathodestraalbuis (CRT) → aantonen dat atomen elektronen bevatten
- spanning verhogen → elektronen van kathode(negatieve kant) naar anode
(positieve kant)
- magneet → afbuiging elektronenstraal → metaalatomen bevatten negatief
geladen deeltjes (elektronen) → elektronen negatief want kromming zal naar
positieve pool zijn
Atoombouw
❖ materie is elektrisch neutraal
❖ materie kan negatief geladen elektronen uitzenden → in atomen moet positief
geladen (proton) deel zitten (som madingen = 0) → Rutherford
Experiment
eerst: atomen zijn massieve deeltjes die botsen op folie en terugkaatsen
experiment: radioactief deeltje zendt 𝞪 -deeltjes op folie
→ meeste deeltjes gaan door folie
→ enkele deeltje worden afgebogen (botsen op een kern in de folie)
conclusie:
→ atomen: grotendeels leeg
→ massa atoom: geconcentreerd
in de kern, tussen kern en
elektronen is niets
Ba1 FAR
Algemene chemie (Prof. dr. Wouter Herrebout)
Hoofdstuk 2: Atomen, moleculen en ionen
De elementen
Een element: is een fundamentele stof die op chemische manier niet verder kan opgedeeld
worden in iets eenvoudigs
Tabel van Mendeljev
❖ 18 groepen (verticaal, kolommen) → # valentie-elektronen (buitenste schil)
❖ 7 perioden (horizontaal, rijen) → # schillen
→ elementen van dezelfde groep hebben dezelfde eigenschappen
Groepen 1A en 2A: alkali- en aardalkalimetalen → erg reactief
→ Alkalimetalen: zacht, zilverkleurige metalen, reageren heftig met water
→ Aardalkalimetalen: zilverkleurige metalen,stabieler (reageren trager met water)
Transitiemetalen: eigenschappen bepaald door d-elektronen, bevat zowel halfedele als
edele metalen
Groepen 3A tot 7A: gekarakteriseerd door p-elektronen, bevat zowel metalen als
niet-metalen
→ Halogenen (7A): kleurrijk, corrosieve niet-metalen
Metalen Half-metalen Niet-metalen
goede geleiders slechte geleiders geen goede geleiders
allemaal zilver zilvere kleur /
vast bij kamertemperatuur vloeibaar bij meeste gasvormig bij
kamertemperatuur kamertemperatuur
Groep 8A: edelgassen → gevulde buitenste schil → kleurloos, weinig reactieve gassen
Eigenschappen elementen
❖ fysische eigenschappen: hebben niets te maken met verandering van chemische
samenstelling stof (bv. smeltpunt ijs)
❖ chemische eigenschappen: hebben wel iets te maken met verandering chemische
samenstelling stof (bv. roesten ijzer)
Voorbeelden:
- fysisch: temperatuur, kleur, smelt- en kookpunt, hardheid…
- chemisch: roesten, harden …
, Zoë Haghebaert
Ba1 FAR
Waarnemingen atoomtheorie
❖ behoud van massa (Lavoisier): in chemische reacties wordt
massa nog vernietigd, noch gecreëerd → enkel bij chemische
reacties, niet bij kernreacties
❖ constante samenstelling (Proust): verschillende samples
van zuivere chemische stof bevatten altijd dezelfde
verhoudingen van elementen → elementen combineren altijd volgens specifieke
verhoudingen
❖ multiple verhoudingen (Dalton): elementen kunnen op verschillende manieren
combineren tot verschillende chemische verbindingen, maar massaverhoudingen
van deze laatste zijn steeds kleine gehele getallen (NO en N𝑂2 MAAR nooit N𝑂1,5)
Atoomtheorie van Dalton
3 bovenstaande waarnemingen gecombineerd tot nieuwe atoomtheorie
1) elementen zijn opgebouwd uit atomen
2) elk element gekarakteriseerd door massa van samenstellende atomen → atomen
van dezelfde elementen hebben dezelfde massa → atomen van verschillend element
verschillende massa’s
3) chemische elementen combineren zich tot chemische verbindingen wanneer atomen
binden
4) Chemische reacties reorganiseren enkel bindingen tussen de atomen, atomen zelf
veranderen niet
Thomson
❖ experiment: kathodestraalbuis (CRT) → aantonen dat atomen elektronen bevatten
- spanning verhogen → elektronen van kathode(negatieve kant) naar anode
(positieve kant)
- magneet → afbuiging elektronenstraal → metaalatomen bevatten negatief
geladen deeltjes (elektronen) → elektronen negatief want kromming zal naar
positieve pool zijn
Atoombouw
❖ materie is elektrisch neutraal
❖ materie kan negatief geladen elektronen uitzenden → in atomen moet positief
geladen (proton) deel zitten (som madingen = 0) → Rutherford
Experiment
eerst: atomen zijn massieve deeltjes die botsen op folie en terugkaatsen
experiment: radioactief deeltje zendt 𝞪 -deeltjes op folie
→ meeste deeltjes gaan door folie
→ enkele deeltje worden afgebogen (botsen op een kern in de folie)
conclusie:
→ atomen: grotendeels leeg
→ massa atoom: geconcentreerd
in de kern, tussen kern en
elektronen is niets
