Ondernemingsrecht Sem 1
Inhoud: rechtsdomein dat nog maar 5-10j bestaat. Navolging vh
koopmansrecht. Wet van 15 april 2018. Het is een jaarvak. Handelsrecht,
boekhoudingsrecht en insolventierecht. Je moet geen oefeningen kennen
(bv boekhouden)! Lectuur opdracht: Hoe economie het probleem werd,
VUBpress, 154p. 2 van de 20 punten op examen! Vindt u het oké dat een
bank geld verdient met staatsschulden bv?
Examen (zie voorbeeldexamen): vier open vragen die ingedeeld zijn
volgens de hoofdstukken. Themawetboek mag mee, kruisverwijzingen
mogen ook.
Handel als woord gaat terug tot oudere terminologie (handelshuur enz).
Les 2
Algemeen: Het WER is ratione personae opgebouwd rond het begrip
onderneming. Zit je met een onderneming dan speelt het eco recht
volgens het WER, zit je niet men een onderneming dan val je daarbuiten
en zit je er niet tussen. Als je het meer concreet juridisch bekijkt dan
moest je vaststellen dat het een zekere historiek kent. De codificatie vh
eco recht is in twee tijden gebeurt (2013-15 wat betreft eco recht met
uitzondering vh insolventierecht & 2019-21 wanneer ook het
insolventierecht is opgenomen in het WER). Waarom is dat relevant? De
eerste golf aanbouwwetgeving (techniek waarbij een wetboek in fasen tot
stand komt), een voornamelijke codificatie oefening (dus samenbrengen
van bestaande wg). Dat heeft men ook via de techniek vd
aanbouwwetgeving in de eerste golf tot stand gebracht wat betekend dat
de meeste delen vh WER niet uit één wet is opgebouwd, maar via
verschillende afzonderlijke wetten is ingevoerd. Boek 1, boek 3 enz zijn
dus meestal telkens aparte wetten. Dat betekent dat u als u de
parlementaire voorbereiding wil zien, dan moet u zien naar ‘de wet tot
invoering van boek X’. Met de vaststelling dat de codificatie dan ook nog
eens in twee tijden is gebeurd. Als we kijken naar het ondernemingsbegrip
als toetssteen vd toepassingsrelevantie dan moeten we opmerken dat in
de eerste fase als grootste pijnpunt had dat er per verschillende
invullingen waren per boekdeel. Codificatie betekent alle wetten
samennemen, elk vd wetten had als pijnpunt dat ze voor een stuk een
eigen toepassingssfeer kenden. Dat was een pijnpunt waar men niet
verder mee kon, daarom hebben ze het aangepast wanneer ze het
insolventierecht mee opnamen.
Tweede fase: laatste fase in de codificatie oefening. Waarbij men boek
20 heeft ingevoerd (insolventierecht) en de toepassingssfeer zo veel
mogelijk te uniformiseren (dus niet helemaal). Ook na deze codificatie zijn
1
,er dus divergenties op vlak vh personeelstoepassingsgebied vh WER. Men
ziet dat men de wet houdende de hervorming vh ondernemingsrecht 2018
als basis heeft voor de uniformiseringsopdracht (het staat er letterlijk in).
Men heeft het ondernemingsbegrip dat in het insolventierecht werd
ingevoerd en vernieuwd werd (onthoud insolventie was de laatste tak dat
bleef vastknopen aan het koopmansbegrip maar dat was onmogelijk). Bij
de invoering van boek 20 heeft men een nieuw
personeeltoepassingsgebied voor het insolventierecht gebruikt met een
nieuw ondernemingsbegrip die heel kort verschilde vh
ondernemingsbegrip zoals dat destijds in het WER in 2013-14 was
ingevoerd. Men heeft niet nog eens een derde begrip ingevoerd, maar
geallieerd op het insolventierechtelijk begrip. Je krijgt dus een andere
invulling vh ondernemingsbegrip, dat is de rode draad.
Ratio legis: omdat de basis vh ondernemingsbegrip gelegen is in de wet
tot hervorming vh ondernemingsrecht 2018 moeten we eens gaan kijken
naar de ratio legis die tot uiting komt in de memorie van toelichting. Het is
de bedoeling om een nieuwe definitie vd onderneming op coherente wijze
te omschrijven. Het volledig coherente karakter is niet doorgeslagen om
terechte redenen (zie later). Tegelijkertijd heeft men de bevh vd
ondernemingsrechtbank vastgeent op dat nieuwe ingevoerde
ondernemingsbegrip. Het was dus niet alleen in het WER dat men een
uniform ondernemingsbegrip wou. Men wou dat transversaal dus ook wat
betreft de bevh vd ondernemingsrechtbank (tot dan sprak men tot de
rechtbank van koophandel dus ook de benaming is vastgeent op de
nieuwe terminologie in de laatste fase ingevoerd). Dat betekent ook het
einde aan iets dat lang het Be recht had gekenmerkt en het onderscheid
tussen burgerlijke & handelszaken. Je hebt vandaag wel nog burgerlijke-
en ondernemingszaken, maar geen handelszaken. Men ziet dat de
systematiek zoals die voorheen bestond verdwenen is en je een formelere
benadering hebt die met een functionele definitie aangevuld wordt.
Uniforme invoering ondernemingsbegrip betekent afschaffing vh oude
begrip, onderneming vervangt handelaar dus dan verdwijnt handelaar.
Tegelijkertijd heeft men geprobeerd om meer aandacht te geven aan
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid. Temeer omdat de formele
aanknoping gebeurt obv het rechtssubject criterium, dus dan zit je met
een gat als er geen rechtssubject is maar wel een vorm van organisatie
die eig een eco rechtelijk kader vereist. Onthoud dus dat het in de laatste
fase is ingevoerd met de wet tot hervorming vh ondernemingsrecht.
Waarom belangrijk? Als u wil begrijpen hoe dat in elkaar zit dan moet u
naar de laatste wet teruggrijpen. Aanbouwwetgeving en de laatste wet
heeft het ondernemingsbegrip ingevuld zoals we dat vandaag kennen.
2
,Art I. 1, eerste lid: het definieert het ondernemingsbegrip. Dit is de
default definitie die geld als er geen specifieke definitie van toepassing is.
Er zijn twee definities. In het Europees recht hanteert men een andere
definitie en de Be wetgever is daaraan gebonden (bepaalde boekdelen).
De default definitie geldt onder meer vh insolventierecht en andere
takken.
Wat begrijpt men nu onder een onderneming? De definitie is dubbel
opgebouwd; positieve invulling en dan een correctie voor het geval dat je
wel onder de eerste drie valt maar de wetgever het niet goed zou vinden
dat je aan het eco recht onderworpen zou zijn (dus uitzonderingen). De
eerste twee zijn grotendeels entiteiten die vastknopen aan de
rechtssubject benadering. Waarom zou u voorzichtig moeten zijn met de
kwalificatie als onderneming? Vanwege de verplichtingen die eraan
vasthangen zoals boekhouding.
Positieve lijst:
A. Iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit
uitoefent. Hier zijn dus twee extra criteria. Als u het in de
omgangstaal vertaald, dan zijn het de eenmanszaken (ZZP=
zelfstandige zonder personeel).
B. Elke rechtspersoon: rechtssubjecten die op de juridische fictie
gebaseerd zijn en niet echt voorkomen. Wat wordt er onder
rechtspersonen begrepen? We spreken hier over het privaat recht
dus vennootschappen, verenigingen en de stichtingen. Een
vennootschap heeft als voornaamste eigenschap het uitkeren van
een vermogensvoordeel voor haar leden. Een vereniging heeft geen
winstoogmerk (VZW bv) dus die mag haar leden geen uitkering
geven. Een stichting heeft als eigenschap dat het een vermogen is
dat geaffecteerd wordt voor een filantropisch doel.
C. Iedere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid: typische voordelen
zijn de maatschappen (vennootschap zonder rp) en feitelijke
verenigingen (vakbonden bv).
Uitzonderingen:
A. Iedere organisatie zonder rp die geen uitkeringsoogmerk heeft: dus
de maatschap valt er wel in want het is een organisatie zonder rp
die WEL een uitkeringsoogmerk heeft. De feitelijke verenigingen
vallen er dus niet onder want deze hebben geen winstoogmerk.
Zowel in rechte als in feite dus niet alleen op papier.
Huurovereenkomsten die met de bestuurders afgesloten worden
waar er niet marktconforme huurvergoedingen verkregen worden,
dan kom je alsnog in een vennootschap kwalificatie. Hetzelfde met
3
, vergoedingen die dermate hoog zijn waardoor je toch een
vermogensvoordeel krijgt (=verdoken, oneigenlijke uitkeringen).
B. Iedere publiekrechtelijke rp die geen goederen of diensten aanbiedt
op de markt: dus de openbare dienstverleningen vd overheid die
niet concurreren met andere. Een hybride structuur kan ook, dat je
voor een stuk een openbare dienstverlening verricht maar daarnaast
ook op een markt ondernemen (dan is die voor dat stuk een
onderneming). NMBS is een publiekrechtelijke rp die de vorm van
een privaatrechtelijke rp heeft aangenomen. Concreet, NMBS heeft
de rechtsvorm van een naamloze vennootschap. De markt maakt
dat de NMBS waarschijnlijk wel als een onderneming kwalificeert.
Waarom worden deze uitgesloten? Als je een openbare dienst
uitoefent dan maak je deel uit van ‘de staat’ en deze heeft haar
eigen boekhouding (de begroting). Dus door het feit dat je onder de
begrotingsplicht valt, is een vd belangrijkste verplichtingen die aan
een onderneming gekoppeld is al ingevuld. Begroting is een opmaak
van uw in- en uitgaven en zien dat je geen tekortkomingen hebt.
Dus omdat er een publiekrechtelijk systeem bestaat dat eenzelfde
finaliteit heeft, dat men de publiekrechtelijke rp uitsluit.
C. Geledingen vd staat: gemeenschappen, gewesten, provincies enz.
Formele definitie & toepassingsgebied: Men noemt dat de formele
definitie. Waarom? De vraag ‘is het een onderneming’ is een objectieve
oefening. Het is formeel, je moet er geen discussies over voeren (ben je
een rp dan ben je gwn een onderneming). Het wordt iets feitenlijker als je
het over de natuurlijke personen hebt, maar ook dat zijn relatief objectieve
benaderingen (althans dat was de idee). Het personeelstoepassingscriteria
geldt voor het insolventierecht (vandaar was het afkomstig en is naar de
algemene definitie overgeheveld), het ondernemingsbewijs
(ondernemingsbewijs is vrij), de ondernemingsrechtbank en bepalingen
mbt de KBO & boekhoudkundige verplichtingen (er zijn echter enkele
uitzonderingen). Als u naar het WER kijkt dan bevatten de eerste artikelen
de definities en per boekdeel zijn er nuances op de algemene
ondernemingsdefinitie bv. Het WER is opgebouwd uit verschillende
boekdelen (20 in totaal) met een romaans cijfer.
Maar: de algemene insteek was uniformisering (die PV) maar die is niet
helemaal bereikt want er is nog steeds een andere definitie definitie vh
begrip ‘onderneming’ voor een aantal boekdelen (3, 4, 5, 6, 15, 16 en 17).
Boekdelen die specifiek Europeesrechtelijk geent zijn zoals
consumentenbescherming. Deze zijn vervat in EU-richtlijnen die in het
WER zijn omgezet naar het Be recht maar de wetgever moet zich houden
aan het Europese kader. De definitie is tot ontwikkeling gekomen door de
4
Inhoud: rechtsdomein dat nog maar 5-10j bestaat. Navolging vh
koopmansrecht. Wet van 15 april 2018. Het is een jaarvak. Handelsrecht,
boekhoudingsrecht en insolventierecht. Je moet geen oefeningen kennen
(bv boekhouden)! Lectuur opdracht: Hoe economie het probleem werd,
VUBpress, 154p. 2 van de 20 punten op examen! Vindt u het oké dat een
bank geld verdient met staatsschulden bv?
Examen (zie voorbeeldexamen): vier open vragen die ingedeeld zijn
volgens de hoofdstukken. Themawetboek mag mee, kruisverwijzingen
mogen ook.
Handel als woord gaat terug tot oudere terminologie (handelshuur enz).
Les 2
Algemeen: Het WER is ratione personae opgebouwd rond het begrip
onderneming. Zit je met een onderneming dan speelt het eco recht
volgens het WER, zit je niet men een onderneming dan val je daarbuiten
en zit je er niet tussen. Als je het meer concreet juridisch bekijkt dan
moest je vaststellen dat het een zekere historiek kent. De codificatie vh
eco recht is in twee tijden gebeurt (2013-15 wat betreft eco recht met
uitzondering vh insolventierecht & 2019-21 wanneer ook het
insolventierecht is opgenomen in het WER). Waarom is dat relevant? De
eerste golf aanbouwwetgeving (techniek waarbij een wetboek in fasen tot
stand komt), een voornamelijke codificatie oefening (dus samenbrengen
van bestaande wg). Dat heeft men ook via de techniek vd
aanbouwwetgeving in de eerste golf tot stand gebracht wat betekend dat
de meeste delen vh WER niet uit één wet is opgebouwd, maar via
verschillende afzonderlijke wetten is ingevoerd. Boek 1, boek 3 enz zijn
dus meestal telkens aparte wetten. Dat betekent dat u als u de
parlementaire voorbereiding wil zien, dan moet u zien naar ‘de wet tot
invoering van boek X’. Met de vaststelling dat de codificatie dan ook nog
eens in twee tijden is gebeurd. Als we kijken naar het ondernemingsbegrip
als toetssteen vd toepassingsrelevantie dan moeten we opmerken dat in
de eerste fase als grootste pijnpunt had dat er per verschillende
invullingen waren per boekdeel. Codificatie betekent alle wetten
samennemen, elk vd wetten had als pijnpunt dat ze voor een stuk een
eigen toepassingssfeer kenden. Dat was een pijnpunt waar men niet
verder mee kon, daarom hebben ze het aangepast wanneer ze het
insolventierecht mee opnamen.
Tweede fase: laatste fase in de codificatie oefening. Waarbij men boek
20 heeft ingevoerd (insolventierecht) en de toepassingssfeer zo veel
mogelijk te uniformiseren (dus niet helemaal). Ook na deze codificatie zijn
1
,er dus divergenties op vlak vh personeelstoepassingsgebied vh WER. Men
ziet dat men de wet houdende de hervorming vh ondernemingsrecht 2018
als basis heeft voor de uniformiseringsopdracht (het staat er letterlijk in).
Men heeft het ondernemingsbegrip dat in het insolventierecht werd
ingevoerd en vernieuwd werd (onthoud insolventie was de laatste tak dat
bleef vastknopen aan het koopmansbegrip maar dat was onmogelijk). Bij
de invoering van boek 20 heeft men een nieuw
personeeltoepassingsgebied voor het insolventierecht gebruikt met een
nieuw ondernemingsbegrip die heel kort verschilde vh
ondernemingsbegrip zoals dat destijds in het WER in 2013-14 was
ingevoerd. Men heeft niet nog eens een derde begrip ingevoerd, maar
geallieerd op het insolventierechtelijk begrip. Je krijgt dus een andere
invulling vh ondernemingsbegrip, dat is de rode draad.
Ratio legis: omdat de basis vh ondernemingsbegrip gelegen is in de wet
tot hervorming vh ondernemingsrecht 2018 moeten we eens gaan kijken
naar de ratio legis die tot uiting komt in de memorie van toelichting. Het is
de bedoeling om een nieuwe definitie vd onderneming op coherente wijze
te omschrijven. Het volledig coherente karakter is niet doorgeslagen om
terechte redenen (zie later). Tegelijkertijd heeft men de bevh vd
ondernemingsrechtbank vastgeent op dat nieuwe ingevoerde
ondernemingsbegrip. Het was dus niet alleen in het WER dat men een
uniform ondernemingsbegrip wou. Men wou dat transversaal dus ook wat
betreft de bevh vd ondernemingsrechtbank (tot dan sprak men tot de
rechtbank van koophandel dus ook de benaming is vastgeent op de
nieuwe terminologie in de laatste fase ingevoerd). Dat betekent ook het
einde aan iets dat lang het Be recht had gekenmerkt en het onderscheid
tussen burgerlijke & handelszaken. Je hebt vandaag wel nog burgerlijke-
en ondernemingszaken, maar geen handelszaken. Men ziet dat de
systematiek zoals die voorheen bestond verdwenen is en je een formelere
benadering hebt die met een functionele definitie aangevuld wordt.
Uniforme invoering ondernemingsbegrip betekent afschaffing vh oude
begrip, onderneming vervangt handelaar dus dan verdwijnt handelaar.
Tegelijkertijd heeft men geprobeerd om meer aandacht te geven aan
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid. Temeer omdat de formele
aanknoping gebeurt obv het rechtssubject criterium, dus dan zit je met
een gat als er geen rechtssubject is maar wel een vorm van organisatie
die eig een eco rechtelijk kader vereist. Onthoud dus dat het in de laatste
fase is ingevoerd met de wet tot hervorming vh ondernemingsrecht.
Waarom belangrijk? Als u wil begrijpen hoe dat in elkaar zit dan moet u
naar de laatste wet teruggrijpen. Aanbouwwetgeving en de laatste wet
heeft het ondernemingsbegrip ingevuld zoals we dat vandaag kennen.
2
,Art I. 1, eerste lid: het definieert het ondernemingsbegrip. Dit is de
default definitie die geld als er geen specifieke definitie van toepassing is.
Er zijn twee definities. In het Europees recht hanteert men een andere
definitie en de Be wetgever is daaraan gebonden (bepaalde boekdelen).
De default definitie geldt onder meer vh insolventierecht en andere
takken.
Wat begrijpt men nu onder een onderneming? De definitie is dubbel
opgebouwd; positieve invulling en dan een correctie voor het geval dat je
wel onder de eerste drie valt maar de wetgever het niet goed zou vinden
dat je aan het eco recht onderworpen zou zijn (dus uitzonderingen). De
eerste twee zijn grotendeels entiteiten die vastknopen aan de
rechtssubject benadering. Waarom zou u voorzichtig moeten zijn met de
kwalificatie als onderneming? Vanwege de verplichtingen die eraan
vasthangen zoals boekhouding.
Positieve lijst:
A. Iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit
uitoefent. Hier zijn dus twee extra criteria. Als u het in de
omgangstaal vertaald, dan zijn het de eenmanszaken (ZZP=
zelfstandige zonder personeel).
B. Elke rechtspersoon: rechtssubjecten die op de juridische fictie
gebaseerd zijn en niet echt voorkomen. Wat wordt er onder
rechtspersonen begrepen? We spreken hier over het privaat recht
dus vennootschappen, verenigingen en de stichtingen. Een
vennootschap heeft als voornaamste eigenschap het uitkeren van
een vermogensvoordeel voor haar leden. Een vereniging heeft geen
winstoogmerk (VZW bv) dus die mag haar leden geen uitkering
geven. Een stichting heeft als eigenschap dat het een vermogen is
dat geaffecteerd wordt voor een filantropisch doel.
C. Iedere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid: typische voordelen
zijn de maatschappen (vennootschap zonder rp) en feitelijke
verenigingen (vakbonden bv).
Uitzonderingen:
A. Iedere organisatie zonder rp die geen uitkeringsoogmerk heeft: dus
de maatschap valt er wel in want het is een organisatie zonder rp
die WEL een uitkeringsoogmerk heeft. De feitelijke verenigingen
vallen er dus niet onder want deze hebben geen winstoogmerk.
Zowel in rechte als in feite dus niet alleen op papier.
Huurovereenkomsten die met de bestuurders afgesloten worden
waar er niet marktconforme huurvergoedingen verkregen worden,
dan kom je alsnog in een vennootschap kwalificatie. Hetzelfde met
3
, vergoedingen die dermate hoog zijn waardoor je toch een
vermogensvoordeel krijgt (=verdoken, oneigenlijke uitkeringen).
B. Iedere publiekrechtelijke rp die geen goederen of diensten aanbiedt
op de markt: dus de openbare dienstverleningen vd overheid die
niet concurreren met andere. Een hybride structuur kan ook, dat je
voor een stuk een openbare dienstverlening verricht maar daarnaast
ook op een markt ondernemen (dan is die voor dat stuk een
onderneming). NMBS is een publiekrechtelijke rp die de vorm van
een privaatrechtelijke rp heeft aangenomen. Concreet, NMBS heeft
de rechtsvorm van een naamloze vennootschap. De markt maakt
dat de NMBS waarschijnlijk wel als een onderneming kwalificeert.
Waarom worden deze uitgesloten? Als je een openbare dienst
uitoefent dan maak je deel uit van ‘de staat’ en deze heeft haar
eigen boekhouding (de begroting). Dus door het feit dat je onder de
begrotingsplicht valt, is een vd belangrijkste verplichtingen die aan
een onderneming gekoppeld is al ingevuld. Begroting is een opmaak
van uw in- en uitgaven en zien dat je geen tekortkomingen hebt.
Dus omdat er een publiekrechtelijk systeem bestaat dat eenzelfde
finaliteit heeft, dat men de publiekrechtelijke rp uitsluit.
C. Geledingen vd staat: gemeenschappen, gewesten, provincies enz.
Formele definitie & toepassingsgebied: Men noemt dat de formele
definitie. Waarom? De vraag ‘is het een onderneming’ is een objectieve
oefening. Het is formeel, je moet er geen discussies over voeren (ben je
een rp dan ben je gwn een onderneming). Het wordt iets feitenlijker als je
het over de natuurlijke personen hebt, maar ook dat zijn relatief objectieve
benaderingen (althans dat was de idee). Het personeelstoepassingscriteria
geldt voor het insolventierecht (vandaar was het afkomstig en is naar de
algemene definitie overgeheveld), het ondernemingsbewijs
(ondernemingsbewijs is vrij), de ondernemingsrechtbank en bepalingen
mbt de KBO & boekhoudkundige verplichtingen (er zijn echter enkele
uitzonderingen). Als u naar het WER kijkt dan bevatten de eerste artikelen
de definities en per boekdeel zijn er nuances op de algemene
ondernemingsdefinitie bv. Het WER is opgebouwd uit verschillende
boekdelen (20 in totaal) met een romaans cijfer.
Maar: de algemene insteek was uniformisering (die PV) maar die is niet
helemaal bereikt want er is nog steeds een andere definitie definitie vh
begrip ‘onderneming’ voor een aantal boekdelen (3, 4, 5, 6, 15, 16 en 17).
Boekdelen die specifiek Europeesrechtelijk geent zijn zoals
consumentenbescherming. Deze zijn vervat in EU-richtlijnen die in het
WER zijn omgezet naar het Be recht maar de wetgever moet zich houden
aan het Europese kader. De definitie is tot ontwikkeling gekomen door de
4
