Functieleer
functieleer 27/09:
EXAMEN: les 3 na pauze min 6: personen, boeken,… verschil hoofdzaak en bij zaak, niet even
grondig kennen. Hoofdzaak = alles waar hij langer bij stilstaat of opmerkingen over maakt
(samenhang of chronologie, wie wie beïnvloed en bij wie gestudeerd), waanneer geboren
niet, niet doctoraat, welke universiteit niet → chronologie wel, tijdlijn, boeken (data) kunnen
situeren wanneer gemaakt
werkcolleges goed voorbereiden -->op toledo
--> 23/10-10/11
20/11-1/1
4/12-15/12 --> inschrijven op toledo
email:
! cursustekst kopen ! --> alles kennen --> functieleer deel 1 bij cursusdienst CUDI
voorbeeldvragen toledo (examen)
blauwe woorden kennen!! (in samenvatting vetgedrukte onderstreepte woorden)
les 1
1) situering van de psychologie als wetenschap en functieleer als basisdomein
Psychologie verschillende betekenissen:
- van man/vrouw in de straat →begrijpen hoe andere voelen/denken overstijgen
- toegepaste → doet de psycholoog op de arbeidsmarkt : toepassing van basiskennis
van opleiding
- Als wetenschap: functieleer
Voorbeeld filmpje (slide 38): niet moeilijk te begrijpen, toch bedenken we zelf wat er gebeurd
Begripsomschrijving:
Oorsprong 'psychologie': Griekse begrippen: psyche (ziel/geest) en logos
(woord/verhandeling→kennis/kunde)
➢ psychologie = zielkunde = wetenschap van de geest
opmerking “ziel/geest” (engels: mind ?beter dan ziel/geest)
onderscheid geest-lichaam:
o Plato: andere weten (daarom onderscheid)
, o de rol van de vrije wil: zelf keuzes maken met geest, lichaam kan dat niet vb: van brug
springen (vrije wil) → je kan het ongedaan willen maken, maar gaat niet
o het zgn. “mind-body problem”
René Descartes:
Dualisme: - geest en lichaam zijn gescheiden (2 verschillende dingen)
-'res cogitans' vs 'res extensa' (lichaam heeft een zeker volume, geest niet)
➢ interactie in pijnappelklier (epifyse): centraal gelegen + niet gelateraliseerd (niet 1
van 2 kanten)
→ epifyse niet in staat voor interactie geest lichaam, wel melatonine
voorbeeld 1: dicht bij vuur komen → geeft gevoel van pijn →veroorzaakt door stimulatie
huid: overgang lichamelijk en geestelijk
Voorbeeld 2: wijzen naar ergens → ogen kijken ernaar, vervoeren naar hersenen (Descartes:
epifyse)→ waarneming pijl →willen wijzen naar pijl
➢ waarneming - handeling: interne prikkels →geestelijk statuut →handeling
Voorbeeld 3: pupilgrootte: licht binnen (vermijden)→ grootte aanpassen (fysische wetten)
! afhankelijk van interesse (eerder mentaal dan psychologisch): zie boek p2
- functie inhoud van beelden
- functie van persoon die er naar kijkt
- interessante interacties (tussen prikkels en persoon → psychologie)
In reclames gebruikt om gedragsveranderingen te kunnen uitlokken.
voorbeeld: vrouwenbilboards voor mannen met een grote pupilopening →kijken naar
mannen en worden verleid
Monisme:
“geest” en “lichaam” geen 2 afzonderlijke entiteiten maar 2 aspecten van 1 entiteit
Twee versies:
o materialisme:
- ontologisch (dominant): alleen het fysische bestaat echt /wat geest + lichaam
zijn (materialisme)
- epistemologisch: alleen het fysische kunnen we wetenschappelijk bestuderen
/ kenleer: wat we kunnen kennen over werkelijkheid (reductionisme = alles
wordt tot 1 soort herleid))
o idealisme:
- epistemologisch (dominant): kennen werkelijkheid enkel via zintuigen + eigen
denken / geen rechtstreekse toegang tot werkelijkheid, komt tot ons via
geest/denken (idealisme→ solipsisme (=geest zit opgesloten in eigen bubbel
met eigen leef- en betekeniswereld, elke wereld is verschillend)
, - ontologisch: alles in de natuur heeft een ziel, alles is geestelijk
(=panpsychisme)
Gustav Theodor Fechner:
o 1834: prof fysica (Leipzig)
o 1839: oogziekte (bij studie kleurnabeelden)
o Grondlegger psychofysica
- verwerpt dualisme van lichaam en geest van Descartes
- aanhanger van panpsychisme
- verdedigt monistische visie op relatie tussen fysische en psychische als 2 facetten van
hetzelfde
➢ beeldspraak: cirkel = hol en bol (2 facetten van hetzelfde, van binnen/buiten gekeken
zie je altijd maar 1 van de 2 mogelijkheden)
➢ van binnen gekeken (eigen intern, persoonlijk, subjectief standpunt) denken we voort
vanuit geest, van buiten gekeken (extern, objectiverend, wetenschappelijk standpunt)
komt denken voort vanuit hersenen
Grondlegger psychofysica: wil functionele relatie tussen fysische en psychische in kaart
brengen + ontwikkelt psychofysica
psychofysica = exacte wetenschap van functionele relatie tussen lichaam en geest
Belangrijk boek: “Elemente der Psychophysik” (1860): start psychofysica + mijlpaal in
ontwikkeling van psychologie als wetenschap
2) hedendaagse definitie van psychologie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
Hedendaagse opvatting:
Mentale processen zijn gebonden aan fysische systemen maar niet reduceren tot fysische
processen
Mentale processen bestaan +moeten bestudeert worden om menselijk gedrag te kunnen
verklaren:
!! psychologie is de wetenschap van het gedrag en de factoren die dit beïnvloeden (de zgn.
gedragsdeterminanten) !!:
o zowel fysisch als mentaal
o zowel zichtbaar als verborgen (“black box”, in de geest zelf afspelen)
o vaak meerdere factoren (op verschillende manieren integreren, veranderen met tijd)
o vaak complexe wisselwerkingen (interacties, dynamiek)
Voorbeelden studies om problemen psychologie / complexe bevragingen te schetsen:
1. Rorschach inktvlekkentest: vragen wat mensen zien in de inktvlek
, Hermann Rorschach (1884-1922):
- Zwitsers psychoanalytisch psychiater
- twijfelde voor zijn studies tussen kunst, natuurwetenschappen en geneeskunde
- publiceert “Psychodiagnostik” in 1921
- Rorschach Institute in New York in 1939
- vertaling in 1942: “Psychodiagnostics:A diagnostic test based on perception”
➢ Essentie: persoon projecteert elementen van zijn persoonlijkheid in zijn antwoorden
➢ Veronderstelling: elke betekenis in een betekenisloze prikkel moet van persoon zelf
komen
➢ Hoe werkt het? →geen afbeeldingen van bestaande dingen, maar niet vormloos,
'they use the language of vision without saying anything' (Gibson, 1956)
➢ Kritische grafische elementen die perceptuele effecten induceren:
- Vorm - Symmetrie - Beweging
- Kleur - Schaduw - figuur-achtergrond
! ze moeten voldoende ambigue zijn om meerdere interpretaties toelaten, ook voldoende
duidelijk (anders gewoon vlek)
+ na snelle scan (paar seconden nodig) om interpretaties op gang te brengen (geheugen)
➢ Gehelen /afzonderlijke componenten, kleine details
➢ Brein is voortduren op zoek naar gekende patronen in toevallige structuren met lage
informatie-inhoud
➢ ! pareidolia = zien van betekenisvolle voorwerpen in vormloze prikkels; meestal
gezichten/dieren zien in wolken, rook...
voorbeelden: toast, rook 9/11, schimmel
➢ symmetrie vernietigd indruk toeval + patronen makkelijker te interpreteren door
'geïnhibeerde' personen (leiden tot interpretaties zoals vlinders, dieren…)
➢ symmetrie + geslotenheid leiden tot globale interpretaties
➢ Beweging
➢ Figuurachtergrond: witruimte
➢ kleur: “color shock” + meer emotionele responsen (liefde/geweld)
Bespreking:
Eenzelfde fenomeen (interpretatie van een onduidelijke prikkel) wordt door meerdere
processen beïnvloed:
o puur perceptueel: verwerking van 'input' beeld
o geheugen oproepen van 'beelden' van gekende voorwerpen (+naam)
o emotionele reacties
o interpretaties i.f.v. persoonlijkheid, eigen verleden, verlangens, wensen, onbewuste
drijfveren...
Goede wetenschap:
functieleer 27/09:
EXAMEN: les 3 na pauze min 6: personen, boeken,… verschil hoofdzaak en bij zaak, niet even
grondig kennen. Hoofdzaak = alles waar hij langer bij stilstaat of opmerkingen over maakt
(samenhang of chronologie, wie wie beïnvloed en bij wie gestudeerd), waanneer geboren
niet, niet doctoraat, welke universiteit niet → chronologie wel, tijdlijn, boeken (data) kunnen
situeren wanneer gemaakt
werkcolleges goed voorbereiden -->op toledo
--> 23/10-10/11
20/11-1/1
4/12-15/12 --> inschrijven op toledo
email:
! cursustekst kopen ! --> alles kennen --> functieleer deel 1 bij cursusdienst CUDI
voorbeeldvragen toledo (examen)
blauwe woorden kennen!! (in samenvatting vetgedrukte onderstreepte woorden)
les 1
1) situering van de psychologie als wetenschap en functieleer als basisdomein
Psychologie verschillende betekenissen:
- van man/vrouw in de straat →begrijpen hoe andere voelen/denken overstijgen
- toegepaste → doet de psycholoog op de arbeidsmarkt : toepassing van basiskennis
van opleiding
- Als wetenschap: functieleer
Voorbeeld filmpje (slide 38): niet moeilijk te begrijpen, toch bedenken we zelf wat er gebeurd
Begripsomschrijving:
Oorsprong 'psychologie': Griekse begrippen: psyche (ziel/geest) en logos
(woord/verhandeling→kennis/kunde)
➢ psychologie = zielkunde = wetenschap van de geest
opmerking “ziel/geest” (engels: mind ?beter dan ziel/geest)
onderscheid geest-lichaam:
o Plato: andere weten (daarom onderscheid)
, o de rol van de vrije wil: zelf keuzes maken met geest, lichaam kan dat niet vb: van brug
springen (vrije wil) → je kan het ongedaan willen maken, maar gaat niet
o het zgn. “mind-body problem”
René Descartes:
Dualisme: - geest en lichaam zijn gescheiden (2 verschillende dingen)
-'res cogitans' vs 'res extensa' (lichaam heeft een zeker volume, geest niet)
➢ interactie in pijnappelklier (epifyse): centraal gelegen + niet gelateraliseerd (niet 1
van 2 kanten)
→ epifyse niet in staat voor interactie geest lichaam, wel melatonine
voorbeeld 1: dicht bij vuur komen → geeft gevoel van pijn →veroorzaakt door stimulatie
huid: overgang lichamelijk en geestelijk
Voorbeeld 2: wijzen naar ergens → ogen kijken ernaar, vervoeren naar hersenen (Descartes:
epifyse)→ waarneming pijl →willen wijzen naar pijl
➢ waarneming - handeling: interne prikkels →geestelijk statuut →handeling
Voorbeeld 3: pupilgrootte: licht binnen (vermijden)→ grootte aanpassen (fysische wetten)
! afhankelijk van interesse (eerder mentaal dan psychologisch): zie boek p2
- functie inhoud van beelden
- functie van persoon die er naar kijkt
- interessante interacties (tussen prikkels en persoon → psychologie)
In reclames gebruikt om gedragsveranderingen te kunnen uitlokken.
voorbeeld: vrouwenbilboards voor mannen met een grote pupilopening →kijken naar
mannen en worden verleid
Monisme:
“geest” en “lichaam” geen 2 afzonderlijke entiteiten maar 2 aspecten van 1 entiteit
Twee versies:
o materialisme:
- ontologisch (dominant): alleen het fysische bestaat echt /wat geest + lichaam
zijn (materialisme)
- epistemologisch: alleen het fysische kunnen we wetenschappelijk bestuderen
/ kenleer: wat we kunnen kennen over werkelijkheid (reductionisme = alles
wordt tot 1 soort herleid))
o idealisme:
- epistemologisch (dominant): kennen werkelijkheid enkel via zintuigen + eigen
denken / geen rechtstreekse toegang tot werkelijkheid, komt tot ons via
geest/denken (idealisme→ solipsisme (=geest zit opgesloten in eigen bubbel
met eigen leef- en betekeniswereld, elke wereld is verschillend)
, - ontologisch: alles in de natuur heeft een ziel, alles is geestelijk
(=panpsychisme)
Gustav Theodor Fechner:
o 1834: prof fysica (Leipzig)
o 1839: oogziekte (bij studie kleurnabeelden)
o Grondlegger psychofysica
- verwerpt dualisme van lichaam en geest van Descartes
- aanhanger van panpsychisme
- verdedigt monistische visie op relatie tussen fysische en psychische als 2 facetten van
hetzelfde
➢ beeldspraak: cirkel = hol en bol (2 facetten van hetzelfde, van binnen/buiten gekeken
zie je altijd maar 1 van de 2 mogelijkheden)
➢ van binnen gekeken (eigen intern, persoonlijk, subjectief standpunt) denken we voort
vanuit geest, van buiten gekeken (extern, objectiverend, wetenschappelijk standpunt)
komt denken voort vanuit hersenen
Grondlegger psychofysica: wil functionele relatie tussen fysische en psychische in kaart
brengen + ontwikkelt psychofysica
psychofysica = exacte wetenschap van functionele relatie tussen lichaam en geest
Belangrijk boek: “Elemente der Psychophysik” (1860): start psychofysica + mijlpaal in
ontwikkeling van psychologie als wetenschap
2) hedendaagse definitie van psychologie vanuit visie op complexiteit van de psychologie
Hedendaagse opvatting:
Mentale processen zijn gebonden aan fysische systemen maar niet reduceren tot fysische
processen
Mentale processen bestaan +moeten bestudeert worden om menselijk gedrag te kunnen
verklaren:
!! psychologie is de wetenschap van het gedrag en de factoren die dit beïnvloeden (de zgn.
gedragsdeterminanten) !!:
o zowel fysisch als mentaal
o zowel zichtbaar als verborgen (“black box”, in de geest zelf afspelen)
o vaak meerdere factoren (op verschillende manieren integreren, veranderen met tijd)
o vaak complexe wisselwerkingen (interacties, dynamiek)
Voorbeelden studies om problemen psychologie / complexe bevragingen te schetsen:
1. Rorschach inktvlekkentest: vragen wat mensen zien in de inktvlek
, Hermann Rorschach (1884-1922):
- Zwitsers psychoanalytisch psychiater
- twijfelde voor zijn studies tussen kunst, natuurwetenschappen en geneeskunde
- publiceert “Psychodiagnostik” in 1921
- Rorschach Institute in New York in 1939
- vertaling in 1942: “Psychodiagnostics:A diagnostic test based on perception”
➢ Essentie: persoon projecteert elementen van zijn persoonlijkheid in zijn antwoorden
➢ Veronderstelling: elke betekenis in een betekenisloze prikkel moet van persoon zelf
komen
➢ Hoe werkt het? →geen afbeeldingen van bestaande dingen, maar niet vormloos,
'they use the language of vision without saying anything' (Gibson, 1956)
➢ Kritische grafische elementen die perceptuele effecten induceren:
- Vorm - Symmetrie - Beweging
- Kleur - Schaduw - figuur-achtergrond
! ze moeten voldoende ambigue zijn om meerdere interpretaties toelaten, ook voldoende
duidelijk (anders gewoon vlek)
+ na snelle scan (paar seconden nodig) om interpretaties op gang te brengen (geheugen)
➢ Gehelen /afzonderlijke componenten, kleine details
➢ Brein is voortduren op zoek naar gekende patronen in toevallige structuren met lage
informatie-inhoud
➢ ! pareidolia = zien van betekenisvolle voorwerpen in vormloze prikkels; meestal
gezichten/dieren zien in wolken, rook...
voorbeelden: toast, rook 9/11, schimmel
➢ symmetrie vernietigd indruk toeval + patronen makkelijker te interpreteren door
'geïnhibeerde' personen (leiden tot interpretaties zoals vlinders, dieren…)
➢ symmetrie + geslotenheid leiden tot globale interpretaties
➢ Beweging
➢ Figuurachtergrond: witruimte
➢ kleur: “color shock” + meer emotionele responsen (liefde/geweld)
Bespreking:
Eenzelfde fenomeen (interpretatie van een onduidelijke prikkel) wordt door meerdere
processen beïnvloed:
o puur perceptueel: verwerking van 'input' beeld
o geheugen oproepen van 'beelden' van gekende voorwerpen (+naam)
o emotionele reacties
o interpretaties i.f.v. persoonlijkheid, eigen verleden, verlangens, wensen, onbewuste
drijfveren...
Goede wetenschap:
