Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1515-1648)
Opstand in de Nederlanden (1515-1572)
Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden, 1515-1572?
Kenmerkende aspecten:
- 14: De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
- 17: Het begin van staatsvorming en centralisatie.
- 21: De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
- 23: Het streven van vorsten naar absolute macht.
Samenvatting
1515: Karel V werd heerser over een deel van gebieden in het huidige Nederland, België en Luxemburg.
1543: Karel V werd heerser over alle 17 provincies in Nederland.
In de 15e eeuw oplevende handel en geldeconomie trok veel mensen veel mensen in de steden gaan
wonen.
Een deel van het geld dat burgers verdienen moeten ze afgeven als belasting aan Karel V, in ruil daarvoor
privileges steden en burger hadden een sterke positie.
Karel V wou centralisatie; zijn gebieden zoveel mogelijk vanuit een punt regeren. Brussel politieke
centrum voor Nederland drie Collaterale Raden moesten hem ondersteunen, ook ambtenaren in de
raden kregen macht ten koste van adel edellieden en burgers vonden dat hun vrijheden werden
bedreigd.
Onrust op religieus gebied (de Reformatie) groeiende groep gelovigen hadden kritiek op de katholieke
kerk bekendste critici zijn Johannes Calvijn en Maarten Luther. Luther mocht verschijnen op een
Rijksdag in Worms maar deed dat niet ze moedigden gelovigen aan om de Bijbel te lezen en terug te
gaan naar wat zij zagen als oorspronkelijke geloof bijbel werd in volkstaal verspreid door de uitgevonden
drukpersen dit leidde tot afsplitsing van de kerk: protestantse kerken, waaronder de lutherse en
calvinistische.
Karel bleef katholiek en liet de protestanten vervolgen (dit mislukte) afspraak wiens gebied, diens religie
gold daarna (vorsten bepaalde het geloof, onderdanen moesten dit volgen)
Calvijn en zijn aanhangers vonden dat lagere overheden zich mochten verzetten tegen hogere overheden
als die zich niet aan de regels van God hielden. Ook vond hij dat onderdanen een eigen kerk mochten
beginnen.
1550: Karel V ketters kregen doodstraf bloedplakkaten
1555: Filips ll volgt Karel V op en zet kettervervolgingen door
April 1566: smeekschrift werd ingediend kettervervolgingen kwamen stil te liggen
Opstand in de Nederlanden (1515-1572)
Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden, 1515-1572?
Kenmerkende aspecten:
- 14: De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
- 17: Het begin van staatsvorming en centralisatie.
- 21: De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
- 23: Het streven van vorsten naar absolute macht.
Samenvatting
1515: Karel V werd heerser over een deel van gebieden in het huidige Nederland, België en Luxemburg.
1543: Karel V werd heerser over alle 17 provincies in Nederland.
In de 15e eeuw oplevende handel en geldeconomie trok veel mensen veel mensen in de steden gaan
wonen.
Een deel van het geld dat burgers verdienen moeten ze afgeven als belasting aan Karel V, in ruil daarvoor
privileges steden en burger hadden een sterke positie.
Karel V wou centralisatie; zijn gebieden zoveel mogelijk vanuit een punt regeren. Brussel politieke
centrum voor Nederland drie Collaterale Raden moesten hem ondersteunen, ook ambtenaren in de
raden kregen macht ten koste van adel edellieden en burgers vonden dat hun vrijheden werden
bedreigd.
Onrust op religieus gebied (de Reformatie) groeiende groep gelovigen hadden kritiek op de katholieke
kerk bekendste critici zijn Johannes Calvijn en Maarten Luther. Luther mocht verschijnen op een
Rijksdag in Worms maar deed dat niet ze moedigden gelovigen aan om de Bijbel te lezen en terug te
gaan naar wat zij zagen als oorspronkelijke geloof bijbel werd in volkstaal verspreid door de uitgevonden
drukpersen dit leidde tot afsplitsing van de kerk: protestantse kerken, waaronder de lutherse en
calvinistische.
Karel bleef katholiek en liet de protestanten vervolgen (dit mislukte) afspraak wiens gebied, diens religie
gold daarna (vorsten bepaalde het geloof, onderdanen moesten dit volgen)
Calvijn en zijn aanhangers vonden dat lagere overheden zich mochten verzetten tegen hogere overheden
als die zich niet aan de regels van God hielden. Ook vond hij dat onderdanen een eigen kerk mochten
beginnen.
1550: Karel V ketters kregen doodstraf bloedplakkaten
1555: Filips ll volgt Karel V op en zet kettervervolgingen door
April 1566: smeekschrift werd ingediend kettervervolgingen kwamen stil te liggen
