Overzicht ziektebeelden
Inhoud
Betrains ..................................................................................................................................4
Inleiding -> geen specifieke ziektebeelden ............................................................................4
Hematologie & stolling .........................................................................................................4
Algemeen.........................................................................................................................4
RBC .................................................................................................................................6
WBC .............................................................................................................................. 10
Bloedplaatjes .................................................................................................................. 12
Reële trombopenie ......................................................................................................... 13
Stollingstoornissen .......................................................................................................... 14
Dermatologie..................................................................................................................... 18
allergische huidziekten ................................................................................................... 18
Infectieuze huidziekten................................................................................................... 23
Infectieuze huidziekten................................................................................................... 24
Virale huidziekten: humane herpesvirussen .................................................................... 27
Schimmelinfecties (mycosen): candida .......................................................................... 32
Infectieuze erythemen -> (minder bel) ............................................................................. 34
Melanoma...................................................................................................................... 35
Dermatologische manifestaties v systeemziekten ........................................................... 37
(systeem) lupus.............................................................................................................. 38
systeemsclerose ............................................................................................................. 39
Systeemziekten ................................................................................................................. 40
Algemeen....................................................................................................................... 40
Indeling .......................................................................................................................... 41
Vasculitiden ................................................................................................................... 41
Niet-vasculitiden ............................................................................................................ 51
Ferrante ................................................................................................................................ 57
Nefrologie ......................................................................................................................... 57
Acute nierinsufficientie................................................................................................... 58
chronische nierinsufficientie .............................................................................................. 61
Chronische nierinsufficientie (CNI) ................................................................................. 62
Urologie ............................................................................................................................ 65
Mannelijke seksuele dysfunctie ...................................................................................... 74
1
, Gastro-enterologie............................................................................................................. 75
maagaandoeningen ........................................................................................................ 78
(functionele) darmaandoeningen .................................................................................... 81
Colon............................................................................................................................. 85
Inflammatoire darmziekten............................................................................................. 88
Colon en rectum kanker ................................................................................................. 93
Andere GI-aandoeningen ................................................................................................ 95
Hepatologie ....................................................................................................................... 96
Acute infectieuze hepatitis ............................................................................................. 96
Toxische hepatitis ........................................................................................................ 100
NAFLD: non-alcohol fatty liver disease .......................................................................... 101
Haemochromatosis ..................................................................................................... 102
Cholestatische leverziekten ............................................................................................ 103
Levercirrose ................................................................................................................. 105
complicaties v leverziekten ........................................................................................... 107
Galweglijden ................................................................................................................ 110
pancreasaandoeningen ................................................................................................ 113
Belge .................................................................................................................................. 116
Cardiovasculair en pulmonaal stelsel D1 .......................................................................... 116
Congenitale hartaandoeningen ..................................................................................... 116
Mitralisklepstenose ...................................................................................................... 117
Mitralisklepinsufficiëntie .............................................................................................. 118
Aortaklepstenose ........................................................................................................... 119
Aortaklepinsufficientie .................................................................................................... 120
Infectieuze endocarditis (IE) ......................................................................................... 121
Hartdecompensatie (hartinsufficiëntie) ............................................................................. 123
Les 2: Cardiovasculair en pulmonaal stelsel D2 ................................................................ 127
Pathologie vd coronaire BV ........................................................................................... 128
Hartritmestoornissen ................................................................................................... 133
Plotse dood tijdens sport – oorzaken ............................................................................. 135
Cardiomyopathieën...................................................................................................... 136
Les 3 : vasculair stelsel .................................................................................................... 137
Atherosclerose vd perifere arteriële BV ......................................................................... 137
Arteriële hypertensie .................................................................................................... 141
Pathologie vd venen van de onderste ledematen ........................................................... 143
Les 4 +5 : Longen en luchtwegen ...................................................................................... 149
2
, Algemene bel info......................................................................................................... 149
Afwijkingen vd normale ventilatie .................................................................................. 153
Pathologie vd longen....................................................................................................... 155
Pathologie vd pleura ..................................................................................................... 173
OSAS: obstructief slaapapneusyndroom ....................................................................... 177
Theys .................................................................................................................................. 179
Les 1 : Semeiologie, trauma, tumor .................................................................................. 179
les 2: CVA ........................................................................................................................ 189
Les 3: bewegingsstoornissen............................................................................................ 199
Parkinsonisme ............................................................................................................. 199
PD: Parkinson disease .................................................................................................. 199
Hyperkinetisch: tremoren ............................................................................................. 205
chorea .......................................................................................................................... 206
Cerebellaire aandoeningen (ataxie) .................................................................................. 207
ischemische cerebellaire aandoeningen ............................................................... 207
Tumorale cerebellaire aandoeningen .................................................................... 207
Inflammatoire cerebellaire aandoeningen ............................................................. 207
Intoxicaties .......................................................................................................... 207
Deficiënties ......................................................................................................... 207
Metabole afwijkingen (oa hypothyroïdie) ............................................................... 207
Neurodegeneratief ............................................................................................... 207
Neuromusculair ........................................................................................................... 208
Les 4: inflammatoir, dementie .......................................................................................... 210
Meningitis .................................................................................................................... 215
Dementie ..................................................................................................................... 220
Les 5 : psychiatrie ............................................................................................................ 225
Schizofrenie ................................................................................................................. 226
Angststoornissen ......................................................................................................... 228
Andere psychische aandoeningen ................................................................................ 229
Discushernia................................................................................................................ 231
Ischias ......................................................................................................................... 231
Cauda equina syndroom ................................................................................................. 232
Lumbale spinaal kanaalstenose ....................................................................................... 232
3
,Betrains
Inleiding -> geen specifieke ziektebeelden
Hematologie & stolling
Algemeen
▪ Hematologie: medisch specialisme dat zich bezighoudt met afwijkingen vh bloed, de bloedvormende
organen & lymfeklieren
• Stoornissen in bloedstollling:
▪ Bloedingsdiathese: verhoogde bloedingsneiging
▪ Thrombofilie: verhoogde thromboseneiging
• Hematopoiese
▪ Links-verschuiving: hogere prod v neurofielen (> 40-75%)
▪ Rechts-verschuiving: hogere prod v lymfocyten (> 15-45%)
• Terminologie bij afwijkingen id 3 reeksen
4
,• Technische onderzoeken
▪ Plasma: serum + stollingsfactoren
Serum: - stollingsfactoren
• Normaalwaarden: idee hebben v grootte-ordes
MCV: mean corpuscular volume -> geeft V v RBC (te groot/te klein)
Hb: - w vaakst naar gekeken
- sterk gelijkend op MCV (want RBC vol Hb)
- >9 g/dl: normale conjunctiva
<9 g/dl: pale/bleke conjunctiva
5
,RBC
Anemie
Overzicht:
• MDS: myelodisplasie: Myeloide reeks w niet goed aangemaakt in beenmerg
Reticulocytose: indicatie vh tempo waarmee beenmerg RBC aanmaakt
Reticulocyten: voorlopers RBC
• Veel reticulocytose: geen fout bij aanmaak RBC
Dus verder in proces een verlies (bloeding/afbraak RBC)
• Weinig reticulocytose: probleem met aanmaak RBC
frequentie v types anemie
6
, Ferriprieve anemie
Definitie - Meest frequente vorm v anemie
waarbij een tekort aan Fe de normale synth & werking v Hb verhindert
- anemie door ijzertekort
epidemiologie - meest frequente vorm
- alle leeftijden
Etiologie
Chronisch bloedverlies:
• Gyneacologisch
• Gastro-intestinaal
• Hematurie, epistaxis (neusbloeding), hemoptoe
Lage diëtaire inname v Fe:
• Na gastrectomie, anorexia, coeliakie, vegetarisch eten
Pathofysiologie Mild -> ernstig
Tekort aan Fe verhinderd synth & werking v Hb
Kliniek • Kliniek v onderliggende oorz
• Milde vorm vaak asymptomatisch
• Irritabiliteit, conc-stoornissen
• Bleke huid/mucosae
• Moeheid, lethargie, koude-intolerantie
• Tachycardie, palpitaties, dyspnee
• Syncope, hartfalen
• Epitheelbeschadiging – slechte wondheling
• Brokkelige nagels
Diagnose ‘ microcytaire’ ‘ferriprieve’ ‘anemie’
• Microcytaire: MCV < 80 fL
• Ferriprieve : Fe-tekort : - laag ferritine
- laag serumijzer
- hoog transferrine doch lage transferrinesaturatie
-> lichaam wilt Fe laten bd om opn te verhogen
MAAR weinig Fe aanwezig om te bd
• Anemie: - laag HB
- laag Hct
- laag MCV
Behandeling • Onderliggende oorz behandelen
• Ijzersupplementen (PO, IM, IV)
• Bij ernstige vorm: RBC transfusie (packed cells)
stappenplan • Niveau hematopoiese: rijpe, functionele cel
• Chronische aandoening
• Goedaardig
• Secundair
• Verworven
• Tekort v 1 reeks (RBC)
• Stoornis in prod in 1 of meerdere reeksen
7
, Hemolytische anemie
Definitie Anemie veroorz door versnelde afbraak v RBC
Etiologie • Intrinsiek – congenitaal -> eigen aan RBC maar niet zo freq hier -> niet bel
• Aandoeningen vd globineketens v RBC
Vb. thalassemie, sikkelcelanemie
• Membraanafwijkingen vd RBC
Vb. sferocytose, elleptocytose
• Enzymafwijkingen vd RBC
Vb. deficiëntie pyruvaatkinase
• Intrinsiek – verworven
• Paroxysmale nachtelijke hemoglobinurie
• Extrinsiek – verworven
• Mechanische hemolyse: RBC gaan ergens kapot op
Vb. hartkunstkleppen, micro-angiopathie
• Hemolyse door chemische & fysische factoren
Vb. lood, brandwonden
• Hemolyse door infectieuze agentia
• Immuungemedieerde hemolytische anemie (AIHA)
-> Ab gericht tegen RBC -> afbraak
Kliniek • Afh v ziektebeeld
Diagnose Labo parameters bij hemolyse
• Anemie
• Reticulocytose
-> reticulocyten zijn groter dan RBC
=> te veel reticulocyten geeft macrocytose
• Haptoglobine :
-> F: bd vrijgekomen HB -> Hb-hatoglobuline complex
• Indirect bilirubine
(afbraak v haem id lever)
8
, PV: polycythemia vera : primaire polycythemie
Definitie - primaire polycythemie
- ziekte van Vacquez
- primaire myeloproliferatieve neoplasie
waarbij er een ongecontroleerde overproductie is van RBC
Etiologie In 95% vd gevallen wordt een JAK2-mutatie aangetoond
-> ongecontroleerde deling v voorlopers RBC -> polycythemie
Sympt Veroorz door hyperviscositeit (dik bloed):
• Plethora: rood oplopend gelaat
• Hoofdpijn
• Duizeligheid
• Jeuk (vooral na een warm bad of een warme douche)
Complicaties • Verhoogde thromboseneiging (CVA, myocardinfarct, ..)
• Stoornissen circulatie kleine bloedvaten (cyanose, pijn ..)
Diagnose • Hb
• Hematocriet
• RBC
Behandeling • aderlatingen (flebotomie) met doel hematocriet <45%
• aspirine ter preventie thrombose
• Soms: cytoreductie door hydroxyurea, IFN alfa, JAK inhibitor
9
, WBC
Leukemie
▪ Leukemie: neoplastische aandoening v WBC
-> 1 of meer types WBC aanwezig als:
- ongedifferentieerde, onrijpe, niet-functionele cel
- ongecontroleerde proliferatie
- release v grote hoeveelh id bloedcirculatie
• Key points hematologische maligniteiten
• 10% v alle maligne tumoren
• Bij M: 3e meest freq maligniteit
V: 4e meest freq maligniteit
• Lymfoide maligniteiten: +- 2/3
• Myloïde maligniteiten: +- 1/3
• Histiocytaire/dendritische neoplasmata: zeldzaam, maar bij kinderen +- 10%
• 4e meest freq oorz v mortaliteit door kanker
• Verbeterde prognose laatste jaren:
- huidige gem 5 jaarsoverleving +- 65%
- grootste verbetering voor CML: v 48% (2000-2003) -> 80% (2008-2012)
10
Inhoud
Betrains ..................................................................................................................................4
Inleiding -> geen specifieke ziektebeelden ............................................................................4
Hematologie & stolling .........................................................................................................4
Algemeen.........................................................................................................................4
RBC .................................................................................................................................6
WBC .............................................................................................................................. 10
Bloedplaatjes .................................................................................................................. 12
Reële trombopenie ......................................................................................................... 13
Stollingstoornissen .......................................................................................................... 14
Dermatologie..................................................................................................................... 18
allergische huidziekten ................................................................................................... 18
Infectieuze huidziekten................................................................................................... 23
Infectieuze huidziekten................................................................................................... 24
Virale huidziekten: humane herpesvirussen .................................................................... 27
Schimmelinfecties (mycosen): candida .......................................................................... 32
Infectieuze erythemen -> (minder bel) ............................................................................. 34
Melanoma...................................................................................................................... 35
Dermatologische manifestaties v systeemziekten ........................................................... 37
(systeem) lupus.............................................................................................................. 38
systeemsclerose ............................................................................................................. 39
Systeemziekten ................................................................................................................. 40
Algemeen....................................................................................................................... 40
Indeling .......................................................................................................................... 41
Vasculitiden ................................................................................................................... 41
Niet-vasculitiden ............................................................................................................ 51
Ferrante ................................................................................................................................ 57
Nefrologie ......................................................................................................................... 57
Acute nierinsufficientie................................................................................................... 58
chronische nierinsufficientie .............................................................................................. 61
Chronische nierinsufficientie (CNI) ................................................................................. 62
Urologie ............................................................................................................................ 65
Mannelijke seksuele dysfunctie ...................................................................................... 74
1
, Gastro-enterologie............................................................................................................. 75
maagaandoeningen ........................................................................................................ 78
(functionele) darmaandoeningen .................................................................................... 81
Colon............................................................................................................................. 85
Inflammatoire darmziekten............................................................................................. 88
Colon en rectum kanker ................................................................................................. 93
Andere GI-aandoeningen ................................................................................................ 95
Hepatologie ....................................................................................................................... 96
Acute infectieuze hepatitis ............................................................................................. 96
Toxische hepatitis ........................................................................................................ 100
NAFLD: non-alcohol fatty liver disease .......................................................................... 101
Haemochromatosis ..................................................................................................... 102
Cholestatische leverziekten ............................................................................................ 103
Levercirrose ................................................................................................................. 105
complicaties v leverziekten ........................................................................................... 107
Galweglijden ................................................................................................................ 110
pancreasaandoeningen ................................................................................................ 113
Belge .................................................................................................................................. 116
Cardiovasculair en pulmonaal stelsel D1 .......................................................................... 116
Congenitale hartaandoeningen ..................................................................................... 116
Mitralisklepstenose ...................................................................................................... 117
Mitralisklepinsufficiëntie .............................................................................................. 118
Aortaklepstenose ........................................................................................................... 119
Aortaklepinsufficientie .................................................................................................... 120
Infectieuze endocarditis (IE) ......................................................................................... 121
Hartdecompensatie (hartinsufficiëntie) ............................................................................. 123
Les 2: Cardiovasculair en pulmonaal stelsel D2 ................................................................ 127
Pathologie vd coronaire BV ........................................................................................... 128
Hartritmestoornissen ................................................................................................... 133
Plotse dood tijdens sport – oorzaken ............................................................................. 135
Cardiomyopathieën...................................................................................................... 136
Les 3 : vasculair stelsel .................................................................................................... 137
Atherosclerose vd perifere arteriële BV ......................................................................... 137
Arteriële hypertensie .................................................................................................... 141
Pathologie vd venen van de onderste ledematen ........................................................... 143
Les 4 +5 : Longen en luchtwegen ...................................................................................... 149
2
, Algemene bel info......................................................................................................... 149
Afwijkingen vd normale ventilatie .................................................................................. 153
Pathologie vd longen....................................................................................................... 155
Pathologie vd pleura ..................................................................................................... 173
OSAS: obstructief slaapapneusyndroom ....................................................................... 177
Theys .................................................................................................................................. 179
Les 1 : Semeiologie, trauma, tumor .................................................................................. 179
les 2: CVA ........................................................................................................................ 189
Les 3: bewegingsstoornissen............................................................................................ 199
Parkinsonisme ............................................................................................................. 199
PD: Parkinson disease .................................................................................................. 199
Hyperkinetisch: tremoren ............................................................................................. 205
chorea .......................................................................................................................... 206
Cerebellaire aandoeningen (ataxie) .................................................................................. 207
ischemische cerebellaire aandoeningen ............................................................... 207
Tumorale cerebellaire aandoeningen .................................................................... 207
Inflammatoire cerebellaire aandoeningen ............................................................. 207
Intoxicaties .......................................................................................................... 207
Deficiënties ......................................................................................................... 207
Metabole afwijkingen (oa hypothyroïdie) ............................................................... 207
Neurodegeneratief ............................................................................................... 207
Neuromusculair ........................................................................................................... 208
Les 4: inflammatoir, dementie .......................................................................................... 210
Meningitis .................................................................................................................... 215
Dementie ..................................................................................................................... 220
Les 5 : psychiatrie ............................................................................................................ 225
Schizofrenie ................................................................................................................. 226
Angststoornissen ......................................................................................................... 228
Andere psychische aandoeningen ................................................................................ 229
Discushernia................................................................................................................ 231
Ischias ......................................................................................................................... 231
Cauda equina syndroom ................................................................................................. 232
Lumbale spinaal kanaalstenose ....................................................................................... 232
3
,Betrains
Inleiding -> geen specifieke ziektebeelden
Hematologie & stolling
Algemeen
▪ Hematologie: medisch specialisme dat zich bezighoudt met afwijkingen vh bloed, de bloedvormende
organen & lymfeklieren
• Stoornissen in bloedstollling:
▪ Bloedingsdiathese: verhoogde bloedingsneiging
▪ Thrombofilie: verhoogde thromboseneiging
• Hematopoiese
▪ Links-verschuiving: hogere prod v neurofielen (> 40-75%)
▪ Rechts-verschuiving: hogere prod v lymfocyten (> 15-45%)
• Terminologie bij afwijkingen id 3 reeksen
4
,• Technische onderzoeken
▪ Plasma: serum + stollingsfactoren
Serum: - stollingsfactoren
• Normaalwaarden: idee hebben v grootte-ordes
MCV: mean corpuscular volume -> geeft V v RBC (te groot/te klein)
Hb: - w vaakst naar gekeken
- sterk gelijkend op MCV (want RBC vol Hb)
- >9 g/dl: normale conjunctiva
<9 g/dl: pale/bleke conjunctiva
5
,RBC
Anemie
Overzicht:
• MDS: myelodisplasie: Myeloide reeks w niet goed aangemaakt in beenmerg
Reticulocytose: indicatie vh tempo waarmee beenmerg RBC aanmaakt
Reticulocyten: voorlopers RBC
• Veel reticulocytose: geen fout bij aanmaak RBC
Dus verder in proces een verlies (bloeding/afbraak RBC)
• Weinig reticulocytose: probleem met aanmaak RBC
frequentie v types anemie
6
, Ferriprieve anemie
Definitie - Meest frequente vorm v anemie
waarbij een tekort aan Fe de normale synth & werking v Hb verhindert
- anemie door ijzertekort
epidemiologie - meest frequente vorm
- alle leeftijden
Etiologie
Chronisch bloedverlies:
• Gyneacologisch
• Gastro-intestinaal
• Hematurie, epistaxis (neusbloeding), hemoptoe
Lage diëtaire inname v Fe:
• Na gastrectomie, anorexia, coeliakie, vegetarisch eten
Pathofysiologie Mild -> ernstig
Tekort aan Fe verhinderd synth & werking v Hb
Kliniek • Kliniek v onderliggende oorz
• Milde vorm vaak asymptomatisch
• Irritabiliteit, conc-stoornissen
• Bleke huid/mucosae
• Moeheid, lethargie, koude-intolerantie
• Tachycardie, palpitaties, dyspnee
• Syncope, hartfalen
• Epitheelbeschadiging – slechte wondheling
• Brokkelige nagels
Diagnose ‘ microcytaire’ ‘ferriprieve’ ‘anemie’
• Microcytaire: MCV < 80 fL
• Ferriprieve : Fe-tekort : - laag ferritine
- laag serumijzer
- hoog transferrine doch lage transferrinesaturatie
-> lichaam wilt Fe laten bd om opn te verhogen
MAAR weinig Fe aanwezig om te bd
• Anemie: - laag HB
- laag Hct
- laag MCV
Behandeling • Onderliggende oorz behandelen
• Ijzersupplementen (PO, IM, IV)
• Bij ernstige vorm: RBC transfusie (packed cells)
stappenplan • Niveau hematopoiese: rijpe, functionele cel
• Chronische aandoening
• Goedaardig
• Secundair
• Verworven
• Tekort v 1 reeks (RBC)
• Stoornis in prod in 1 of meerdere reeksen
7
, Hemolytische anemie
Definitie Anemie veroorz door versnelde afbraak v RBC
Etiologie • Intrinsiek – congenitaal -> eigen aan RBC maar niet zo freq hier -> niet bel
• Aandoeningen vd globineketens v RBC
Vb. thalassemie, sikkelcelanemie
• Membraanafwijkingen vd RBC
Vb. sferocytose, elleptocytose
• Enzymafwijkingen vd RBC
Vb. deficiëntie pyruvaatkinase
• Intrinsiek – verworven
• Paroxysmale nachtelijke hemoglobinurie
• Extrinsiek – verworven
• Mechanische hemolyse: RBC gaan ergens kapot op
Vb. hartkunstkleppen, micro-angiopathie
• Hemolyse door chemische & fysische factoren
Vb. lood, brandwonden
• Hemolyse door infectieuze agentia
• Immuungemedieerde hemolytische anemie (AIHA)
-> Ab gericht tegen RBC -> afbraak
Kliniek • Afh v ziektebeeld
Diagnose Labo parameters bij hemolyse
• Anemie
• Reticulocytose
-> reticulocyten zijn groter dan RBC
=> te veel reticulocyten geeft macrocytose
• Haptoglobine :
-> F: bd vrijgekomen HB -> Hb-hatoglobuline complex
• Indirect bilirubine
(afbraak v haem id lever)
8
, PV: polycythemia vera : primaire polycythemie
Definitie - primaire polycythemie
- ziekte van Vacquez
- primaire myeloproliferatieve neoplasie
waarbij er een ongecontroleerde overproductie is van RBC
Etiologie In 95% vd gevallen wordt een JAK2-mutatie aangetoond
-> ongecontroleerde deling v voorlopers RBC -> polycythemie
Sympt Veroorz door hyperviscositeit (dik bloed):
• Plethora: rood oplopend gelaat
• Hoofdpijn
• Duizeligheid
• Jeuk (vooral na een warm bad of een warme douche)
Complicaties • Verhoogde thromboseneiging (CVA, myocardinfarct, ..)
• Stoornissen circulatie kleine bloedvaten (cyanose, pijn ..)
Diagnose • Hb
• Hematocriet
• RBC
Behandeling • aderlatingen (flebotomie) met doel hematocriet <45%
• aspirine ter preventie thrombose
• Soms: cytoreductie door hydroxyurea, IFN alfa, JAK inhibitor
9
, WBC
Leukemie
▪ Leukemie: neoplastische aandoening v WBC
-> 1 of meer types WBC aanwezig als:
- ongedifferentieerde, onrijpe, niet-functionele cel
- ongecontroleerde proliferatie
- release v grote hoeveelh id bloedcirculatie
• Key points hematologische maligniteiten
• 10% v alle maligne tumoren
• Bij M: 3e meest freq maligniteit
V: 4e meest freq maligniteit
• Lymfoide maligniteiten: +- 2/3
• Myloïde maligniteiten: +- 1/3
• Histiocytaire/dendritische neoplasmata: zeldzaam, maar bij kinderen +- 10%
• 4e meest freq oorz v mortaliteit door kanker
• Verbeterde prognose laatste jaren:
- huidige gem 5 jaarsoverleving +- 65%
- grootste verbetering voor CML: v 48% (2000-2003) -> 80% (2008-2012)
10
