Prof. dr. De Keulenaer 2020-2021
Ba1 FAR UA
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE EN FUNCTIONELE
ANATOMIE
INHOUD
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE 2
1. Inleiding 2
2. Homeostase 2
3. De functionele compartimenten van het menselijk lichaam 3
4. De permeabiliteit van uitwisselingsmembranen 5
5. Osmolaliteit en osmolariteit 6
6. Rustmembraanpotentiaal 9
7. Rol van membraantransporteiwitten 9
8. Elektrisch prikkelbare cel 10
9. Gegradeerde potentiaal 11
10. Actiepotentiaal 12
11. Synaptische transmissie 18
12 . Synaptische ziektes 24
,Prof. dr. De Keulenaer 2020-2021
Ba1 FAR UA
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE
1. INLEIDING
Om de functie van een bepaald lichaamsdeel (bv: zenuwcellen of spiercellen) te begrijpen
is het belangrijk om de structuur ervan te kennen (anatomie).
Fysiologie: de leer van de normale levensverschijnselen bij dier en plant. Het bestudeert
de vitale functies van levende organismen, organen, cellen, moleculen…
Fysiologie gaat opzoek naar de mechanismen van het leven → functioneel verklarende
wetenschap (how? not why?)
In de fysiologie gaat men meestal reductionistisch te werk: onderzoek op kleine schaal en
men gaat steeds kleiner.
Fysiologie is ook een integratieve wetenschap: men bekijkt hoe het geheel werkt, hoe al
de aparte reductionistische delen in elkaar passen en samenwerken.
Er bestaat dus een spanningsveld tussen integratie en reductionisme. Beide horen samen.
Kortom men onderzoekt de relatie tussen structuur en functie.
2. HOMEOSTASE
We kunnen enkel in leven blijven wanneer we ons lichaam in evenwicht kunnen houden. Het levend organisme
kenmerkt zich door het blijven bestaan van een groot aantal evenwichtstoestanden van het ‘milieu interieur’.
Lichaamsconstanten of vitale parameters zijn noodzakelijk voor het leven van individuele
cellen.
De lichaamsconstanten worden in stand gehouden door regelmechanismen:
Homeostatische processen = negatieve feedback systemen
Lichaamstemperatuur, bloeddruk, constante pH, suikerspiegel,
zuurstofgehalte…
Deze regelmechanismen zijn opgebouwd uit organen of orgaansystemen, die op zichzelf
bestaan uit individuele cellen. De verschillende lichaamscellen werken dus samen want
“Milieu Interieur” Claude Bernard (1813-1878)
als geheel (coöperatie) kunnen ze meer verrichten.
De fysiologie tracht de regelmechanismen te ontrafelen, meestal door reacties te bestuderen op een opzettelijke
ontregeling.
, Prof. dr. De Keulenaer 2020-2021
Ba1 FAR UA
2.1 FEEDBACKSYSTEMEN
Een feedback systeem is een netwerk van verschillende cellen en organen, het is altijd opgebouwd uit 3
componenten:
1) Sensor: meet het milieu interieur
2) Controle centrum: bepaald het evenwichtspunt, vertelt ons wat de toegelaten schommeling is
3) Effector: kan de variabele veranderen naar het evenwichtspunt
Het heeft als doel iets constant te houden wat variabel is.
De sensor zal bepaalde veranderingen waarnemen in het milieu interieur en vervolgens een afferent signaal
versturen naar het controle centrum. Het controle centrum bepaalt de (maximale) toegelaten schommeling en
zal het afferente signaal vergelijken met de voorop gestelde waarden. Indien nodig stuurt het controle centrum
een efferent signaal naar de effector die de variabele kan veranderen en terug naar zijn evenwichtspunt kan
brengen.
3. DE FUNCTIONELE COMPARTIMENTEN VAN HET MENSELIJK LICHAAM
Al onze cellen baden in vocht en zijn zelf ook nog eens gevuld met vloeistof. Er is een verschil tussen het
intracellulair vocht binnenin onze cellen en het extracellulair vocht waar onze cellen zich in bevinden. Onze cellen
kunnen enkel overleven in een milieu dat aan bepaalde voorwaarden voldoet. Het behoud van het extracellulair
vocht ligt aan de basis van de fysiologie.
Ba1 FAR UA
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE EN FUNCTIONELE
ANATOMIE
INHOUD
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE 2
1. Inleiding 2
2. Homeostase 2
3. De functionele compartimenten van het menselijk lichaam 3
4. De permeabiliteit van uitwisselingsmembranen 5
5. Osmolaliteit en osmolariteit 6
6. Rustmembraanpotentiaal 9
7. Rol van membraantransporteiwitten 9
8. Elektrisch prikkelbare cel 10
9. Gegradeerde potentiaal 11
10. Actiepotentiaal 12
11. Synaptische transmissie 18
12 . Synaptische ziektes 24
,Prof. dr. De Keulenaer 2020-2021
Ba1 FAR UA
INLEIDING TOT DE FYSIOLOGIE
1. INLEIDING
Om de functie van een bepaald lichaamsdeel (bv: zenuwcellen of spiercellen) te begrijpen
is het belangrijk om de structuur ervan te kennen (anatomie).
Fysiologie: de leer van de normale levensverschijnselen bij dier en plant. Het bestudeert
de vitale functies van levende organismen, organen, cellen, moleculen…
Fysiologie gaat opzoek naar de mechanismen van het leven → functioneel verklarende
wetenschap (how? not why?)
In de fysiologie gaat men meestal reductionistisch te werk: onderzoek op kleine schaal en
men gaat steeds kleiner.
Fysiologie is ook een integratieve wetenschap: men bekijkt hoe het geheel werkt, hoe al
de aparte reductionistische delen in elkaar passen en samenwerken.
Er bestaat dus een spanningsveld tussen integratie en reductionisme. Beide horen samen.
Kortom men onderzoekt de relatie tussen structuur en functie.
2. HOMEOSTASE
We kunnen enkel in leven blijven wanneer we ons lichaam in evenwicht kunnen houden. Het levend organisme
kenmerkt zich door het blijven bestaan van een groot aantal evenwichtstoestanden van het ‘milieu interieur’.
Lichaamsconstanten of vitale parameters zijn noodzakelijk voor het leven van individuele
cellen.
De lichaamsconstanten worden in stand gehouden door regelmechanismen:
Homeostatische processen = negatieve feedback systemen
Lichaamstemperatuur, bloeddruk, constante pH, suikerspiegel,
zuurstofgehalte…
Deze regelmechanismen zijn opgebouwd uit organen of orgaansystemen, die op zichzelf
bestaan uit individuele cellen. De verschillende lichaamscellen werken dus samen want
“Milieu Interieur” Claude Bernard (1813-1878)
als geheel (coöperatie) kunnen ze meer verrichten.
De fysiologie tracht de regelmechanismen te ontrafelen, meestal door reacties te bestuderen op een opzettelijke
ontregeling.
, Prof. dr. De Keulenaer 2020-2021
Ba1 FAR UA
2.1 FEEDBACKSYSTEMEN
Een feedback systeem is een netwerk van verschillende cellen en organen, het is altijd opgebouwd uit 3
componenten:
1) Sensor: meet het milieu interieur
2) Controle centrum: bepaald het evenwichtspunt, vertelt ons wat de toegelaten schommeling is
3) Effector: kan de variabele veranderen naar het evenwichtspunt
Het heeft als doel iets constant te houden wat variabel is.
De sensor zal bepaalde veranderingen waarnemen in het milieu interieur en vervolgens een afferent signaal
versturen naar het controle centrum. Het controle centrum bepaalt de (maximale) toegelaten schommeling en
zal het afferente signaal vergelijken met de voorop gestelde waarden. Indien nodig stuurt het controle centrum
een efferent signaal naar de effector die de variabele kan veranderen en terug naar zijn evenwichtspunt kan
brengen.
3. DE FUNCTIONELE COMPARTIMENTEN VAN HET MENSELIJK LICHAAM
Al onze cellen baden in vocht en zijn zelf ook nog eens gevuld met vloeistof. Er is een verschil tussen het
intracellulair vocht binnenin onze cellen en het extracellulair vocht waar onze cellen zich in bevinden. Onze cellen
kunnen enkel overleven in een milieu dat aan bepaalde voorwaarden voldoet. Het behoud van het extracellulair
vocht ligt aan de basis van de fysiologie.
