HOOFDSTUK 3: HISTOLOGIE
Embryonale cellen (pas ontstane cellen) zijn uniform en hebben nog geen functie. Door
differentiatie krijgen ze een specifieke vorm en functie.
Enkelvoudig weefsel: Weefsel kunnen opgebouwd zijn uit cellen met dezelfde bouw en
functie
Samengestelde weefsels: cellen met verschillende bouw en functie die wel bijdragen
tot eenzelfde fysiologische doelstelling (de meeste weefsels)
Binnen de weefsels wordt de vorm van de cellen bepaald door hun groeirichting.
Vormen:
• Isodiametrische cellen: ongeveer overal gelijk van hoogte, lengte en breedte
• Porsenchymatisch: langgerekte cellen (zoals tracheëen)
• Idioblasten: afwijkende cellen qua vorm, functie, inhoud, … in vergelijking met de
cellen van het weefsel waarin het zich bevindt.
Weefsel kunnen worden ingedeeld op basis van hun morfologie en functie:
• Meristematisch weefsel (meristeem)
• Bedekkingsweefsel
• Grond- of parenchymatisch weefsel
• Steunweefsel
• Secretieweefsel
• Transportweefsel
• Transferweefsel
Onderverdeling op basis van oorsprong (= ontogenie):
• Primaire meristemen: zijn een verderzetting van het delend vermogen van een
bevruchte eicel
• Primaire weefsels: ontstaan na differentiatie uit embryonale of meristematische
cellen
• Secundaire meristemen: ontstaan door dedifferentiatie van primaire weefsels
• Secundaire weefsels: ontstaan door differentiatie uit cellen afkomstig van
secundaire meristemen.
Primaire groei: groeifase waarin nieuwe organen ontstaan uit actieve apicale
meristemen
Secundaire groei: ontstaat uit latere meristemen → vasculair cambium en
kurkcambium
1
,Soorten doorsnedes:
• Dwarse doorsnede (zoals je boomstal doorsnijdt
• Radiale doorsnede: dwars door het centrum doorsnijden
• Tangentieel/tagentiaal: loodrecht of parallel doorsnijden
Meristemen
Meristemen zorgen via celdeling voor nieuwe cellen.
Meristimatische cellen hebben een rekbare, dunne celwand en zijn bijzonderlijk rijk aan
cytoplasma.
• Isodiametrische cellen
• Celkern neemt een relatief groot volume in
• Afmeting van meristematische cellen zijn kleiner dan die van een volwassene cel.
• Vacuolen afwezig, of kleine vacuolen verspreid in cytoplasma.
Planten groeien door productie van nieuwe cellen in meristemen en door celstrekking →
speelt zich onmiddellijk af na de celdelingszone.
Embryonale of meristematische cellen evolueren naar volwassen weefsel via een
determinatie- en differentiatiezone.
Primaire meristemen
• Apicale meristemen van de stengel en de wortels
o Zeer actief
o Bevinden zich aan de top van de wortel en stengel
o Zorgen voor de vorming van de primaire weefsels van de stengel en wortel
o Meestal aan top groepje initiaalcellen → delen zich voortdurend onder
gunstige omstandigheden
▪ Bij deling van initiaalcellen zal 1 dochtercel zich weer gedragen als
initiaalcel terwijl de 2e dochtercel op termijn differentieert naar een
volwassen plantencel.
o Cellen aan de buitenkant van een meristeem delen zich enkel nog
anticlien → ontstaan van 1 of meerderen oppervlakkige lagen
(protoderm), die zich tot epidermis en eventueel subepidermale lagen
zullen differentiëren.
o Cellen meer naar het centrum delen zich zowel anticlien als periclien
2
, ▪ Celdeling gebeurt in beide richtingen → ontstaan compacte
celmassa → andere meer naar binnen gelegen plantenweefsels
zich zullen differentiëren.
o Bescherm door wortelkapje en bladprimordia
• Axillaire meristemen: meristemen in knoppen in de oksel van bladeren
o Apicale dominantie: remming opgelegd door de stengelknop aan de
axillaire knopen → bepaald vorm van plant
▪ Planten met zeer sterke apicale dominantie → duidelijk onvertakte
stengel
▪ Planten met zwakke apicale dominantie → sterk vertakken en veel
zijscheuten vormen
o Wordt hormonaal geregeld door de productie van auxines
o Wegnemen van apicaal meristeem → productie van auxines wegvallen →
bevordert het uitlopen van de axillaire knopen tot zijscheuten
• Intercallaire meristemen
o Tussen reeds gedifferentieerd weefsel en zorgen voor snelle lengtegroei
o Monocotyl, bv bloeistengel grassen (grassen en granen)
Primaire meristemen zorgen uitsluitend voor de lengtegroei van plantendelen.
Afbeelding A: 1: apicaal meristeem stengel; 2: apicaal meristeem wortel; 3: suspensor
Afbeelding B: 1: apicaal meristeem stengel; 2: apicaal meristeem wortel; 3: zaadlobben
Afbeelding C: Api: apicaal meristeem stengel; Ns: apicale meristemen; Pd: protoderm;
Pc: procambium
3
, De zone van de celdeling wordt gevolgd door een zone van celstrekking.
→ De cellen ontwikkelen hier een min of meer duidelijke lengteas waarna een zone van
celdifferentiatie begint.
→ De cellen krijgen hier hun definitieve vorm en functie, ze groeperen zich als primaire
weefsels
Bij een vegetatieve scheut bestaat de stengel uit een zeer korte as, waarop de bladeren
dicht tegen elkaar staan ingeplant, en met aan de top van die as het apicaal meristeem.
Doordat de bladeren dicht op elkaar staan ingeplant waardoor er een schijnstengel
ontstaat.
Apicaal meristeem is afgesneden en verdwenen → plant kan niet meer in de lengte
groeien
Er ontstaat apicale dominantie= apicale meristeem aan de stengel gaat de plant
domineren.
Hoe hoger de concentratie van auxine (hormoon dat door apicale meristeem gemaakt
wordt en andere meristemen onderdrukt) → hoe meer onderdrukt andere meristemen
Veel planten krijgen een driehoekige vorm
Hoe verder van de top, hoe minder auxine, hoe minder onderdrukt
Plant wil zoveel mogelijk van zijn bladeren in het licht krijgen → apicale dominantie
Apicale dominantie wegknippen → okselknopen kunnen uitlopen
Secundaire meristemen
→ Ontstaan door differentiatie uit primaire weefsels
3 types secundaire meristemen
• Laterale meristemen:
o Staan in voor vorming van secundair weefsel: secundair xyleem en floëem
o Veroorzaakt de diktegroei bij houtachtige dicotyle planten (bomen en
struiken)
• Perifere meristemen:
o Ontstaan door dedifferentiatie van perifeer gelegen primaire weefsel van
de stengel (subepidermale cellen zoals cortexparenchym)
o Primaire weefsels ontwikkelen zich tot kurkcambium of fellogeen → zorgt
voor de vorming van secundair bedekkingsweefsel of periderm
• Adventief meristemen:
o Ontstaan doordat parenchymcellen hun delend vermogen herwinnen →
vaak na een uitwendige prikkel (beschadiging van plantenweefsel door bv
snoeien)
o Vormen adventief scheuten en zijn secundair van aard (na snoeien)
4
Embryonale cellen (pas ontstane cellen) zijn uniform en hebben nog geen functie. Door
differentiatie krijgen ze een specifieke vorm en functie.
Enkelvoudig weefsel: Weefsel kunnen opgebouwd zijn uit cellen met dezelfde bouw en
functie
Samengestelde weefsels: cellen met verschillende bouw en functie die wel bijdragen
tot eenzelfde fysiologische doelstelling (de meeste weefsels)
Binnen de weefsels wordt de vorm van de cellen bepaald door hun groeirichting.
Vormen:
• Isodiametrische cellen: ongeveer overal gelijk van hoogte, lengte en breedte
• Porsenchymatisch: langgerekte cellen (zoals tracheëen)
• Idioblasten: afwijkende cellen qua vorm, functie, inhoud, … in vergelijking met de
cellen van het weefsel waarin het zich bevindt.
Weefsel kunnen worden ingedeeld op basis van hun morfologie en functie:
• Meristematisch weefsel (meristeem)
• Bedekkingsweefsel
• Grond- of parenchymatisch weefsel
• Steunweefsel
• Secretieweefsel
• Transportweefsel
• Transferweefsel
Onderverdeling op basis van oorsprong (= ontogenie):
• Primaire meristemen: zijn een verderzetting van het delend vermogen van een
bevruchte eicel
• Primaire weefsels: ontstaan na differentiatie uit embryonale of meristematische
cellen
• Secundaire meristemen: ontstaan door dedifferentiatie van primaire weefsels
• Secundaire weefsels: ontstaan door differentiatie uit cellen afkomstig van
secundaire meristemen.
Primaire groei: groeifase waarin nieuwe organen ontstaan uit actieve apicale
meristemen
Secundaire groei: ontstaat uit latere meristemen → vasculair cambium en
kurkcambium
1
,Soorten doorsnedes:
• Dwarse doorsnede (zoals je boomstal doorsnijdt
• Radiale doorsnede: dwars door het centrum doorsnijden
• Tangentieel/tagentiaal: loodrecht of parallel doorsnijden
Meristemen
Meristemen zorgen via celdeling voor nieuwe cellen.
Meristimatische cellen hebben een rekbare, dunne celwand en zijn bijzonderlijk rijk aan
cytoplasma.
• Isodiametrische cellen
• Celkern neemt een relatief groot volume in
• Afmeting van meristematische cellen zijn kleiner dan die van een volwassene cel.
• Vacuolen afwezig, of kleine vacuolen verspreid in cytoplasma.
Planten groeien door productie van nieuwe cellen in meristemen en door celstrekking →
speelt zich onmiddellijk af na de celdelingszone.
Embryonale of meristematische cellen evolueren naar volwassen weefsel via een
determinatie- en differentiatiezone.
Primaire meristemen
• Apicale meristemen van de stengel en de wortels
o Zeer actief
o Bevinden zich aan de top van de wortel en stengel
o Zorgen voor de vorming van de primaire weefsels van de stengel en wortel
o Meestal aan top groepje initiaalcellen → delen zich voortdurend onder
gunstige omstandigheden
▪ Bij deling van initiaalcellen zal 1 dochtercel zich weer gedragen als
initiaalcel terwijl de 2e dochtercel op termijn differentieert naar een
volwassen plantencel.
o Cellen aan de buitenkant van een meristeem delen zich enkel nog
anticlien → ontstaan van 1 of meerderen oppervlakkige lagen
(protoderm), die zich tot epidermis en eventueel subepidermale lagen
zullen differentiëren.
o Cellen meer naar het centrum delen zich zowel anticlien als periclien
2
, ▪ Celdeling gebeurt in beide richtingen → ontstaan compacte
celmassa → andere meer naar binnen gelegen plantenweefsels
zich zullen differentiëren.
o Bescherm door wortelkapje en bladprimordia
• Axillaire meristemen: meristemen in knoppen in de oksel van bladeren
o Apicale dominantie: remming opgelegd door de stengelknop aan de
axillaire knopen → bepaald vorm van plant
▪ Planten met zeer sterke apicale dominantie → duidelijk onvertakte
stengel
▪ Planten met zwakke apicale dominantie → sterk vertakken en veel
zijscheuten vormen
o Wordt hormonaal geregeld door de productie van auxines
o Wegnemen van apicaal meristeem → productie van auxines wegvallen →
bevordert het uitlopen van de axillaire knopen tot zijscheuten
• Intercallaire meristemen
o Tussen reeds gedifferentieerd weefsel en zorgen voor snelle lengtegroei
o Monocotyl, bv bloeistengel grassen (grassen en granen)
Primaire meristemen zorgen uitsluitend voor de lengtegroei van plantendelen.
Afbeelding A: 1: apicaal meristeem stengel; 2: apicaal meristeem wortel; 3: suspensor
Afbeelding B: 1: apicaal meristeem stengel; 2: apicaal meristeem wortel; 3: zaadlobben
Afbeelding C: Api: apicaal meristeem stengel; Ns: apicale meristemen; Pd: protoderm;
Pc: procambium
3
, De zone van de celdeling wordt gevolgd door een zone van celstrekking.
→ De cellen ontwikkelen hier een min of meer duidelijke lengteas waarna een zone van
celdifferentiatie begint.
→ De cellen krijgen hier hun definitieve vorm en functie, ze groeperen zich als primaire
weefsels
Bij een vegetatieve scheut bestaat de stengel uit een zeer korte as, waarop de bladeren
dicht tegen elkaar staan ingeplant, en met aan de top van die as het apicaal meristeem.
Doordat de bladeren dicht op elkaar staan ingeplant waardoor er een schijnstengel
ontstaat.
Apicaal meristeem is afgesneden en verdwenen → plant kan niet meer in de lengte
groeien
Er ontstaat apicale dominantie= apicale meristeem aan de stengel gaat de plant
domineren.
Hoe hoger de concentratie van auxine (hormoon dat door apicale meristeem gemaakt
wordt en andere meristemen onderdrukt) → hoe meer onderdrukt andere meristemen
Veel planten krijgen een driehoekige vorm
Hoe verder van de top, hoe minder auxine, hoe minder onderdrukt
Plant wil zoveel mogelijk van zijn bladeren in het licht krijgen → apicale dominantie
Apicale dominantie wegknippen → okselknopen kunnen uitlopen
Secundaire meristemen
→ Ontstaan door differentiatie uit primaire weefsels
3 types secundaire meristemen
• Laterale meristemen:
o Staan in voor vorming van secundair weefsel: secundair xyleem en floëem
o Veroorzaakt de diktegroei bij houtachtige dicotyle planten (bomen en
struiken)
• Perifere meristemen:
o Ontstaan door dedifferentiatie van perifeer gelegen primaire weefsel van
de stengel (subepidermale cellen zoals cortexparenchym)
o Primaire weefsels ontwikkelen zich tot kurkcambium of fellogeen → zorgt
voor de vorming van secundair bedekkingsweefsel of periderm
• Adventief meristemen:
o Ontstaan doordat parenchymcellen hun delend vermogen herwinnen →
vaak na een uitwendige prikkel (beschadiging van plantenweefsel door bv
snoeien)
o Vormen adventief scheuten en zijn secundair van aard (na snoeien)
4
