Economie
Hoofdstuk 1: wat is economie
1. Wat is economie?
Een mensenwetenschap die keuzeproblemen bestudeert waarmee iedereen
wordt geconfronteerd.
- Welke keuzes moet je als consument nemen?
- Welke keuzes moet een bedrijfsleider nemen?
- Welke keuzes moet de overheid nemen?
Waarom?
Eindige middelen & tijd oneindige behoefte
Schaarste = keuzes maken
Economie is een humane wetenschap die keuzes van
- individuen = consumenten vraag
- bedrijven = producenten aanbod
- overheden en hele samenleving
bestudeert ten gevolge van de schaarste van de beschikbare middelen,
en onder invloed van prikkels.
Omvat 2 delen:
- micro-economie: bestudeert de keuzes van individuen en bedrijven, en
manier waarop de overheid hierop kan inspelen
- macro-economie: bestudeert het effect van keuzes van de individuen,
bedrijven en overheden op de totale (nationale/globale) economie
2. 2 grote vraagstukken:
- hoe bepalen keuzes wat, hoe en voor wie goederen en diensten
geproduceerd worden?
- Kan het nastreven van eigenbelang ook in het voordeel zijn van het
algemeen (maatschappelijk) belang?
Goederen en diensten: zijn de voorwerpen en handelingen die geproduceerd
worden om menselijke behoeften te bevredigen
- Wat: welke goederen en diensten worden geproduceerd en hoeveel?
- Hoe worden goederen en diensten geproduceerd?
o Productiefactoren:
Natuur = natuurlijke rijkdommen vb: land, ertsen, water,
lucht,.. huur
Arbeid = zowel fysieke als intellectuele arbeid loon
Kapitaal = fabrieken, machines, infrastructuur, (geen geld)
interest
Ondernemerschap = het organiseren van de 3 vorige
productiefactoren om goederen en diensten te produceren
winst
, - Voor wie worden deze goederen en diensten geproduceerd? (mensen
verdienen hun inkomen met het verkopen van de 4 productiefactoren die
ze bezitten, zie achter pijl)
Keuzes uit eigenbelang: keuzes die het best zijn voor de persoon zelf
Voorbeelden:
- “vader en zoon moesten sociaal zwakkeren helpen, maar gebruikten
overheidsgeld voor luxeleven”
- “Zelfs met sneeuwkanon zijn skistations niet meer te redden. Kunstsneeuw
kan beetje soelaas brengen, maar vreet water en energie”
Keuzes uit maatschappelijk belang: keuzes die het best zijn voor de hele
samenleving
Voorbeeld:
- Zonder belasting geen ziekenhuizen
Kan het collectieve individuele streven leiden tot een maximaal nut voor
iedereen?
Onzichtbare hand van Adam Smith
Kan het nastreven van eigenbelang ook in het voordeel zijn van het
maatschappelijk belang?
Vaccins / mondmaskers = producenten
3. De economische manier van denken
Keuze en opportuniteitskost
“kiezen is verliezen” elke keuze is een afweging / trade off, je moet iets
opgeven om iets anders te verkrijgen.
Opportuniteitskost = het beste dat je moet opgeven om iets anders te
verkrijgen de waarde van het beste alternatief.
Voorbeeld 1: Mo gaat drie keer per week naar de voetbaltraining en heeft
nog voldoende tijd over om economie te studeren. Vorige week scoorde hij
70% op zijn test. Deze week traint hij nog een vierde keer en behaalde
slechts 60% op zijn economietest.
o Wat is de opportuniteitskost van 1 extra voetbaltraining?
Voorbeeld 2: Een zelfstandige wil een tevredenheidsenquête bij zijn
klanten uitvoeren. Hij kan dat door een marketingbureau laten doen voor
1000 euro. Hij kan het ook zelf doen, maar als hij op die tijd meer dan 1000
euro kan verdienen, dan kan hij de enquête het beste laten uitvoeren door
het marketingbureau.
o De alternatieve kosten zijn dan hoger dan de kosten van het
marketingbureau.
Hoofdstuk 2: the economic problem
, 1. Productiemogelijkhedencurve (PMC)
Wat zijn de gevolgen & het effect van de schaarste?
Eenvoudig economisch model = PMC
o Grafisch voor te stellen en daarna algemene conclusies trekken
o We maken bepaalde veronderstellingen
Slechts 2 categorieën producten: bv voeding en kleding
Slechts 1 productiefactor: bv enkel arbeid
Bepaalde stand van de technologie is een gegeven
o Stelt alle mogelijke combinaties van de productie van goederen
voor die tot stand komen bij volledige aanwending van de
beschikbare productiefactoren
o Is de grens tussen goederen- en dienstencombinaties die met de
beschikbare productiefactoren en technologie geproduceerd
kunnen worden en de goederen- en dienstencombinaties die niet
geproduceerd kunnen worden
Visueel voorbeeld
PMC:
- scheidt de bereikbare en onbereikbare combinaties.
- Illustreert duidelijk de schaarste aan middelen alle productcombinaties
buiten de PMC zijn niet bereikbaar met de huidige hoeveelheid
beschikbare productiefactoren.
PMC gaat ervan uit dat de productie op een maximaal niveau van productie-
efficiëntie plaatsvindt.
Productie-efficiëntie = een situatie waarin we niet méér van 1 product of
dienst kunnen produceren zonder minder van een ander goed of dienst te
produceren economie haalt alles wat ze kan uit haar beschikbare middelen
- Als de productie zich op de PMC
bevindt, dan is de productie
efficiënt.
- Als de productie onder de PMC zit,
kan er van beide producten meer
geproduceerd worden zonder dat het
andere goed hiervoor moet
, verminderen. Productie is inefficiënt aangezien de beschikbare productie
factoren niet volledig benut worden.
- Trade-off is afweging/uitwisseling
1 ding opgeven om ander in de
plaats te krijgen. (B naar
A)
- Free lunch is een geschenk
zonder iets anders op te geven. (H
naar A)
- Als productie zich op PMC
bevindt, altijd sprake van trade-
off
- Als productie zich onder PMV bevindt, is free lunch mogelijk
Opportuniteitskost = is het beste alternatief dat je moet opgeven om iets te
krijgen een ratio/verhouding
De opportuniteitskost van kleding is hoeveel voeding je moet opgeven om meer
kleding te bekomen. De opportuniteitskost van voeding is hoeveel kleding je
moet opgeven om meer voeding te bekomen.
Economische groei: is een blijvende uitbreiding van productiemogelijkheden
(capaciteit)
Bij technologische vooruitgang, als de kwaliteit van arbeid verbetert of als
hoeveelheid kapitaal toeneemt.
PMC verschuift naar buiten wanneer de beschikbare middelen in de
economie stijgen en de productiecapaciteit dus toeneemt
Oefening:
Geef voor elk van onderstaande stellingen aan of ze juist of fout zijn:
1. Een energiebesparende uitvinding kan ervoor zorgen dat een punt buiten
de PMC bereikbaar wordt.
2. Een verschuiving van de PMC kan het gevolg zijn van werkloosheid.
3. Het dalende verloop van een PMC wijst op stijgende opportuniteitskosten.
4. Door het opnieuw toewijzen van beschikbare productiefactoren kan de
economie die zich eerst in een punt onder de PMC bevindt, toelaten een
goederencombinatie op de PMC te bereiken.
Hoofdstuk 1: wat is economie
1. Wat is economie?
Een mensenwetenschap die keuzeproblemen bestudeert waarmee iedereen
wordt geconfronteerd.
- Welke keuzes moet je als consument nemen?
- Welke keuzes moet een bedrijfsleider nemen?
- Welke keuzes moet de overheid nemen?
Waarom?
Eindige middelen & tijd oneindige behoefte
Schaarste = keuzes maken
Economie is een humane wetenschap die keuzes van
- individuen = consumenten vraag
- bedrijven = producenten aanbod
- overheden en hele samenleving
bestudeert ten gevolge van de schaarste van de beschikbare middelen,
en onder invloed van prikkels.
Omvat 2 delen:
- micro-economie: bestudeert de keuzes van individuen en bedrijven, en
manier waarop de overheid hierop kan inspelen
- macro-economie: bestudeert het effect van keuzes van de individuen,
bedrijven en overheden op de totale (nationale/globale) economie
2. 2 grote vraagstukken:
- hoe bepalen keuzes wat, hoe en voor wie goederen en diensten
geproduceerd worden?
- Kan het nastreven van eigenbelang ook in het voordeel zijn van het
algemeen (maatschappelijk) belang?
Goederen en diensten: zijn de voorwerpen en handelingen die geproduceerd
worden om menselijke behoeften te bevredigen
- Wat: welke goederen en diensten worden geproduceerd en hoeveel?
- Hoe worden goederen en diensten geproduceerd?
o Productiefactoren:
Natuur = natuurlijke rijkdommen vb: land, ertsen, water,
lucht,.. huur
Arbeid = zowel fysieke als intellectuele arbeid loon
Kapitaal = fabrieken, machines, infrastructuur, (geen geld)
interest
Ondernemerschap = het organiseren van de 3 vorige
productiefactoren om goederen en diensten te produceren
winst
, - Voor wie worden deze goederen en diensten geproduceerd? (mensen
verdienen hun inkomen met het verkopen van de 4 productiefactoren die
ze bezitten, zie achter pijl)
Keuzes uit eigenbelang: keuzes die het best zijn voor de persoon zelf
Voorbeelden:
- “vader en zoon moesten sociaal zwakkeren helpen, maar gebruikten
overheidsgeld voor luxeleven”
- “Zelfs met sneeuwkanon zijn skistations niet meer te redden. Kunstsneeuw
kan beetje soelaas brengen, maar vreet water en energie”
Keuzes uit maatschappelijk belang: keuzes die het best zijn voor de hele
samenleving
Voorbeeld:
- Zonder belasting geen ziekenhuizen
Kan het collectieve individuele streven leiden tot een maximaal nut voor
iedereen?
Onzichtbare hand van Adam Smith
Kan het nastreven van eigenbelang ook in het voordeel zijn van het
maatschappelijk belang?
Vaccins / mondmaskers = producenten
3. De economische manier van denken
Keuze en opportuniteitskost
“kiezen is verliezen” elke keuze is een afweging / trade off, je moet iets
opgeven om iets anders te verkrijgen.
Opportuniteitskost = het beste dat je moet opgeven om iets anders te
verkrijgen de waarde van het beste alternatief.
Voorbeeld 1: Mo gaat drie keer per week naar de voetbaltraining en heeft
nog voldoende tijd over om economie te studeren. Vorige week scoorde hij
70% op zijn test. Deze week traint hij nog een vierde keer en behaalde
slechts 60% op zijn economietest.
o Wat is de opportuniteitskost van 1 extra voetbaltraining?
Voorbeeld 2: Een zelfstandige wil een tevredenheidsenquête bij zijn
klanten uitvoeren. Hij kan dat door een marketingbureau laten doen voor
1000 euro. Hij kan het ook zelf doen, maar als hij op die tijd meer dan 1000
euro kan verdienen, dan kan hij de enquête het beste laten uitvoeren door
het marketingbureau.
o De alternatieve kosten zijn dan hoger dan de kosten van het
marketingbureau.
Hoofdstuk 2: the economic problem
, 1. Productiemogelijkhedencurve (PMC)
Wat zijn de gevolgen & het effect van de schaarste?
Eenvoudig economisch model = PMC
o Grafisch voor te stellen en daarna algemene conclusies trekken
o We maken bepaalde veronderstellingen
Slechts 2 categorieën producten: bv voeding en kleding
Slechts 1 productiefactor: bv enkel arbeid
Bepaalde stand van de technologie is een gegeven
o Stelt alle mogelijke combinaties van de productie van goederen
voor die tot stand komen bij volledige aanwending van de
beschikbare productiefactoren
o Is de grens tussen goederen- en dienstencombinaties die met de
beschikbare productiefactoren en technologie geproduceerd
kunnen worden en de goederen- en dienstencombinaties die niet
geproduceerd kunnen worden
Visueel voorbeeld
PMC:
- scheidt de bereikbare en onbereikbare combinaties.
- Illustreert duidelijk de schaarste aan middelen alle productcombinaties
buiten de PMC zijn niet bereikbaar met de huidige hoeveelheid
beschikbare productiefactoren.
PMC gaat ervan uit dat de productie op een maximaal niveau van productie-
efficiëntie plaatsvindt.
Productie-efficiëntie = een situatie waarin we niet méér van 1 product of
dienst kunnen produceren zonder minder van een ander goed of dienst te
produceren economie haalt alles wat ze kan uit haar beschikbare middelen
- Als de productie zich op de PMC
bevindt, dan is de productie
efficiënt.
- Als de productie onder de PMC zit,
kan er van beide producten meer
geproduceerd worden zonder dat het
andere goed hiervoor moet
, verminderen. Productie is inefficiënt aangezien de beschikbare productie
factoren niet volledig benut worden.
- Trade-off is afweging/uitwisseling
1 ding opgeven om ander in de
plaats te krijgen. (B naar
A)
- Free lunch is een geschenk
zonder iets anders op te geven. (H
naar A)
- Als productie zich op PMC
bevindt, altijd sprake van trade-
off
- Als productie zich onder PMV bevindt, is free lunch mogelijk
Opportuniteitskost = is het beste alternatief dat je moet opgeven om iets te
krijgen een ratio/verhouding
De opportuniteitskost van kleding is hoeveel voeding je moet opgeven om meer
kleding te bekomen. De opportuniteitskost van voeding is hoeveel kleding je
moet opgeven om meer voeding te bekomen.
Economische groei: is een blijvende uitbreiding van productiemogelijkheden
(capaciteit)
Bij technologische vooruitgang, als de kwaliteit van arbeid verbetert of als
hoeveelheid kapitaal toeneemt.
PMC verschuift naar buiten wanneer de beschikbare middelen in de
economie stijgen en de productiecapaciteit dus toeneemt
Oefening:
Geef voor elk van onderstaande stellingen aan of ze juist of fout zijn:
1. Een energiebesparende uitvinding kan ervoor zorgen dat een punt buiten
de PMC bereikbaar wordt.
2. Een verschuiving van de PMC kan het gevolg zijn van werkloosheid.
3. Het dalende verloop van een PMC wijst op stijgende opportuniteitskosten.
4. Door het opnieuw toewijzen van beschikbare productiefactoren kan de
economie die zich eerst in een punt onder de PMC bevindt, toelaten een
goederencombinatie op de PMC te bereiken.
