Het zorgcontinuüm
Het zorgcontinuüm beschrijft hoe zorg binnen het ow georganiseerd wordt.
Het wil scholen in het gewoon ow inspireren en ondersteunen bij kwaliteitsvol ow en lln begeleiding.
Ook scholen vo buow werken volgens een continuüm v zorg.
Dit gebeurt planmatig, met respect vo de autonomie en eigenheid v scholen en in samenwerking met:
- De school,
- De pedagogische begeleidingsdienst,
- Het CLB,
- Het leersteuncentrum.
De school organiseert een ow - en leeromgeving aangepast aan alle lln .
Ze voert een kwaliteitsvol beleid op leerlingenbegeleiding, met aandacht voor:
- Sterke brede basiszorg
- Verhoogde zorg
De school werkt systematisch, planmatig en transparant samen met:
- De leerling
- De ouders
- De pedagogische begeleidingsdienst
- Het CLB
- Het leersteuncentrum.
Het zorgcontinuüm omvat:
- Brede basiszorg
- Verhoogde zorg
- Uitbreiding v zorg
- IAC Handelen en evalueren op basis van:
o Een verslag individueel aangepast curriculum, (aangepaste doelen & evaluatie)
o Of een verslag opleidingsvorm 4. ((kind kan leerstof aan, maar niet functioneren in het
gewone schoolsysteem.) cognitief sterk genoeg ma gedrag/emo problemen))
Brede basiszorg is verankerd in de schoolwerking en geldt vo alle lln .
Wanneer brede basiszorg onvoldoende is vo een lln of groep:
W verhoogde zorg ingezet.
Wanneer verhoogde zorg onvoldoende is vo een individuele leerling:
Schakelt de school het CLB-team in via uitbreiding v zorg.
Na een handelingsgericht diagnostisch traject, met overleg tussen alle partners:
Kan het CLB een IAC-verslag of OV4-verslag opstellen.
De school handelt en evalueert verder op basis v dit verslag en bouwt voort op de reeds aanwezige
zorg.
Zo versterkt de school de brede basiszorg vo alle leerlingen.
De school laat de lln optimaal participeren aan het klas- en schoolgebeuren.
Scholen vo gewoon ow w hierbij ondersteund door het leersteuncentrum.
Scholen vo buitengewoon ow maken gebruik v hun eigen expertise.
Binnen een divers-sensitieve leeromgeving differentiëren alle betrokkenen het aanbod:
- Om in te spelen op het potentieel,
- Op de ow - en opvoedingsbehoeften v elke leerling.
Het doel is lln zo veel mogelijk samen te laten deelnemen in een inclusieve schoolomgeving.
Zowel gewoon als buitengewoon ow leveren systematische inspanningen om inclusie te versterken.
Dit gebeurt door aandacht te hebben voor:
- Een mogelijke (gedeeltelijke) terugkeer naar het gewoon ow ,
- Redelijke aanpassingen binnen het gewoon ow ,
- Of gedeeltelijke lesbijwoning in het buitengewoon ow .
1
,Fase 0: brede basiszorg
Is de motor v lln begeleiding en stimuleert de totale ontw v alle lln .
Rekening gehouden met alle ≠ tss alle lln
Dus basisdifferentiatie zodat niet ied hetzelfde basisaanbod krijgt
Voorbeelden:
- Wiebelkussen
- Symbolenkaarten om boekentas in te laden
- Koptelefoon
- Pictogrammen
Uitgevoerd do klas lkr -> CLB beperkte rol
Lkr werkt actief aan verminderen v belemmerende factoren
Krachtige leeromgeving stimuleren
Gevolg: lln minder nood aan extra maatregelen
Welbevinden & betrokkenheid stimuleren
School is verantwoordelijk vo regie en begeleiding v lln op klas- en schoolniveau.
Kan hiervoor beroep doen op pedagogische begeleidingsdienst en CLB
(in overeenstemming met hun opdracht.)
De pedagogische begeleidingsdienst ondersteunt:
- Het pedagogisch project,
- De beroepsbekwaamheid v lkr en,
- De school als professionele lerende organisatie.
CLB versterkt de brede basiszorg door
- Inzetten van signaalfunctie (= signalen uit de leerlingenbegeleiding te verzamelen, te
analyseren en te delen.)
- Analyse v noden in de leerlingenpopulatie,
Komt nog niet in contact met lln
Samenwerking tss schoolteam, ouders, leerlingen, pedagogische begeleidingsdienst en CLB
Versterkt deskundigheid v lkr
Zorgt vo vroegtijdig detecteren v nood aan bijkomende zorg.
Fase 1: verhoogde zorg
Als merkt dat lln extra ondersteuning nodig heeft
Overleggen met zorg
Lkr, ouders, lln zoeken naar juiste aanpassingen
Maatregelen zijn diepgaander, langer
Aanpassingen do lkr uitgevoerd in samenspraak met zorgteam
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
Ga in gesprek met lln met doel
Om actief te betrekken
Motiveren
Gedeelde verantwoordelijkheid
School kan ondersteuning vragen aan pedagogische begeleiding & CLB
CLB ondersteunt school maar geen actieve rol bij lln
2
, Maatregelen bepaald adhv REDICODIS
Uiteraard altijd eerst stimuleren
Remediëren: aangepaste instructie
bv: oefentijd verlengen, extra uitleg, herhaling
Differentiëren:
Bv: variatie in tempo, aanpak, materiaal
Compenseren: (technische) hulpmiddelen bieden
bv: tafelkaart, dictee naar huis, meer leestijd
Dispenseren: doelen weglaten
bv: bepaald onderdeel v rekenen w niet beoordeeld
Fase 2: uitbreiding vd zorg
Na dispenserende maatregel v F1
Maatregels uit verhoogde zorg blijven lopen
Schoolteam heeft ondersteuning nodig
W overlegt welke ondersteuning school nodig heeft in begeleiding v lln
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
Lkr doet MDO
CLB grote rol:
Praat met ouders (rechtstreeks toegankelijk vo ouders & lln )
Zoekt samen met leerling, ouders en school naar oplossingen.
Kan diagnose doen (als school stappen kan aantonen die niet gewenste resultaat hebben gehaald)
Start HGD-traject -> beeld v lln verdiepen
Maakt gemotiveerd verslag -> geeft lln recht op extra externe ondersteuning in de klas
Het CLB kan een GC-verslag opmaken:
geeft toegang tot leersteun,
vaak samen met compenserende of dispenserende maatregelen
om het gemeenschappelijk curriculum te blijven volgen.
Focus v CLB:
Analyse v onderwijs- en opvoedingsbehoeften v de leerling,
Analyse v ondersteuningsbehoeften v lkr en en ouders,
Formuleren v adviezen vo betere afstemming v het aanbod.
Als maatregelen:
Onvoldoende zijn, of
Disproportioneel worden,
kan het CLB een IAC-verslag opmaken.
In het secundair onderwijs:
o Bij volgen v het gemeenschappelijk curriculum met zeer intensieve ondersteuning,
maakt het CLB een OV4-verslag op.
Het CLB heeft een draaischijffunctie:
o Stemt af met externe diagnostische en hulpverlenende instanties,
o Zorgt dat externe ondersteuning aansluit bij noden v leerling, lkr en en ouders.
Diagnostisch proces vo CLB
1. Verkenningsfase
Info verzamelen via observaties & resultaten
3
, 2. Strategiefase
Team doet overleg
3. Onderzoeksfase
Testen en onderzoeken doen op alle vlakken
Om noden goed in kaart te brengen
4. Integratiefase
Besluitvorming
Opmaak v verslag
5. Adviesfase
Welke ondersteuning heeft lln nodig binnen & buiten school
Fase 3: IAC
Lln nood aan aangepast traject -> individueel aangepast curriculum (IAC)
2 opties:
Lln blijft op school -> doelen w nog harder aangepast
Lln w ingeschreven in bulo
Een IAC- of OV4-verslag volgt na een HGD-traject.
Er wordt gewerkt volgens het principe v geschakelde zorg:
Voortzetten v effectieve maatregelen uit eerdere zorgfasen,
Aanvullen met eventuele externe hulpverlening.
Een IAC- of OV4-verslag kan een schoolverandering betekenen.
Warme overdracht is belangrijk om te behouden wat werkt vo de leerling.
Het traject wordt opgevolgd via handelingsplanmatig werken:
- Opvolgen,
- Evalueren,
- Bijsturen.
In gewoon onderwijs:
Lln met IAC- of OV4-verslag krijgen intensieve leersteun.
In buitengewoon onderwijs:
Zorg wordt georganiseerd binnen een continuüm v zorg.
Handelingsgericht werken
Handelingsgericht werken (HGW)
doelgericht Aanpak is gebaseerd op doelen
Afstemming & Gedrag & leren ontstaat do wisselwerking tss lln en omgeving
wisselwerking Problemen komen do ‘mismatch’ tss wat lln nodig heeft en wat omgeving
biedt
Daarom is afstemming belangrijk hoe kan de aanpak aansluiten bij de
noden van lln
Opvoeding & ow behoefte Vertrekken niet van diagnose of probleem
staan centraal Wat heeft lln nodig om doelen te bereiken
Kijk samen met ouders, lkr, lln wat al werkt en wat nog nodig/haalbaar is
Aanpak w afgestemd op behoefte v kind in bepaalde klas met bepaalde lkr en
school
Lkr maken verschil/ouders Wat hebben zij nodig om actie te kunnen uitvoeren
doen er toe
Positieve aspecten v Vertrek van krachten & positieve dingen (talenten)
iedereen zijn belangrijk
4
Het zorgcontinuüm beschrijft hoe zorg binnen het ow georganiseerd wordt.
Het wil scholen in het gewoon ow inspireren en ondersteunen bij kwaliteitsvol ow en lln begeleiding.
Ook scholen vo buow werken volgens een continuüm v zorg.
Dit gebeurt planmatig, met respect vo de autonomie en eigenheid v scholen en in samenwerking met:
- De school,
- De pedagogische begeleidingsdienst,
- Het CLB,
- Het leersteuncentrum.
De school organiseert een ow - en leeromgeving aangepast aan alle lln .
Ze voert een kwaliteitsvol beleid op leerlingenbegeleiding, met aandacht voor:
- Sterke brede basiszorg
- Verhoogde zorg
De school werkt systematisch, planmatig en transparant samen met:
- De leerling
- De ouders
- De pedagogische begeleidingsdienst
- Het CLB
- Het leersteuncentrum.
Het zorgcontinuüm omvat:
- Brede basiszorg
- Verhoogde zorg
- Uitbreiding v zorg
- IAC Handelen en evalueren op basis van:
o Een verslag individueel aangepast curriculum, (aangepaste doelen & evaluatie)
o Of een verslag opleidingsvorm 4. ((kind kan leerstof aan, maar niet functioneren in het
gewone schoolsysteem.) cognitief sterk genoeg ma gedrag/emo problemen))
Brede basiszorg is verankerd in de schoolwerking en geldt vo alle lln .
Wanneer brede basiszorg onvoldoende is vo een lln of groep:
W verhoogde zorg ingezet.
Wanneer verhoogde zorg onvoldoende is vo een individuele leerling:
Schakelt de school het CLB-team in via uitbreiding v zorg.
Na een handelingsgericht diagnostisch traject, met overleg tussen alle partners:
Kan het CLB een IAC-verslag of OV4-verslag opstellen.
De school handelt en evalueert verder op basis v dit verslag en bouwt voort op de reeds aanwezige
zorg.
Zo versterkt de school de brede basiszorg vo alle leerlingen.
De school laat de lln optimaal participeren aan het klas- en schoolgebeuren.
Scholen vo gewoon ow w hierbij ondersteund door het leersteuncentrum.
Scholen vo buitengewoon ow maken gebruik v hun eigen expertise.
Binnen een divers-sensitieve leeromgeving differentiëren alle betrokkenen het aanbod:
- Om in te spelen op het potentieel,
- Op de ow - en opvoedingsbehoeften v elke leerling.
Het doel is lln zo veel mogelijk samen te laten deelnemen in een inclusieve schoolomgeving.
Zowel gewoon als buitengewoon ow leveren systematische inspanningen om inclusie te versterken.
Dit gebeurt door aandacht te hebben voor:
- Een mogelijke (gedeeltelijke) terugkeer naar het gewoon ow ,
- Redelijke aanpassingen binnen het gewoon ow ,
- Of gedeeltelijke lesbijwoning in het buitengewoon ow .
1
,Fase 0: brede basiszorg
Is de motor v lln begeleiding en stimuleert de totale ontw v alle lln .
Rekening gehouden met alle ≠ tss alle lln
Dus basisdifferentiatie zodat niet ied hetzelfde basisaanbod krijgt
Voorbeelden:
- Wiebelkussen
- Symbolenkaarten om boekentas in te laden
- Koptelefoon
- Pictogrammen
Uitgevoerd do klas lkr -> CLB beperkte rol
Lkr werkt actief aan verminderen v belemmerende factoren
Krachtige leeromgeving stimuleren
Gevolg: lln minder nood aan extra maatregelen
Welbevinden & betrokkenheid stimuleren
School is verantwoordelijk vo regie en begeleiding v lln op klas- en schoolniveau.
Kan hiervoor beroep doen op pedagogische begeleidingsdienst en CLB
(in overeenstemming met hun opdracht.)
De pedagogische begeleidingsdienst ondersteunt:
- Het pedagogisch project,
- De beroepsbekwaamheid v lkr en,
- De school als professionele lerende organisatie.
CLB versterkt de brede basiszorg door
- Inzetten van signaalfunctie (= signalen uit de leerlingenbegeleiding te verzamelen, te
analyseren en te delen.)
- Analyse v noden in de leerlingenpopulatie,
Komt nog niet in contact met lln
Samenwerking tss schoolteam, ouders, leerlingen, pedagogische begeleidingsdienst en CLB
Versterkt deskundigheid v lkr
Zorgt vo vroegtijdig detecteren v nood aan bijkomende zorg.
Fase 1: verhoogde zorg
Als merkt dat lln extra ondersteuning nodig heeft
Overleggen met zorg
Lkr, ouders, lln zoeken naar juiste aanpassingen
Maatregelen zijn diepgaander, langer
Aanpassingen do lkr uitgevoerd in samenspraak met zorgteam
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
Ga in gesprek met lln met doel
Om actief te betrekken
Motiveren
Gedeelde verantwoordelijkheid
School kan ondersteuning vragen aan pedagogische begeleiding & CLB
CLB ondersteunt school maar geen actieve rol bij lln
2
, Maatregelen bepaald adhv REDICODIS
Uiteraard altijd eerst stimuleren
Remediëren: aangepaste instructie
bv: oefentijd verlengen, extra uitleg, herhaling
Differentiëren:
Bv: variatie in tempo, aanpak, materiaal
Compenseren: (technische) hulpmiddelen bieden
bv: tafelkaart, dictee naar huis, meer leestijd
Dispenseren: doelen weglaten
bv: bepaald onderdeel v rekenen w niet beoordeeld
Fase 2: uitbreiding vd zorg
Na dispenserende maatregel v F1
Maatregels uit verhoogde zorg blijven lopen
Schoolteam heeft ondersteuning nodig
W overlegt welke ondersteuning school nodig heeft in begeleiding v lln
Lln blijft gemeenschappelijk curriculum volgen
Lkr doet MDO
CLB grote rol:
Praat met ouders (rechtstreeks toegankelijk vo ouders & lln )
Zoekt samen met leerling, ouders en school naar oplossingen.
Kan diagnose doen (als school stappen kan aantonen die niet gewenste resultaat hebben gehaald)
Start HGD-traject -> beeld v lln verdiepen
Maakt gemotiveerd verslag -> geeft lln recht op extra externe ondersteuning in de klas
Het CLB kan een GC-verslag opmaken:
geeft toegang tot leersteun,
vaak samen met compenserende of dispenserende maatregelen
om het gemeenschappelijk curriculum te blijven volgen.
Focus v CLB:
Analyse v onderwijs- en opvoedingsbehoeften v de leerling,
Analyse v ondersteuningsbehoeften v lkr en en ouders,
Formuleren v adviezen vo betere afstemming v het aanbod.
Als maatregelen:
Onvoldoende zijn, of
Disproportioneel worden,
kan het CLB een IAC-verslag opmaken.
In het secundair onderwijs:
o Bij volgen v het gemeenschappelijk curriculum met zeer intensieve ondersteuning,
maakt het CLB een OV4-verslag op.
Het CLB heeft een draaischijffunctie:
o Stemt af met externe diagnostische en hulpverlenende instanties,
o Zorgt dat externe ondersteuning aansluit bij noden v leerling, lkr en en ouders.
Diagnostisch proces vo CLB
1. Verkenningsfase
Info verzamelen via observaties & resultaten
3
, 2. Strategiefase
Team doet overleg
3. Onderzoeksfase
Testen en onderzoeken doen op alle vlakken
Om noden goed in kaart te brengen
4. Integratiefase
Besluitvorming
Opmaak v verslag
5. Adviesfase
Welke ondersteuning heeft lln nodig binnen & buiten school
Fase 3: IAC
Lln nood aan aangepast traject -> individueel aangepast curriculum (IAC)
2 opties:
Lln blijft op school -> doelen w nog harder aangepast
Lln w ingeschreven in bulo
Een IAC- of OV4-verslag volgt na een HGD-traject.
Er wordt gewerkt volgens het principe v geschakelde zorg:
Voortzetten v effectieve maatregelen uit eerdere zorgfasen,
Aanvullen met eventuele externe hulpverlening.
Een IAC- of OV4-verslag kan een schoolverandering betekenen.
Warme overdracht is belangrijk om te behouden wat werkt vo de leerling.
Het traject wordt opgevolgd via handelingsplanmatig werken:
- Opvolgen,
- Evalueren,
- Bijsturen.
In gewoon onderwijs:
Lln met IAC- of OV4-verslag krijgen intensieve leersteun.
In buitengewoon onderwijs:
Zorg wordt georganiseerd binnen een continuüm v zorg.
Handelingsgericht werken
Handelingsgericht werken (HGW)
doelgericht Aanpak is gebaseerd op doelen
Afstemming & Gedrag & leren ontstaat do wisselwerking tss lln en omgeving
wisselwerking Problemen komen do ‘mismatch’ tss wat lln nodig heeft en wat omgeving
biedt
Daarom is afstemming belangrijk hoe kan de aanpak aansluiten bij de
noden van lln
Opvoeding & ow behoefte Vertrekken niet van diagnose of probleem
staan centraal Wat heeft lln nodig om doelen te bereiken
Kijk samen met ouders, lkr, lln wat al werkt en wat nog nodig/haalbaar is
Aanpak w afgestemd op behoefte v kind in bepaalde klas met bepaalde lkr en
school
Lkr maken verschil/ouders Wat hebben zij nodig om actie te kunnen uitvoeren
doen er toe
Positieve aspecten v Vertrek van krachten & positieve dingen (talenten)
iedereen zijn belangrijk
4