Gotiek: de symbolische interpretatie van
het Middeleeuws Modernisme
Gotiek is geen gewelfbouw, maakt geen gebruik van de muur als drager, is een architectuurvorm
die de draagcapaciteit concentreert op bepaalde punten = skeletbouw
Etymologie en historische context
Gotiek wordt voor het eerst gebruikt in de renaissance
Giorgio Vasari: Le Vite, schrijft historisch overzicht van de levens van de belangrijkste
kunstenaars, architecten, beeldhouwers uit de KO tot zijn eigen tijd.
➔ Negatieve connotatie naar de gotiek toe: Gotische architectuurstijl wordt niet gebruikt
door goede architecten (het is nieuw en anders)
➔ Stijl breekt radicaal met de klassieke architectuur, constructies,…
➔ Hij vergelijkt de stijl met de breuk van het WRR
Filippo Brunelleschi: Lavori Moderni, omschrijft de hoog en laag ME als het moderne
bouwen/werk
Marvin Trachtenberg: geeft de term ME modernisme aan gotiek
Franse origine
Romaanse kerken in Frankrijk streven naar openheid en hoogte => aanleiding om te zoeken naar
een constructief model die dat mogelijk maakt = GOTIEK
Abt Suger: restauratie St Denis (grafkapel franse monarchen)
➔ Laat zich inspireren door de recentste ontwikkelingen in architectuur
➔ “fundamenteel vernieuwend”, “zal geschiedenis schrijven” zo zegt hijzelf
Kathedraal in keulen: ambitie om naar frans model te bouwen = opus francigenum (werk van
Franse oorsprong)
Gotiek in Frankrijk Gotiek in Engeland Gotiek in Z-Nederlanden
Vroege Gotiek: 1150 - 1200 Early English: 1150 - 1250Maasgotiek: Prinsdom Leuk: 13e-
16e E
Hoge Gotiek: 1200 – 1330 Early Decorated of Scheldegotiek: Bisdom Doornik
(Hofstijl of Rayonnante Curvilinear: 1300 en graafschap Vlaanderen: 13e-
1250 - 1330 16e E
Flamboyante Stijl: 1330 Perpendicular: 1330 - 1530 Brabantse Gotiek: Hertogdom
Brabant (Mechelen) 13e – 16e E
Het koningshuis beheerde een bepaalde periode zowel de Franse als de Engelse monarchie
, Thomas van Aquino: helpt mee neoplatonische theologie en filosofie ontwikkelen
➔ Gericht niet op het aardse bestaan maar eeuwige leven na de dood
- De ideale toestand van het immateriële/spirituele slechts bereikt worden in 3
stappen
1. Materiële
2. Van het materiële naar het intellectuele bevattelijke gaan
3. Vera lux: God zelf
- De wereld als een boek: stelt u in staat om het spirituele/de schepping van God te
begrijpen
- Aanschouwen van schoonheid helpt ons om de goede weg in te gaan
Sacraliteitsprincipe: architectuur
- Gebouw: grote symbolische geladenheid
gematerialiseerde architectuur van het licht (vera lux)
Streven naar hoogte
polychromie: kostbare kleuren, stenen, materialen of polychromie
- Decoratie: belangrijke iconografische programma's: Bijbelse taferelen, historische
taferelen
Glas in lood
Beeldhouwwerk
- Liturgie: relieken blijven heel belangrijk
architectuur van de kerk en architectuur van de reliekhouder zijn gelijkaardig -->
kerkgebouw als schrijn
De componenten van “de Gotiek”
Plan: kruisbasiliek met diep koor, Skeletbouw, bundelpijlers, schalken,
kooromgang en kranskapellen kruisribgewelf, luchtbogen, steunberen,
pinakels
Opstand: 3delige west-gevel met westtorens, Spitsboog
vieringtoren
Opstand interieur: streven naar maximale Typische decoratie (ook buiten): maaswerk,
hoogte: arcade, tribune (galerij, triforium wimbergen, hoogsels, gargouilles, glas-in-
(dwerggalerij, clerestorium (lichtbreuk lood,…
Gotiek als Middeleeuws Modernisme (architecturale
vernieuwing)
Constructieve elementen
Gotiek breekt met de traditie van vrijstaande zuil: 4 nieuwe constructieve elementen
- Rib - kruisribgewelf
- Spitsboog - luchtboog
Enkel de structuur is van belang alles daartussen is puur decoratief
Gewelfkappen hebben geen enkel constructief nut
het Middeleeuws Modernisme
Gotiek is geen gewelfbouw, maakt geen gebruik van de muur als drager, is een architectuurvorm
die de draagcapaciteit concentreert op bepaalde punten = skeletbouw
Etymologie en historische context
Gotiek wordt voor het eerst gebruikt in de renaissance
Giorgio Vasari: Le Vite, schrijft historisch overzicht van de levens van de belangrijkste
kunstenaars, architecten, beeldhouwers uit de KO tot zijn eigen tijd.
➔ Negatieve connotatie naar de gotiek toe: Gotische architectuurstijl wordt niet gebruikt
door goede architecten (het is nieuw en anders)
➔ Stijl breekt radicaal met de klassieke architectuur, constructies,…
➔ Hij vergelijkt de stijl met de breuk van het WRR
Filippo Brunelleschi: Lavori Moderni, omschrijft de hoog en laag ME als het moderne
bouwen/werk
Marvin Trachtenberg: geeft de term ME modernisme aan gotiek
Franse origine
Romaanse kerken in Frankrijk streven naar openheid en hoogte => aanleiding om te zoeken naar
een constructief model die dat mogelijk maakt = GOTIEK
Abt Suger: restauratie St Denis (grafkapel franse monarchen)
➔ Laat zich inspireren door de recentste ontwikkelingen in architectuur
➔ “fundamenteel vernieuwend”, “zal geschiedenis schrijven” zo zegt hijzelf
Kathedraal in keulen: ambitie om naar frans model te bouwen = opus francigenum (werk van
Franse oorsprong)
Gotiek in Frankrijk Gotiek in Engeland Gotiek in Z-Nederlanden
Vroege Gotiek: 1150 - 1200 Early English: 1150 - 1250Maasgotiek: Prinsdom Leuk: 13e-
16e E
Hoge Gotiek: 1200 – 1330 Early Decorated of Scheldegotiek: Bisdom Doornik
(Hofstijl of Rayonnante Curvilinear: 1300 en graafschap Vlaanderen: 13e-
1250 - 1330 16e E
Flamboyante Stijl: 1330 Perpendicular: 1330 - 1530 Brabantse Gotiek: Hertogdom
Brabant (Mechelen) 13e – 16e E
Het koningshuis beheerde een bepaalde periode zowel de Franse als de Engelse monarchie
, Thomas van Aquino: helpt mee neoplatonische theologie en filosofie ontwikkelen
➔ Gericht niet op het aardse bestaan maar eeuwige leven na de dood
- De ideale toestand van het immateriële/spirituele slechts bereikt worden in 3
stappen
1. Materiële
2. Van het materiële naar het intellectuele bevattelijke gaan
3. Vera lux: God zelf
- De wereld als een boek: stelt u in staat om het spirituele/de schepping van God te
begrijpen
- Aanschouwen van schoonheid helpt ons om de goede weg in te gaan
Sacraliteitsprincipe: architectuur
- Gebouw: grote symbolische geladenheid
gematerialiseerde architectuur van het licht (vera lux)
Streven naar hoogte
polychromie: kostbare kleuren, stenen, materialen of polychromie
- Decoratie: belangrijke iconografische programma's: Bijbelse taferelen, historische
taferelen
Glas in lood
Beeldhouwwerk
- Liturgie: relieken blijven heel belangrijk
architectuur van de kerk en architectuur van de reliekhouder zijn gelijkaardig -->
kerkgebouw als schrijn
De componenten van “de Gotiek”
Plan: kruisbasiliek met diep koor, Skeletbouw, bundelpijlers, schalken,
kooromgang en kranskapellen kruisribgewelf, luchtbogen, steunberen,
pinakels
Opstand: 3delige west-gevel met westtorens, Spitsboog
vieringtoren
Opstand interieur: streven naar maximale Typische decoratie (ook buiten): maaswerk,
hoogte: arcade, tribune (galerij, triforium wimbergen, hoogsels, gargouilles, glas-in-
(dwerggalerij, clerestorium (lichtbreuk lood,…
Gotiek als Middeleeuws Modernisme (architecturale
vernieuwing)
Constructieve elementen
Gotiek breekt met de traditie van vrijstaande zuil: 4 nieuwe constructieve elementen
- Rib - kruisribgewelf
- Spitsboog - luchtboog
Enkel de structuur is van belang alles daartussen is puur decoratief
Gewelfkappen hebben geen enkel constructief nut
