Hoofdstuk 1: Medische beeldvorming
1.2: Overzicht soorten medische beeldvormingstechnieken
1.2.1: Bestudering van binnenuit
- Radionuclide (radiofarmacon) toedienen aan patiënt: Fysiologie bekijken
- Verdeling in lichaam meten met extern detectiesysteem
- Beelvormingsapparatuur (vangen allemaal gamma stralen op)
- Gamma-camera
- SPECT
▪ Single photon emission computed tomography
▪ Gamma stralen opgevangen
▪ Toestel gaat rond de patiënt
- PET
▪ 2 keer gamma stralen op 180°
▪ De gamma stralen worden uitgezonden en op bepaalde plekken terug opgevangen
➔ Door de doorsnede van de plekken te nemen weet je waar het isotoop zich bevindt
- Radiofarmacon
- Chemische eigenschappen van isotoop bepaalt welk
type binding
- Isotoop
▪ Gamma straling voor diagnose
▪ Beta- straling voor therapie
➔ Straalt alles kapot in het lichaam, dit is
nodig voor therapie
- Farmacon: Bepaalt de farmacologische en farmacokinetische eigenschappen van de stof in het lichaam
➔ Hoe snel het naar die plaats gaat
- Radiofarmacon
▪ Eisen
➔ Extern meetbaar
➔ Minimale belasting
o Liefst kilo-elektron-volt
▪ Bijkomende eisen
➔ Ideale halfwaardetijd
o Dag/halve dag
o Te weinig is ook niet goed want dan is het al vervallen wanneer de persoon
onderzocht moet worden
➔ Aard van dochterisotoop
o We willen dat dit liefst stabiel is
o Het mag natuurlijk ook niet giftig zijn
- Je moet weten tot wat het vervalt
▪ Inbouw nuclide in molecule
➔ Isotopisch
o Zelfde element
o Liefst dit
➔ Niet-isotopisch
o Ander element
o Het gaat ongeveer dezelfde eigenschappen hebben maar niet volledig
▪ Hoge specifieke activiteit
➔ Afhankelijk van aan- of afwezig zijn van drageratomen en -moleculen
o Als het op een andere plek gemerkt is dan je wil, dan is het een dragermolecule
en dus een minder specifieke activiteit
▪ Kwaliteitsnormen (IV toediening)
➔ Steriel
➔ Koortsreactie door pyrogenen (restjes van de celwand van de acteriën)
o Verwijderen door filtermembraan
,1.2.2: Bestudering van buitenuit
• Stralen/golven worden doorheen de patiënt gestuurd en opgevangen
• Beeldvormingsapparatuur
o X-camera
o CT-camera
o MRI
▪ Niet mt radioisotopen
o Echografie
▪ Niet met radioisotopen
o …
1.3: Beeldvormingsapparatuur bij γ-scintigrafie
1.3.1: γ-camera
• Cfr. Teltechnieken NaI- kristal + electronenvermenigvuldigers
o Centrum van lichtdistributie bepalen
o Plaats binnendringen gamma-straal in kristal oppervlak
• Projectie van activiteitsverdeling in het lichaam op vlak van camera door middel van multihole collimator
tussen patiënt en kristal
o Nadelen
▪ Boven elkaar liggende organen
▪ Attenuatie van straling in lichaam
• Verzameling van scintillatietellers met vaste detectoren
o Fotoelektrisch effect
o Compton effect
,• Lokaliseren waar gammastraal vandaan komt
o Collimator
▪ Soort metalen strook
▪ Moet ervoor zorgen dat alleen de
signalen dat er loodrecht opkomen
doorgaan
o Problemen
▪ Signalen die in het lichaam blijft
hangen
• Verzwakking van het signaal
• Attinuatie
▪ Superpositie van het signaal
• Signalen van organen achter
elkaar in het lichaam komen
op dezelfde camera
• Onderdelen gamma camera
o Detector
▪ NaI kristal
• Dikte: 0,5 – 2 cm
• Grootte: 50 – 60 cm
▪ Functie: Zet gammastraling om naar lichtflits
o Collimator
▪ Pb: Hoge Z waarde
▪ Groot aantal gaten loodrecht op detector
• 5000 – 4000
▪ Zorgen ervoor dat alleen die gamma’s die loofrecht
staan op detector invallen op de detector
▪
o PMT buizen
▪ X-Y positie bepaling
▪ Z: Pulshoogte van signaal
o Elektronische circuits
▪ Detector wordt ingedeeld in een matrix
• 64x64
• …
• 512x512
▪ Toekennen van een kleursignaal in functie van hoeveelheid
straling die ingevallen is
• Semikwantitatief werk
, • Problemen tegengaan
o Langs alle kanten van het lichaam een camera
▪ Superpositie vermijden
o Attentuatie kan je niet vermijden
• Soorten opnames
o Statisch
▪ Het orgaan beweegt niet
▪ Niet in functie van de tijd
• Op 1 welbepaald moment
▪ Geen mooi fysiologisch beeld
▪
▪
o Dynamisch
▪ Total body
• SPECT
▪ Tracer komt eerst in de nieren, activiteit wordt groter, komt in de blaas
▪
▪
1.2: Overzicht soorten medische beeldvormingstechnieken
1.2.1: Bestudering van binnenuit
- Radionuclide (radiofarmacon) toedienen aan patiënt: Fysiologie bekijken
- Verdeling in lichaam meten met extern detectiesysteem
- Beelvormingsapparatuur (vangen allemaal gamma stralen op)
- Gamma-camera
- SPECT
▪ Single photon emission computed tomography
▪ Gamma stralen opgevangen
▪ Toestel gaat rond de patiënt
- PET
▪ 2 keer gamma stralen op 180°
▪ De gamma stralen worden uitgezonden en op bepaalde plekken terug opgevangen
➔ Door de doorsnede van de plekken te nemen weet je waar het isotoop zich bevindt
- Radiofarmacon
- Chemische eigenschappen van isotoop bepaalt welk
type binding
- Isotoop
▪ Gamma straling voor diagnose
▪ Beta- straling voor therapie
➔ Straalt alles kapot in het lichaam, dit is
nodig voor therapie
- Farmacon: Bepaalt de farmacologische en farmacokinetische eigenschappen van de stof in het lichaam
➔ Hoe snel het naar die plaats gaat
- Radiofarmacon
▪ Eisen
➔ Extern meetbaar
➔ Minimale belasting
o Liefst kilo-elektron-volt
▪ Bijkomende eisen
➔ Ideale halfwaardetijd
o Dag/halve dag
o Te weinig is ook niet goed want dan is het al vervallen wanneer de persoon
onderzocht moet worden
➔ Aard van dochterisotoop
o We willen dat dit liefst stabiel is
o Het mag natuurlijk ook niet giftig zijn
- Je moet weten tot wat het vervalt
▪ Inbouw nuclide in molecule
➔ Isotopisch
o Zelfde element
o Liefst dit
➔ Niet-isotopisch
o Ander element
o Het gaat ongeveer dezelfde eigenschappen hebben maar niet volledig
▪ Hoge specifieke activiteit
➔ Afhankelijk van aan- of afwezig zijn van drageratomen en -moleculen
o Als het op een andere plek gemerkt is dan je wil, dan is het een dragermolecule
en dus een minder specifieke activiteit
▪ Kwaliteitsnormen (IV toediening)
➔ Steriel
➔ Koortsreactie door pyrogenen (restjes van de celwand van de acteriën)
o Verwijderen door filtermembraan
,1.2.2: Bestudering van buitenuit
• Stralen/golven worden doorheen de patiënt gestuurd en opgevangen
• Beeldvormingsapparatuur
o X-camera
o CT-camera
o MRI
▪ Niet mt radioisotopen
o Echografie
▪ Niet met radioisotopen
o …
1.3: Beeldvormingsapparatuur bij γ-scintigrafie
1.3.1: γ-camera
• Cfr. Teltechnieken NaI- kristal + electronenvermenigvuldigers
o Centrum van lichtdistributie bepalen
o Plaats binnendringen gamma-straal in kristal oppervlak
• Projectie van activiteitsverdeling in het lichaam op vlak van camera door middel van multihole collimator
tussen patiënt en kristal
o Nadelen
▪ Boven elkaar liggende organen
▪ Attenuatie van straling in lichaam
• Verzameling van scintillatietellers met vaste detectoren
o Fotoelektrisch effect
o Compton effect
,• Lokaliseren waar gammastraal vandaan komt
o Collimator
▪ Soort metalen strook
▪ Moet ervoor zorgen dat alleen de
signalen dat er loodrecht opkomen
doorgaan
o Problemen
▪ Signalen die in het lichaam blijft
hangen
• Verzwakking van het signaal
• Attinuatie
▪ Superpositie van het signaal
• Signalen van organen achter
elkaar in het lichaam komen
op dezelfde camera
• Onderdelen gamma camera
o Detector
▪ NaI kristal
• Dikte: 0,5 – 2 cm
• Grootte: 50 – 60 cm
▪ Functie: Zet gammastraling om naar lichtflits
o Collimator
▪ Pb: Hoge Z waarde
▪ Groot aantal gaten loodrecht op detector
• 5000 – 4000
▪ Zorgen ervoor dat alleen die gamma’s die loofrecht
staan op detector invallen op de detector
▪
o PMT buizen
▪ X-Y positie bepaling
▪ Z: Pulshoogte van signaal
o Elektronische circuits
▪ Detector wordt ingedeeld in een matrix
• 64x64
• …
• 512x512
▪ Toekennen van een kleursignaal in functie van hoeveelheid
straling die ingevallen is
• Semikwantitatief werk
, • Problemen tegengaan
o Langs alle kanten van het lichaam een camera
▪ Superpositie vermijden
o Attentuatie kan je niet vermijden
• Soorten opnames
o Statisch
▪ Het orgaan beweegt niet
▪ Niet in functie van de tijd
• Op 1 welbepaald moment
▪ Geen mooi fysiologisch beeld
▪
▪
o Dynamisch
▪ Total body
• SPECT
▪ Tracer komt eerst in de nieren, activiteit wordt groter, komt in de blaas
▪
▪
