Aardrijkskunde samenvatting
voor de CP
Bevat: §4.1, §4.2, §4.3, §4.4, §4.5, §5.1, §5.2, §5.3, §5.4, §5.5
§4.1: wapengeweld wereldwijd
Strijdtoneel: waar, waarom en hoe?
- Als er in een jaar bij een conflict ten minste 25 doden vallen, spreken
we van een gewapend conflict.
- Conflicten ontstaan waar een groep mensen macht uitoefent op een
andere groep terwijl die daar niet van gediend is.
- Soorten conflicten:
o Internationale conflicten: spelen zich tussen landen af
o Binnenlandse conflicten/burgeroorlogen: blijven binnen de
grenzen van het land. Het gaat hierbij vaak om opstandelingen
die vechten tegen de regering of tegen elkaar.
o Geïnternationaliseerd conflict: een binnenlands conflict waarbij
het buitenland zich ermee bemoeit.
Hoe trek je een grens?
- Een staat is een gebied met een grens eromheen. Binnen een staat
gelden er wetten en regels waaraan de mensen zich moeten houden.
Een staat heeft recht op soevereiniteit.
- Wanneer de mensen in een staat voelen dat ze bij elkaar horen, door
hun taal, geloof of gemeenschappelijke geschiedenis, vormen ze 1 volk
of natie.
- Als een volk een eigen staat met eigen territorium heeft, is er weinig
reden voor conflict.
- Grenzen zijn bedacht door machthebbers. Vanwege achterstelling of
onderdrukking door het centrale gezag eist een volk soms
onafhankelijkheidà separatisme.
§4.2: oorzaken van conflicten
- Soorten oorzaken:
o Economische oorzaken: de verdeling van de opbrengsten van de
natuurlijke hulpbronnen is vaak zo dat de bewoners alleen maar
nadelen van de winning ondervinden. Veel grondstoffen leiden
tot een grote kans op conflicten, dat noem je paradox van de
overvloed of resource curse.
o Culturele: verschillen in religie of cultuur vormen vaak de basis
voor achterstelling en onderdrukking.
, o Demografische: opstandige jeugd is vaak te wijten aan
werkloosheid en armoede, vooral bij een jeugdbult in de
leeftijdsopbouw van een land.
o Bestuurlijke: een dictatuur leidt tot opstanden. Het
tegenovergestelde, een fragile state leidt tot corruptie, misdaad
en economische chaos. Landen die hun inwoners de ‘gouden
regels’ van vrijheid en bescherming bieden, kennen veel vaker
vrede.
§4.3: gevolgen van conflicten
- Soorten gevolgen van conflicten:
o Sociale: ontheemden in eigen land, kampen voor vluchtelingen in
buurlanden, asielzoekers in Europa, psychische trauma’s en een
toename van ziekten door verwoeste infrastructuur.
o Economische: hoge kosten voor wapens, stilstand in alle
sectoren/9hoewel handel soms floreert), dure wederopbouw.
o Demografische: soms is er veel genocide, terwijl vrede kan leiden
tot een baby-boom.
§4.4: hoe rustig is Europa?
- Een EU-lidstaat moet aan verschillende eisen voldoen:
o Een goedwerkende markteconomie
o Het handhaven van EU-wetten
o Een democratie die de rechtsstaat waarborgt
o Bescherming van mensenrechten en minderheden
- De EU kent vele minderheden, sommige zijn separatistisch, anderen
willen alleen meer autonomie. De drie meest gewelddadige recente
conflicten waren in Noord-Ierland, tussen protestanten en katholieken,
tussen de Spaanse regering en separatisten in Baskenland en bij het
uiteenvallen van het voormalig Joegoslavië.
- De rust in Europa wordt bedreigd door:
o De annexatie van gebieden door Rusland, waardoor de NAVO
alert is
o Trollen die een cyberoorlog voeren
o Jihadistische aanslagen
o Nationalistische gewelddadige groeperingen
§4.5: Nederland: oorlog en vrede
- Nederland heeft 2 ervaringen met onafhankelijkheidsstrijd:
o Het werd onafhankelijk van het Spaanse rijk tijdens de
Tachtigjarige Oorlog in 1581.
voor de CP
Bevat: §4.1, §4.2, §4.3, §4.4, §4.5, §5.1, §5.2, §5.3, §5.4, §5.5
§4.1: wapengeweld wereldwijd
Strijdtoneel: waar, waarom en hoe?
- Als er in een jaar bij een conflict ten minste 25 doden vallen, spreken
we van een gewapend conflict.
- Conflicten ontstaan waar een groep mensen macht uitoefent op een
andere groep terwijl die daar niet van gediend is.
- Soorten conflicten:
o Internationale conflicten: spelen zich tussen landen af
o Binnenlandse conflicten/burgeroorlogen: blijven binnen de
grenzen van het land. Het gaat hierbij vaak om opstandelingen
die vechten tegen de regering of tegen elkaar.
o Geïnternationaliseerd conflict: een binnenlands conflict waarbij
het buitenland zich ermee bemoeit.
Hoe trek je een grens?
- Een staat is een gebied met een grens eromheen. Binnen een staat
gelden er wetten en regels waaraan de mensen zich moeten houden.
Een staat heeft recht op soevereiniteit.
- Wanneer de mensen in een staat voelen dat ze bij elkaar horen, door
hun taal, geloof of gemeenschappelijke geschiedenis, vormen ze 1 volk
of natie.
- Als een volk een eigen staat met eigen territorium heeft, is er weinig
reden voor conflict.
- Grenzen zijn bedacht door machthebbers. Vanwege achterstelling of
onderdrukking door het centrale gezag eist een volk soms
onafhankelijkheidà separatisme.
§4.2: oorzaken van conflicten
- Soorten oorzaken:
o Economische oorzaken: de verdeling van de opbrengsten van de
natuurlijke hulpbronnen is vaak zo dat de bewoners alleen maar
nadelen van de winning ondervinden. Veel grondstoffen leiden
tot een grote kans op conflicten, dat noem je paradox van de
overvloed of resource curse.
o Culturele: verschillen in religie of cultuur vormen vaak de basis
voor achterstelling en onderdrukking.
, o Demografische: opstandige jeugd is vaak te wijten aan
werkloosheid en armoede, vooral bij een jeugdbult in de
leeftijdsopbouw van een land.
o Bestuurlijke: een dictatuur leidt tot opstanden. Het
tegenovergestelde, een fragile state leidt tot corruptie, misdaad
en economische chaos. Landen die hun inwoners de ‘gouden
regels’ van vrijheid en bescherming bieden, kennen veel vaker
vrede.
§4.3: gevolgen van conflicten
- Soorten gevolgen van conflicten:
o Sociale: ontheemden in eigen land, kampen voor vluchtelingen in
buurlanden, asielzoekers in Europa, psychische trauma’s en een
toename van ziekten door verwoeste infrastructuur.
o Economische: hoge kosten voor wapens, stilstand in alle
sectoren/9hoewel handel soms floreert), dure wederopbouw.
o Demografische: soms is er veel genocide, terwijl vrede kan leiden
tot een baby-boom.
§4.4: hoe rustig is Europa?
- Een EU-lidstaat moet aan verschillende eisen voldoen:
o Een goedwerkende markteconomie
o Het handhaven van EU-wetten
o Een democratie die de rechtsstaat waarborgt
o Bescherming van mensenrechten en minderheden
- De EU kent vele minderheden, sommige zijn separatistisch, anderen
willen alleen meer autonomie. De drie meest gewelddadige recente
conflicten waren in Noord-Ierland, tussen protestanten en katholieken,
tussen de Spaanse regering en separatisten in Baskenland en bij het
uiteenvallen van het voormalig Joegoslavië.
- De rust in Europa wordt bedreigd door:
o De annexatie van gebieden door Rusland, waardoor de NAVO
alert is
o Trollen die een cyberoorlog voeren
o Jihadistische aanslagen
o Nationalistische gewelddadige groeperingen
§4.5: Nederland: oorlog en vrede
- Nederland heeft 2 ervaringen met onafhankelijkheidsstrijd:
o Het werd onafhankelijk van het Spaanse rijk tijdens de
Tachtigjarige Oorlog in 1581.
