Samenvatting - Technologie en veiligheid: PR (OBM77A)

Bo Van Esser



TECHNOLOGIE &VEILIGHEID PR

H1 Keten van projectiebeeldvorming

1.1 Principe van projectiebeeldvorming
Basisprincipe projectieradiologie:

 = gebaseerd op röntgenstraling en absorptieverschillen tussen weefsel
 Verschillen in weefselabsorptie bepalen de grijswaarden op het beeld
 Een röntgenbuis zendt stralen uit; een digitale detector (DR) vangt ze op
 Moderne systemen gebruike DR-detectoren (Digital Radiography)
 Röntgenbuis = stralingsbron, detector = receptor

Signaal:

 Röntgenstraling
 Differentiatie van weefsels
o Absorptieverschillen

Detector:

 Flat panel systemen
o Directe detectoren
o Indirecte detectoren

Belangrijke begrippen:

 Attenuatie = verzwakking van de röntgenbundel door absorptie
(Afhankelijk van elektronendichtheid vh weefsel)
 Spatiale resolutie:
o Aflijning: scherp, onscherp/ beter, minder goed
 Signaal = meetbare intensiteit op de detector, bepaalt grijswaarde op het beeld
o Weinig absorptie  veel signaal  hypodens (donkergrijs/zwart)
o Veel absorptie  weinig signaal  hyperdens (lichtgrijs/wit)
o Ruis: meer, minder
 Contrast:
o Hoogcontrast: meer, minder/ beter, mindergoed
Fysische
o Laagcontrast: meer, minder/ beter, minder goed
effecten ih
 Foto-elektrisch effect = volledige absorptie van röntgenstralen
lichaam
 Comptoneffect = verstrooiing door botsing met elektronen  verstrooide straling




1

,Bo Van Esser


Beeldkwaliteit beïnvloedende factoren:

 Kwaliteit en kwantiteit vd röntgenbundel zijn cruciaal
 Belangrijke aqcuisitieparameters:
o Collimatie (straalbegrenzing)
o Filter (verbetert stralingskwaliteit)
o FRA = Focus-Receptor Afstand
o ORA = Object-Receptor Afstand
o AEC = Automatic Exposure Control

Beeldindicatoren meten:

 Signaal, ruis, SNR:
S ¿≫¿
o SNR = =
N σ¿
 Contrast, CNR:
SS anatomie −SSachtergrond
o CNR =
SS achtergrond
 Spatiale resolutie & frequentie:
Aantal objecten
o lp
mm

Buislading:

 Stroomsterkte of opnametijd 
o Kwantiteitbundel 
o # fotonen 
 Signaal op detector 
 Ruis in beeld 
 Ruis kan beperkend zijn voor:
- CNR
 Spatiale resolutie BL en signaal: lineair verband
 BL en geabsorbeerde dosis: lineair verband

Buisspanning:

 Buisspanning 
o Gemiddelde E = kwaliteit fotonen 
 Minder absorptie in object
BSp  = contrast 
o Ekin  = kwantiteit bundel ook 
 Meer signaal op detector en minder ruis
BSp  = SNR 
o Meer kans op Compton-verstrooiing:
 BSp  = verstrooide straling  ( en SNR )

2

,Bo Van Esser


 BSp en signaal: kwadratisch verband
 BSp en geabsorbeerde dosis: kwadratisch verband




1.2 Opbouw van een röntgentoestel
Bestaat minimaal uit:

1) Röntgenbuis met generator
2) Detector
3) Bedienigsconsole/-paneel

1.3 Automatic exposure control (AEC)
 Regelt automatisch de buislading
 Houdt de gemiddelde detectordosis constant
 Zorgt voor constante beeldkwaliteit

 Voorheen: technoloog moest handmatig buisspanning en buislading instellen

 Nu: AEC kan dit automatisch doen bij veel (maar niet alle) opnames

Bucky (onderdeel van röntgeninstallatie):

 Combinatiesysteem met:
1) Detectorlade
2) Strooistralenrooster
3) Automatic Exposure Control (AEC)
 2 types:
o Tafelbucky (horizontaal)
o Wandbucky (verticaal)

 Samen gebruikt in een buckykamer

 Veel röntgenopnamen (behalve sommige vd
extremiteiten) worden met bucky gemaakt



Buislading bij gebruik van AEC

3

, Bo Van Esser


 AEC zorgt voor constante detectordosis en dus SNR
o Bij variatie van andere instelparameters of objectdikte blijft SNR constant
 Buislading afhankelijk van Target Exposure Index
o Hogere detectordosis = meer signaal = minder ruis

1.3.1 Doel van automatische belichting
Doel en werking van AEC:

 Doel:
o Automatisch bijsturen vd
buislading
o Voorkomen van opnamen met
onvoldoende signaal-
ruisverhouding (SNR)
o Constante beeldkwaliteit
o SNR optimaliseren
 AEC regelt de buislading op basis van:
1) Samenstelling vh object
2) Focus-receptor afstand (FRA)
3) Type detector
4) Roosterfactor (vh strooistralenrooster)

Toepassingen en voordelen:

 1-punts techniek = gebruiker stelt buisspanning in, AEC regelt buislading automatisch
 Vervangt de oude belichtingstabellen, waarbij fouten van 50-200% voorkwamen
 AEC = standaard in projectieradiologie

Meetmethodes binnen AEC:

 Vroeger: fotometrisch & halfgeleider
 Nu (standaard): ionometrische meetmethode

Manuele selectie parameters = 3-punts techniek

 Buisspanning
 Buisstroom
 Opnametijd

1.3.2 Meetmethode van automatische belichting
Ionisatiekamer en AEC:

 Ligging: tussen strooistralenrooster en detector
 meet de restexpositie (fotonen die uit het lichaam treden)
 Meetmethode:
o Gebaseerd op ionisaties  veroorzaken stroom  laadt een condensator op


4