Inhoud
Kwalitatief criminologisch onderzoek.....................................................................................................5
1. Kwalitatief onderzoek en criminologische theorie. Over de relatie tussen theorie,
onderzoeksvragen en methode..........................................................................................................5
1.1 Inleiding....................................................................................................................................5
1.2 Waarom er theorie in onze ‘gereedschapskist’ zit....................................................................5
1.3 Het gebruik van kwalitatieve methoden in de criminologie......................................................5
1.4 Criminologische epistemologie in een notendop......................................................................6
2. Het kwalitatief onderzoeksdesign...................................................................................................7
2.1 De kwalitatieve probleemstelling..............................................................................................7
2.2 Kiezen voor een kwalitatieve grondvorm................................................................................10
2.3 De kwalitatieve steekproef.....................................................................................................10
3. Methodologische kwaliteit in het kwalitatief onderzoek..............................................................15
3.1 Inleiding..................................................................................................................................15
3.2 Verschillende visies op kwaliteit in kwalitatief onderzoek......................................................15
3.3 Kwaliteitscriteria.....................................................................................................................16
3.4 Strategieën om de kwaliteit van kwalitatief onderzoek te verbeteren....................................18
3.5 Besluit.....................................................................................................................................21
4. De gevalstudie..............................................................................................................................21
4.1 Inleiding..................................................................................................................................21
4.2 Een algemene typering...........................................................................................................22
4.3 De gevalstudie in de criminologie...........................................................................................24
4.4 Onderzoekseenheden afbakenen en selecteren.....................................................................24
4.5 Mogelijke problemen bij de gevalstudie.................................................................................26
4.6 Verzamelen en analyseren van gegevens................................................................................26
4.7 Rapporteren van de gevalstudie.............................................................................................27
5. Het kwalitatieve interview (Mijnwerkers of ontdekkingsreizigers?)..............................................28
5.1 Verschillende visies op kwalitatief interviewen.......................................................................28
5.2 Wanneer of waarom kiezen voor een kwalitatieve bevragingsmethode?...............................29
5.3 Soorten interviews..................................................................................................................29
5.4 Vragen stellen.........................................................................................................................30
5.5 Interviewer en respondent in interactie.................................................................................31
5.6 Moeilijke situaties...................................................................................................................32
5.7 Waarom meewerken aan een interview?...............................................................................33
5.8 To tape or not to tape?...........................................................................................................33
1
, 5.9 Interpretatie van het interviewmateriaal: ‘waar’ of ‘niet waar’?............................................34
5.10 Conclusie...............................................................................................................................34
6. Focusgroepen...............................................................................................................................35
6.1 Omschrijving en achtergrond..................................................................................................35
6.2 Wanneer kiezen voor focusgroepen.......................................................................................35
6.3 Voor- en nadelen van focusgroepen.......................................................................................36
6.4 De samenstelling van de focusgroepen...................................................................................36
6.5 Soorten vragen........................................................................................................................37
6.6 Een focusgroep voorbereiden.................................................................................................38
6.7 De rol van de moderator.........................................................................................................39
7. Etnografie en participerende observatie.......................................................................................41
7.1 Inleiding..................................................................................................................................41
7.2 Etnografie...............................................................................................................................41
7.3 Auto-etnografie en testimonio................................................................................................42
7.4 Participerend observatie.........................................................................................................42
7.5 Niet-participerende observatie...............................................................................................47
7.6 Veldnota’s...............................................................................................................................49
8. Discoursanalyse............................................................................................................................50
8.1 Inleiding..................................................................................................................................50
8.2 Discoursanalyse: een veelheid van perspectieven..................................................................50
8.3 Naar een linguïstisch perspectief voor criminologen..............................................................51
8.4 Van taal naar discours.............................................................................................................51
8.5 Vijf principes...........................................................................................................................51
8.6 Wat is context.........................................................................................................................52
9. Biografie en levensverhaal............................................................................................................55
9.1 Inleiding..................................................................................................................................55
9.2 Soorten hoofdpersonen..........................................................................................................55
9.3 Autobiografie..........................................................................................................................55
9.4 Geautoriseerde biografie........................................................................................................55
9.5 Ongeautoriseerde biografie....................................................................................................56
9.6 Wiens verhaal?.......................................................................................................................56
9.7 Biografie of biografische data.................................................................................................56
9.8 Perspectieven..........................................................................................................................56
9.9 Bron en product......................................................................................................................57
9.10 Werkwijze en soorten data...................................................................................................57
9.11 Samenwerken met de hoofdpersoon....................................................................................57
2
, 9.12 Het verhaal en het moment..................................................................................................58
9.13 Een begin en een einde.........................................................................................................58
9.14 De complexiteit van N = 1.....................................................................................................58
9.15 Datakwaliteit.........................................................................................................................58
9.16 Een crimineel van dichtbij.....................................................................................................59
10.1 Inleiding................................................................................................................................60
10.2 Achtergrond: het beeld in de criminologie...........................................................................60
10.3 Visuele data..........................................................................................................................61
10.4 Beeld in het onderzoeksdesign: Visuele methoden..............................................................63
10.5 Ethische aspecten.................................................................................................................64
11. Kwalitatief onlineonderzoek.......................................................................................................65
12. Kwalitatieve data-analyse...........................................................................................................66
12.1 Inleiding................................................................................................................................66
12.2 Basisprincipes van de kwalitatieve data-analyse...................................................................66
12.3 Deductieve en inductieve analysestrategieën.......................................................................67
12.4 Analyse in de gefundeerde Theorie-benadering: kernelementen.........................................67
12.5 Fase 1: Kwalitatief databeheer: het ordenen van de gegevens.............................................68
12.6 Fase 2: De gegevens leren kennen........................................................................................69
12.7 Fase 3: Het coderen..............................................................................................................69
12.8 De rol van memo’s bij het coderen.......................................................................................71
12.9 Het controleren van de resultaten van de analyse................................................................71
12.10 Software voor kwalitatieve data-analyse............................................................................72
13 Rapporteren van kwalitatief onderzoek.......................................................................................74
13.1 Voorafgaande analyses.........................................................................................................74
13.2 Onderdelen van een publicatie.............................................................................................76
13.3 Mondelinge presentaties......................................................................................................78
13.4 Schrijfproces.........................................................................................................................79
13.5 Kwalitatief onderzoek en peer review...................................................................................79
13.6 Kwalitatieve rapporten beoordelen......................................................................................79
14. Ethische aspecten van het kwalitatief onderzoek.......................................................................81
14.1 Inleiding................................................................................................................................81
14.2 De ontwikkeling van ethiek en sociaalwetenschappelijk onderzoek.....................................81
14.5 Informed consent..................................................................................................................82
14.6 Open en heimelijk onderzoek...............................................................................................83
14.7 Vertrouwelijkheid en anonimiteit.........................................................................................83
14.8 Vrijwillige deelname.............................................................................................................84
3
, 14.9 Voorkomen van schade.........................................................................................................84
14.10 Wetenschappelijke integriteit.............................................................................................85
4
Kwalitatief criminologisch onderzoek.....................................................................................................5
1. Kwalitatief onderzoek en criminologische theorie. Over de relatie tussen theorie,
onderzoeksvragen en methode..........................................................................................................5
1.1 Inleiding....................................................................................................................................5
1.2 Waarom er theorie in onze ‘gereedschapskist’ zit....................................................................5
1.3 Het gebruik van kwalitatieve methoden in de criminologie......................................................5
1.4 Criminologische epistemologie in een notendop......................................................................6
2. Het kwalitatief onderzoeksdesign...................................................................................................7
2.1 De kwalitatieve probleemstelling..............................................................................................7
2.2 Kiezen voor een kwalitatieve grondvorm................................................................................10
2.3 De kwalitatieve steekproef.....................................................................................................10
3. Methodologische kwaliteit in het kwalitatief onderzoek..............................................................15
3.1 Inleiding..................................................................................................................................15
3.2 Verschillende visies op kwaliteit in kwalitatief onderzoek......................................................15
3.3 Kwaliteitscriteria.....................................................................................................................16
3.4 Strategieën om de kwaliteit van kwalitatief onderzoek te verbeteren....................................18
3.5 Besluit.....................................................................................................................................21
4. De gevalstudie..............................................................................................................................21
4.1 Inleiding..................................................................................................................................21
4.2 Een algemene typering...........................................................................................................22
4.3 De gevalstudie in de criminologie...........................................................................................24
4.4 Onderzoekseenheden afbakenen en selecteren.....................................................................24
4.5 Mogelijke problemen bij de gevalstudie.................................................................................26
4.6 Verzamelen en analyseren van gegevens................................................................................26
4.7 Rapporteren van de gevalstudie.............................................................................................27
5. Het kwalitatieve interview (Mijnwerkers of ontdekkingsreizigers?)..............................................28
5.1 Verschillende visies op kwalitatief interviewen.......................................................................28
5.2 Wanneer of waarom kiezen voor een kwalitatieve bevragingsmethode?...............................29
5.3 Soorten interviews..................................................................................................................29
5.4 Vragen stellen.........................................................................................................................30
5.5 Interviewer en respondent in interactie.................................................................................31
5.6 Moeilijke situaties...................................................................................................................32
5.7 Waarom meewerken aan een interview?...............................................................................33
5.8 To tape or not to tape?...........................................................................................................33
1
, 5.9 Interpretatie van het interviewmateriaal: ‘waar’ of ‘niet waar’?............................................34
5.10 Conclusie...............................................................................................................................34
6. Focusgroepen...............................................................................................................................35
6.1 Omschrijving en achtergrond..................................................................................................35
6.2 Wanneer kiezen voor focusgroepen.......................................................................................35
6.3 Voor- en nadelen van focusgroepen.......................................................................................36
6.4 De samenstelling van de focusgroepen...................................................................................36
6.5 Soorten vragen........................................................................................................................37
6.6 Een focusgroep voorbereiden.................................................................................................38
6.7 De rol van de moderator.........................................................................................................39
7. Etnografie en participerende observatie.......................................................................................41
7.1 Inleiding..................................................................................................................................41
7.2 Etnografie...............................................................................................................................41
7.3 Auto-etnografie en testimonio................................................................................................42
7.4 Participerend observatie.........................................................................................................42
7.5 Niet-participerende observatie...............................................................................................47
7.6 Veldnota’s...............................................................................................................................49
8. Discoursanalyse............................................................................................................................50
8.1 Inleiding..................................................................................................................................50
8.2 Discoursanalyse: een veelheid van perspectieven..................................................................50
8.3 Naar een linguïstisch perspectief voor criminologen..............................................................51
8.4 Van taal naar discours.............................................................................................................51
8.5 Vijf principes...........................................................................................................................51
8.6 Wat is context.........................................................................................................................52
9. Biografie en levensverhaal............................................................................................................55
9.1 Inleiding..................................................................................................................................55
9.2 Soorten hoofdpersonen..........................................................................................................55
9.3 Autobiografie..........................................................................................................................55
9.4 Geautoriseerde biografie........................................................................................................55
9.5 Ongeautoriseerde biografie....................................................................................................56
9.6 Wiens verhaal?.......................................................................................................................56
9.7 Biografie of biografische data.................................................................................................56
9.8 Perspectieven..........................................................................................................................56
9.9 Bron en product......................................................................................................................57
9.10 Werkwijze en soorten data...................................................................................................57
9.11 Samenwerken met de hoofdpersoon....................................................................................57
2
, 9.12 Het verhaal en het moment..................................................................................................58
9.13 Een begin en een einde.........................................................................................................58
9.14 De complexiteit van N = 1.....................................................................................................58
9.15 Datakwaliteit.........................................................................................................................58
9.16 Een crimineel van dichtbij.....................................................................................................59
10.1 Inleiding................................................................................................................................60
10.2 Achtergrond: het beeld in de criminologie...........................................................................60
10.3 Visuele data..........................................................................................................................61
10.4 Beeld in het onderzoeksdesign: Visuele methoden..............................................................63
10.5 Ethische aspecten.................................................................................................................64
11. Kwalitatief onlineonderzoek.......................................................................................................65
12. Kwalitatieve data-analyse...........................................................................................................66
12.1 Inleiding................................................................................................................................66
12.2 Basisprincipes van de kwalitatieve data-analyse...................................................................66
12.3 Deductieve en inductieve analysestrategieën.......................................................................67
12.4 Analyse in de gefundeerde Theorie-benadering: kernelementen.........................................67
12.5 Fase 1: Kwalitatief databeheer: het ordenen van de gegevens.............................................68
12.6 Fase 2: De gegevens leren kennen........................................................................................69
12.7 Fase 3: Het coderen..............................................................................................................69
12.8 De rol van memo’s bij het coderen.......................................................................................71
12.9 Het controleren van de resultaten van de analyse................................................................71
12.10 Software voor kwalitatieve data-analyse............................................................................72
13 Rapporteren van kwalitatief onderzoek.......................................................................................74
13.1 Voorafgaande analyses.........................................................................................................74
13.2 Onderdelen van een publicatie.............................................................................................76
13.3 Mondelinge presentaties......................................................................................................78
13.4 Schrijfproces.........................................................................................................................79
13.5 Kwalitatief onderzoek en peer review...................................................................................79
13.6 Kwalitatieve rapporten beoordelen......................................................................................79
14. Ethische aspecten van het kwalitatief onderzoek.......................................................................81
14.1 Inleiding................................................................................................................................81
14.2 De ontwikkeling van ethiek en sociaalwetenschappelijk onderzoek.....................................81
14.5 Informed consent..................................................................................................................82
14.6 Open en heimelijk onderzoek...............................................................................................83
14.7 Vertrouwelijkheid en anonimiteit.........................................................................................83
14.8 Vrijwillige deelname.............................................................................................................84
3
, 14.9 Voorkomen van schade.........................................................................................................84
14.10 Wetenschappelijke integriteit.............................................................................................85
4
