Strafrechtspleging in de gedigitaliseerde samenleving
, SOCIALE CONTROLE
Sociale controle is het door mensen toepassen van sancties met als oogmerk gedrag van
anderen in overeenstemming te houden of brengen met standaarden die binnen hun groep
worden voorgestaan.
Informele sociale controle krijgt vorm en inhoud door alledaagse activiteiten van gewone
mensen in hun alledaagse leefwereld. Die mensen zijn dan niet speciaal bezig met sociale
controle, maar voeden als vanzelf hun kinderen op, zorgen voor elkaar, letten op elkaar,
roddelen over elkaar, eren elkaar en corrigeren elkaar. Van formele sociale controle is sprake
indien deze wordt uitgeoefend door mensen die op grond van regels die controle als speciale
taak hebben. Die controle is als het ware gemandateerd en de controlerenden treden vooral op
namens derden. Politiewerk is formele sociale controle bij uitstek.
Op het internet lijkt een derde vorm van sociale controle te zijn ontstaan. Dit betreft de semi-
informele sociale controle. Het gaat om sociale controle door burgers die zich hebben
georganiseerd vanuit ideële of commerciële intenties (belangengroepen, bedrijven). Denk
bijvoorbeeld aan een meldpunt of controledienst.
Het onderscheid tussen wat er online en offline gebeurt wordt steeds meer fluïde. Als je het
hebt over sociale controle in cyberspace kun je dit niet helemaal los zien van sociale controle
in de fysieke wereld.
ZELFDISICPLINE
Waar komt zelfdiscipline vandaan? Socioloog Elias wijst erop dat zelfdiscipline primair
ontstaat door socialisatie. Controle ‘van buiten af’ werkt ook regulerend maar dan grotendeels
doordat het op die innerlijke zelfregulering aansluit. Vooral door socialisatie en zelfdiscipline
zijn mensen in staat in een complexe samenleving orde te laten bestaan.
Volgens filosoof Foucault is gedragsregulering primair een kwestie van disciplinering die
voortdurend van buiten af op mensen wordt uitgeoefend, in het bijzonder door de overheid
met haar politieapparaat. Het uiteindelijke effect van de disciplineringsmachinerie is dat
degenen die de disciplinering ondergaan tot een staat van zelfdwang worden gebracht, zodat
het onnodig is nog daadwerkelijk dwang van buitenaf uit te oefenen. Controle ‘van binnenuit’
en controle ‘van buitenaf’ kunnen uiteindelijk niet zonder elkaar.
THEORIEN EFFECT DIGITALISERING OP OMVANG CRIMINALITEIT
- De rationelekeuzetheorie
- De routineactiviteitentheorie
- De controle- of bindingstheorie
- De zelfcontroletheorie
- De labelingstheorie
- De civilisatietheorie
DIGITALISERING
Digitalisering geeft burgers meer ruimte om zich normafwijkend te gedragen of leidt dit juist
tot een striktere (overheids)controle? Een zeker antwoord op dergelijke vragen is er niet, maar
enkele scenario’s zijn er wel te schetsen:
- De politiestaat: combinatie van politie met moderne technologie leidt tot een machtige
politiemachinerie die burgers geen individuele ruimte laat.
, SOCIALE CONTROLE
Sociale controle is het door mensen toepassen van sancties met als oogmerk gedrag van
anderen in overeenstemming te houden of brengen met standaarden die binnen hun groep
worden voorgestaan.
Informele sociale controle krijgt vorm en inhoud door alledaagse activiteiten van gewone
mensen in hun alledaagse leefwereld. Die mensen zijn dan niet speciaal bezig met sociale
controle, maar voeden als vanzelf hun kinderen op, zorgen voor elkaar, letten op elkaar,
roddelen over elkaar, eren elkaar en corrigeren elkaar. Van formele sociale controle is sprake
indien deze wordt uitgeoefend door mensen die op grond van regels die controle als speciale
taak hebben. Die controle is als het ware gemandateerd en de controlerenden treden vooral op
namens derden. Politiewerk is formele sociale controle bij uitstek.
Op het internet lijkt een derde vorm van sociale controle te zijn ontstaan. Dit betreft de semi-
informele sociale controle. Het gaat om sociale controle door burgers die zich hebben
georganiseerd vanuit ideële of commerciële intenties (belangengroepen, bedrijven). Denk
bijvoorbeeld aan een meldpunt of controledienst.
Het onderscheid tussen wat er online en offline gebeurt wordt steeds meer fluïde. Als je het
hebt over sociale controle in cyberspace kun je dit niet helemaal los zien van sociale controle
in de fysieke wereld.
ZELFDISICPLINE
Waar komt zelfdiscipline vandaan? Socioloog Elias wijst erop dat zelfdiscipline primair
ontstaat door socialisatie. Controle ‘van buiten af’ werkt ook regulerend maar dan grotendeels
doordat het op die innerlijke zelfregulering aansluit. Vooral door socialisatie en zelfdiscipline
zijn mensen in staat in een complexe samenleving orde te laten bestaan.
Volgens filosoof Foucault is gedragsregulering primair een kwestie van disciplinering die
voortdurend van buiten af op mensen wordt uitgeoefend, in het bijzonder door de overheid
met haar politieapparaat. Het uiteindelijke effect van de disciplineringsmachinerie is dat
degenen die de disciplinering ondergaan tot een staat van zelfdwang worden gebracht, zodat
het onnodig is nog daadwerkelijk dwang van buitenaf uit te oefenen. Controle ‘van binnenuit’
en controle ‘van buitenaf’ kunnen uiteindelijk niet zonder elkaar.
THEORIEN EFFECT DIGITALISERING OP OMVANG CRIMINALITEIT
- De rationelekeuzetheorie
- De routineactiviteitentheorie
- De controle- of bindingstheorie
- De zelfcontroletheorie
- De labelingstheorie
- De civilisatietheorie
DIGITALISERING
Digitalisering geeft burgers meer ruimte om zich normafwijkend te gedragen of leidt dit juist
tot een striktere (overheids)controle? Een zeker antwoord op dergelijke vragen is er niet, maar
enkele scenario’s zijn er wel te schetsen:
- De politiestaat: combinatie van politie met moderne technologie leidt tot een machtige
politiemachinerie die burgers geen individuele ruimte laat.
