Wat zijn SMART doelen en hoe stel ik ze op?

Als student krijg je er voortdurend mee te maken tijdens je studie: SMART-doelstellingen. Dit is niet zonder reden, SMART-doelen opstellen is namelijk een goede methode om daadwerkelijk iets met je doelen te gaan doen. Of het gaat om een tentamen halen of om het vaker groeten van je buurman, met SMART-doelen is de kans groter dat je je doel zult bereiken. In dit artikel leggen we uit waar de letters van SMART voor staan, laten we zien hoe je zelf doelen kan opstellen en geven we voorbeelden van SMART-doelen.

De afkorting SMART

SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden. Wanneer jouw doel voldoet aan alle letters van SMART, is de eerst stap naar het behalen van je doel gezet. We geven per onderdeel een korte toelichting zodat jij ze foutloos toe kunt passen!

Specifiek

Een doel moet specifiek zijn. Letterlijk betekent dit “in onderdelen nauwkeurig”. Je wil dat elk individueel aspect uit je doel volledig duidelijk uitgewerkt is.

Als je een samenvatting wil gaan maken, moet je bijvoorbeeld specifiek beschrijven waar de samenvatting aan moet voldoen, voor welk vak je deze schrijft, over welke hoofdstukken het gaat en wat het doel is van je samenvatting. Ga je je samenvatting in Word typen, in een PowerPoint maken? Je kunt jezelf hierbij de 5 W-vragen stellen: wie, wat, waar, waarom en wanneer. Als je alle vragen kunt beantwoorden, heb je een specifiek doel geformuleerd.

Meetbaar

Een doel moet meetbaar zijn om te kunnen bepalen of het doel behaald is of niet. Meetbaar betekent letterlijk “in een maat uit te drukken”. Het meetbare concept kan in euro’s zijn maar ook in uren of eindproduct(en).
In het voorbeeld van de samenvatting zou je je doel meetbaar kunnen maken door te stellen dat je alle acht de hoofdstukken wil samenvatten in maximaal 20 pagina’s.

Acceptabel

Als een doel acceptabel is, wat letterlijk betekent “aanvaardbaar”, wil jij er alles aan doen om het doel te bereiken.

Als jouw doel is om een samenvatting over hoofdstuk 1 tot en met 8 te schrijven in maximaal twintig pagina’s én je besluit dat je het te gaan verkopen op Stuvia om er geld mee te verdienen, is dit voor jou acceptabel en de moeite waard. Als je denkt dat het maken van een samenvatting voor jou niet werkt en je liever één koopt, is het doel niet acceptabel en zal het niet gehaald worden.

Een doel moet tevens ook acceptabel zijn voor jouw omgeving. Als door jouw (leer)doel hinder wordt ervaren bij studiegenoten of collega’s, is het leerdoel niet acceptabel voor iedereen. Dit kan leiden tot een moeilijker haalbaar doel.

Realistisch

Leg de lat niet te hoog voor jezelf zodat het een realistisch doel, wat letterlijk “haalbaar” betekent, blijft. Leg de lat echter ook zeker niet te laag zodat er geen uitdaging meer in zit. Een doel moet realistisch zijn, maar er moet wel moeite voor gedaan worden. Wanneer je nog nooit een samenvatting hebt geschreven, is het misschien handig om niet met het moeilijkste tentamen te beginnen.

Denk bij een realistisch doel ook aan de middelen die nodig zijn om het doel te behalen. Soms moet je eerst een investering doen om te beginnen met een doel. Als de investering te groot is, is het doel niet realistisch. Stel jezelf de volgende vraag: “Is het doel met enige inspanning haalbaar?” Als het antwoord ja is, dan is je doel realistisch. Als het antwoord nee is, probeer dan even een stapje terug te doen en stel een iets realistischer doel op.

Tijdsgebonden

Wanneer een doel niet tijdsgebonden is, kan je er oneindig over doen om het doel te behalen. Het doel verliest de uitdaging en je zal er niet veel moeite voor doen om het doel te behalen. Geef het doel een deadline zodat je extra gemotiveerd raakt om je schouders eronder te zetten.

Je kan ook in het doel opnemen wanneer je begint met het doel en wanneer het doel eindigt. Op deze manier daag je jezelf uit om daadwerkelijk in die periode jezelf te verbeteren om dat doel te bereiken.

Doelen maken

Een SMART-doel kan je in allerlei situaties opstellen. In de studietijd worden veel doelen opgesteld waarbij gestreefd wordt naar het halen van een tentamen of meer tijd besteden aan de studie.  

Een doel dat goed is opgesteld en een hogere kans van slagen heeft, is bijna altijd SMART opgesteld. We hebben twee doelen opgesteld waarvan er slechts één SMART is. Het verschil wordt direct duidelijk.

“Ik heb een week voor mijn wiskunde tentamen (15 oktober) een samenvatting van minimaal 15 pagina’s geschreven over hoofdstuk 1 t/m 6, 8 en 9”.

“Ik wil meer gaan studeren zodat ik mijn wiskunde tentamen haal”

Het eerste doel is veel duidelijker dan de tweede, dit komt omdat het geen aspecten van een SMART-doel heeft.

  • Specifiek: Het gaat om een samenvatting voor één tentamen over hoofdstuk 1 t/m 6, 8 en 9 en het bevat een duidelijk eindproduct van minimaal 15 pagina’s.
  • Meetbaar: Je kan meten aan de hand van het aantal pagina’s hoe ver je bent.
  • Acceptabel: Als je regelmatig samenvattingen maakt is dit een doel waar je zelf waarschijnlijk achter staat.
  • Realistisch: Een samenvatting maken is al lange tijd een goede manier om te leren voor een tentamen. Dit maakt het doel een realistisch en haalbaar doel.
  • Tijdsgebonden: Een week voor het tentamen

Conclusie

Is jouw doel specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden? Dan is de eerste stap in de goede richting gemaakt. Als je een doel niet haalt, is dat vaak niet erg. Zolang jij goed bezig bent geweest met het verbeteren en het behalen van jouw doel. Als je je doel niet behaald hebt, is daar waarschijnlijk een reden voor. Loop alle onderdelen nog eens na en kijk waar het wellicht wat aanpassing nodig heeft.

Ben jij klaar om je SMART-doel op te stellen? Wij hebben alvast een voorbeeld voor je opgesteld, waarmee je makkelijk je SMART-doelen kunt opstellen.