Diploma Democratie
Opleiding als nieuwe scheidslijn
Mark Bovens en Anchrit Wille
Door: Michel Hagenus
, Woord vooraf
• In 2011 kwam het boek Diplomademocratie uit
• Het beschreef dat de Nederlandse democratie wordt gedomineerd door burgers met
de hoogste diploma’s
• Adviesraden, overlegorganen, kamer of kabinet
• 80% bestaat uit universitair geschoolden terwijl 85% van de kiezers
niet universitair geschoold is
• Het bracht scheve beleidsagenda’s en een bron van politiek
wantrouwen onder praktisch geschoolden
• Het boek uit 2011 kreeg veel media aandacht
• Politieke wetenschappers gaven aan dat er niets nieuws onder
de zon was of dat het niet klopte
• Heden denkt men nu anders en onderschrijft men het boek
• Ook in andere landen onderschrijft men de diplomademocratie
• Het huidige boek (2025) over diplomademocratie is een aanvulling op het
boek van 2011 met daarin recentere data en focus op maatschappelijke
veranderingen
, Hst 1: Hoe meritocratie en diplomademocratie ons land
verdelen, (1,1) Opleiding als nieuwe verzuiling
• Zeg ons wat je hoogste opleiding is en wij zeggen je wie je bent
• Academisch: Kinderen heten Fleur of Floris, Kijken NPO, lezen Trouw, NRC of
Volkskrant. Zit op Linkedin en kijken niet meer op X.
• Kinderen zitten op een basisschool met een bijzondere signatuur: Montessori, Jenaplan,
Dalton of Rudolf Steiner. Gaan het liefst door naar Gymnasium of school met alleen vwo
en havo
• Fleur zit op hockey en Floris mag voetballen
• Familie gaat op vakantie naar Frankrijk of Toscane
• Het gezin maakt zich zorgen over het klimaat, discriminatie en populisme
• Lbo of mbo diploma: Kinderen heten Kevin of Kimberley en het gezin kijkt
naar commerciële zenders. Haalt nieuws van internet en leest de lokale
krant. Het gezin zit op Facebook en steeds vaker op TikTok.
• Kinderen zitten op een gewone buurtschool en gaan daarna naar vmbo en grote roc
• Kevin voetbalt en Kinberley voetbalt ook of zit op handbal of paardrijden
• In de zomer gaat het gezin naar de stacaravan of naar Spanje
• Ze maken zich zorgen over de kosten van het klimaatbeleid, over criminaliteit en over
immigratie
, Hst 1: Hoe meritocratie en diplomademocratie ons land
verdelen, (1,1) Opleiding als nieuwe verzuiling
• Beide gezinnen zijn de afgelopen decennia steeds meer in gescheiden
werelden gaan leven
• In de 20e eeuw troffen ze elkaar nog in kerken, op school en verenigingsleven
• In de huidige eeuw komen ze elkaar nog nauwelijks tegen
• De huidige verzuiling gaat niet meer om religie, maar om opleiding
• Dat zien we ook in het politieke domein door andere zorgen en belangen
• Academisch geschoolden zijn kosmopolieten (wereldburger)
• Ervaren lust van open grenzen
• De lusten van Europese eenwording met Erasmus-beurzen, ruime arbeidsmarkt en
goedkope klusjesmannen
• Praktisch opgeleiden zijn vooral nationalistisch ingesteld
• Ervaren de lasten van open grenzen
• De lasten van illegaal pension met arbeidsmigranten, concurrentie op de
arbeidsmarkt vanuit lage lonen landen of het verdwijnen van de
Nederlandse taal
Opleiding als nieuwe scheidslijn
Mark Bovens en Anchrit Wille
Door: Michel Hagenus
, Woord vooraf
• In 2011 kwam het boek Diplomademocratie uit
• Het beschreef dat de Nederlandse democratie wordt gedomineerd door burgers met
de hoogste diploma’s
• Adviesraden, overlegorganen, kamer of kabinet
• 80% bestaat uit universitair geschoolden terwijl 85% van de kiezers
niet universitair geschoold is
• Het bracht scheve beleidsagenda’s en een bron van politiek
wantrouwen onder praktisch geschoolden
• Het boek uit 2011 kreeg veel media aandacht
• Politieke wetenschappers gaven aan dat er niets nieuws onder
de zon was of dat het niet klopte
• Heden denkt men nu anders en onderschrijft men het boek
• Ook in andere landen onderschrijft men de diplomademocratie
• Het huidige boek (2025) over diplomademocratie is een aanvulling op het
boek van 2011 met daarin recentere data en focus op maatschappelijke
veranderingen
, Hst 1: Hoe meritocratie en diplomademocratie ons land
verdelen, (1,1) Opleiding als nieuwe verzuiling
• Zeg ons wat je hoogste opleiding is en wij zeggen je wie je bent
• Academisch: Kinderen heten Fleur of Floris, Kijken NPO, lezen Trouw, NRC of
Volkskrant. Zit op Linkedin en kijken niet meer op X.
• Kinderen zitten op een basisschool met een bijzondere signatuur: Montessori, Jenaplan,
Dalton of Rudolf Steiner. Gaan het liefst door naar Gymnasium of school met alleen vwo
en havo
• Fleur zit op hockey en Floris mag voetballen
• Familie gaat op vakantie naar Frankrijk of Toscane
• Het gezin maakt zich zorgen over het klimaat, discriminatie en populisme
• Lbo of mbo diploma: Kinderen heten Kevin of Kimberley en het gezin kijkt
naar commerciële zenders. Haalt nieuws van internet en leest de lokale
krant. Het gezin zit op Facebook en steeds vaker op TikTok.
• Kinderen zitten op een gewone buurtschool en gaan daarna naar vmbo en grote roc
• Kevin voetbalt en Kinberley voetbalt ook of zit op handbal of paardrijden
• In de zomer gaat het gezin naar de stacaravan of naar Spanje
• Ze maken zich zorgen over de kosten van het klimaatbeleid, over criminaliteit en over
immigratie
, Hst 1: Hoe meritocratie en diplomademocratie ons land
verdelen, (1,1) Opleiding als nieuwe verzuiling
• Beide gezinnen zijn de afgelopen decennia steeds meer in gescheiden
werelden gaan leven
• In de 20e eeuw troffen ze elkaar nog in kerken, op school en verenigingsleven
• In de huidige eeuw komen ze elkaar nog nauwelijks tegen
• De huidige verzuiling gaat niet meer om religie, maar om opleiding
• Dat zien we ook in het politieke domein door andere zorgen en belangen
• Academisch geschoolden zijn kosmopolieten (wereldburger)
• Ervaren lust van open grenzen
• De lusten van Europese eenwording met Erasmus-beurzen, ruime arbeidsmarkt en
goedkope klusjesmannen
• Praktisch opgeleiden zijn vooral nationalistisch ingesteld
• Ervaren de lasten van open grenzen
• De lasten van illegaal pension met arbeidsmigranten, concurrentie op de
arbeidsmarkt vanuit lage lonen landen of het verdwijnen van de
Nederlandse taal
