Aardrijkskunde samenvatting hoofdstuk 2 vmbo-tl 4
Paragraaf 2.1
Nederland groeit vooral doordat mensen uit andere landen naar Nederland komen. Dit heet
sociale bevolkingsgroei. Rond 2040 wordt verwacht dat er meer mensen zullen overlijden
dan dat er baby’s geboren worden, waardoor er een sterfteoverschot ontstaat. Vroeger
hadden gezinnen over het algemeen meer kinderen, zoals bij onze grootouders, waardoor de
bevolking vanzelf groeide. Dit noemen we natuurlijke bevolkingsgroei.
Het geboortecijfer geeft aan hoeveel baby’s er per 1000 inwoners per jaar worden geboren,
terwijl het sterftecijfer aangeeft hoeveel mensen per 1000 inwoners per jaar overlijden. Op
dit moment is het aantal geboortes hoger dan het aantal sterfgevallen, waardoor Nederland
nog een geboorteoverschot heeft.
Als we kijken naar de bevolkingsopbouw, zien we dat er tegenwoordig minder kinderen zijn
dan vijftig jaar geleden, maar juist meer ouderen. Dit komt door een combinatie van minder
geboortes en een hogere levensverwachting, omdat mensen gemiddeld langer leven dan
vroeger.
De manier waarop mensen wonen verschilt sterk tussen dorpen en steden. In dorpen zijn
huizen vaak groter en is er meer ruimte, zoals tuinen en landbouwgrond. In steden wonen
veel mensen dicht op elkaar, vaak in flats, waardoor de bevolkingsdichtheid veel hoger is. De
verdeling van mensen over een land noemen we bevolkingsspreiding, en die is in Nederland
ongelijk. Zo wonen er veel mensen in de Randstad, terwijl andere delen van het land veel
minder dichtbevolkt zijn.
Paragraaf 2.2
Er zijn twee manieren waarop een bevolking kan groeien. Ten eerste door natuurlijke groei,
wat betekent dat er meer geboortes zijn dan sterfgevallen. Ten tweede door sociale groei,
waarbij mensen naar een gebied verhuizen, ook wel migratie genoemd. Mensen verhuizen
om verschillende redenen, de zogenaamde migratiemotieven, zoals werk, studie, veiligheid
of politieke omstandigheden.
Als in een gebied meer mensen komen wonen dan vertrekken, ontstaat een
vestigingsoverschot. Dit gebeurt bijvoorbeeld vaak in grote steden zoals Amsterdam. Als
juist meer mensen vertrekken dan er komen, spreken we van een vertrekoverschot, wat
vooral voorkomt op het platteland.
Er zijn verschillende soorten migratie. Binnenlandse migratie is wanneer mensen binnen
hun eigen land verhuizen, terwijl buitenlandse migratie plaatsvindt tussen landen.
Arbeidsmigratie gebeurt meestal vanwege beter betaald werk, bijvoorbeeld Poolse arbeiders
in Nederland. Kenniswerkers zijn hoogopgeleide mensen die naar een ander land verhuizen
voor banen in bijvoorbeeld ICT, banken of andere gespecialiseerde sectoren. Vluchtelingen
hebben vaak geen keuze en verhuizen uit noodzaak, op zoek naar veiligheid en bescherming
tegen oorlog of vervolging.
, Paragraaf 2.3
Of een buurt prettig is om in te wonen, hangt vooral af van de ruimtelijke kwaliteit. Dit
betekent hoe de buurt eruitziet, bijvoorbeeld het type huizen, de hoeveelheid ruimte en de
aanwezigheid van groen. Een fijne buurt is meestal ook veilig: er is weinig criminaliteit en
mensen voelen zich er op hun gemak.
Daarnaast zijn sociale contacten belangrijk. Als bewoners elkaar kennen en helpen, ontstaat
er sociale controle, waardoor mensen beter op elkaar letten. Ook het onderhoud van huizen
en straten speelt een grote rol. Een goed verzorgde wijk is aantrekkelijker dan een buurt met
vervallen woningen en rommel.
In sommige stadswijken wonen veel mensen met lage inkomens en vaak ook dezelfde
culturele achtergrond. Wanneer mensen met dezelfde achtergrond bij elkaar wonen, noemen
we dat segregatie. Als bewoners met een migratieachtergrond de Nederlandse taal niet goed
spreken, wordt integratie moeilijk, omdat meedoen aan de samenleving lastiger is.
Binnen één buurt zijn inkomens vaak vergelijkbaar, maar tussen buurten kunnen de
verschillen groot zijn. Zo kan een rijke wijk sterk verschillen van een oudere, armere wijk in
dezelfde stad.
Steden zijn meestal goed bereikbaar door een goede infrastructuur: er is openbaar vervoer
zoals trein, bus en metro, en vaak ligt er een snelweg in de buurt.
Paragraaf 2.4
In de jaren 1950 werden veel kinderen geboren (babyboom). Deze generatie is nu ouder
geworden en doordat mensen gemiddeld langer leven, zijn er tegenwoordig meer ouderen.
Dit noem je vergrijzing. Tegelijkertijd worden er nu minder kinderen geboren, waardoor het
aantal jongeren afneemt. Dit heet ontgroening.
De leeftijdsopbouw van Nederland is daardoor veranderd. In vergelijking met 1950 zijn er
nu minder jongeren en meer ouderen, wat duidelijk te zien is in leeftijdsdiagrammen.
Duitsland heeft ongeveer 82,5 miljoen inwoners en is het grootste land van Europa. Sinds
1950 is de bevolkingsgroei daar vertraagd en zonder migratie zou de bevolking soms zelfs
krimpen. De natuurlijke bevolkingsgroei lijkt op die van Nederland, maar er zijn verschillen.
Nederland kende al in de jaren 1950 een geboortepiek, terwijl Duitsland pas in de jaren 1960
een kleinere piek had. Dit kwam doordat Nederlanders na de oorlog meer vertrouwen
hadden in de toekomst.
Duitsland heeft een hoger sterftecijfer dan Nederland, omdat er al lange tijd weinig
kinderen worden geboren. Daardoor is de vergrijzing daar sterker en de ontgroening groter.
Het demografisch transitiemodel laat zien dat bij toenemende welvaart eerst het sterftecijfer
daalt en later ook het geboortecijfer. In West-Europa gebeurde dit rond 1900 door beter
voedsel, schoon drinkwater en medische kennis. In landen zoals Nederland en Duitsland
zijn tegenwoordig zowel het geboortecijfer als het sterftecijfer laag.
Paragraaf 2.1
Nederland groeit vooral doordat mensen uit andere landen naar Nederland komen. Dit heet
sociale bevolkingsgroei. Rond 2040 wordt verwacht dat er meer mensen zullen overlijden
dan dat er baby’s geboren worden, waardoor er een sterfteoverschot ontstaat. Vroeger
hadden gezinnen over het algemeen meer kinderen, zoals bij onze grootouders, waardoor de
bevolking vanzelf groeide. Dit noemen we natuurlijke bevolkingsgroei.
Het geboortecijfer geeft aan hoeveel baby’s er per 1000 inwoners per jaar worden geboren,
terwijl het sterftecijfer aangeeft hoeveel mensen per 1000 inwoners per jaar overlijden. Op
dit moment is het aantal geboortes hoger dan het aantal sterfgevallen, waardoor Nederland
nog een geboorteoverschot heeft.
Als we kijken naar de bevolkingsopbouw, zien we dat er tegenwoordig minder kinderen zijn
dan vijftig jaar geleden, maar juist meer ouderen. Dit komt door een combinatie van minder
geboortes en een hogere levensverwachting, omdat mensen gemiddeld langer leven dan
vroeger.
De manier waarop mensen wonen verschilt sterk tussen dorpen en steden. In dorpen zijn
huizen vaak groter en is er meer ruimte, zoals tuinen en landbouwgrond. In steden wonen
veel mensen dicht op elkaar, vaak in flats, waardoor de bevolkingsdichtheid veel hoger is. De
verdeling van mensen over een land noemen we bevolkingsspreiding, en die is in Nederland
ongelijk. Zo wonen er veel mensen in de Randstad, terwijl andere delen van het land veel
minder dichtbevolkt zijn.
Paragraaf 2.2
Er zijn twee manieren waarop een bevolking kan groeien. Ten eerste door natuurlijke groei,
wat betekent dat er meer geboortes zijn dan sterfgevallen. Ten tweede door sociale groei,
waarbij mensen naar een gebied verhuizen, ook wel migratie genoemd. Mensen verhuizen
om verschillende redenen, de zogenaamde migratiemotieven, zoals werk, studie, veiligheid
of politieke omstandigheden.
Als in een gebied meer mensen komen wonen dan vertrekken, ontstaat een
vestigingsoverschot. Dit gebeurt bijvoorbeeld vaak in grote steden zoals Amsterdam. Als
juist meer mensen vertrekken dan er komen, spreken we van een vertrekoverschot, wat
vooral voorkomt op het platteland.
Er zijn verschillende soorten migratie. Binnenlandse migratie is wanneer mensen binnen
hun eigen land verhuizen, terwijl buitenlandse migratie plaatsvindt tussen landen.
Arbeidsmigratie gebeurt meestal vanwege beter betaald werk, bijvoorbeeld Poolse arbeiders
in Nederland. Kenniswerkers zijn hoogopgeleide mensen die naar een ander land verhuizen
voor banen in bijvoorbeeld ICT, banken of andere gespecialiseerde sectoren. Vluchtelingen
hebben vaak geen keuze en verhuizen uit noodzaak, op zoek naar veiligheid en bescherming
tegen oorlog of vervolging.
, Paragraaf 2.3
Of een buurt prettig is om in te wonen, hangt vooral af van de ruimtelijke kwaliteit. Dit
betekent hoe de buurt eruitziet, bijvoorbeeld het type huizen, de hoeveelheid ruimte en de
aanwezigheid van groen. Een fijne buurt is meestal ook veilig: er is weinig criminaliteit en
mensen voelen zich er op hun gemak.
Daarnaast zijn sociale contacten belangrijk. Als bewoners elkaar kennen en helpen, ontstaat
er sociale controle, waardoor mensen beter op elkaar letten. Ook het onderhoud van huizen
en straten speelt een grote rol. Een goed verzorgde wijk is aantrekkelijker dan een buurt met
vervallen woningen en rommel.
In sommige stadswijken wonen veel mensen met lage inkomens en vaak ook dezelfde
culturele achtergrond. Wanneer mensen met dezelfde achtergrond bij elkaar wonen, noemen
we dat segregatie. Als bewoners met een migratieachtergrond de Nederlandse taal niet goed
spreken, wordt integratie moeilijk, omdat meedoen aan de samenleving lastiger is.
Binnen één buurt zijn inkomens vaak vergelijkbaar, maar tussen buurten kunnen de
verschillen groot zijn. Zo kan een rijke wijk sterk verschillen van een oudere, armere wijk in
dezelfde stad.
Steden zijn meestal goed bereikbaar door een goede infrastructuur: er is openbaar vervoer
zoals trein, bus en metro, en vaak ligt er een snelweg in de buurt.
Paragraaf 2.4
In de jaren 1950 werden veel kinderen geboren (babyboom). Deze generatie is nu ouder
geworden en doordat mensen gemiddeld langer leven, zijn er tegenwoordig meer ouderen.
Dit noem je vergrijzing. Tegelijkertijd worden er nu minder kinderen geboren, waardoor het
aantal jongeren afneemt. Dit heet ontgroening.
De leeftijdsopbouw van Nederland is daardoor veranderd. In vergelijking met 1950 zijn er
nu minder jongeren en meer ouderen, wat duidelijk te zien is in leeftijdsdiagrammen.
Duitsland heeft ongeveer 82,5 miljoen inwoners en is het grootste land van Europa. Sinds
1950 is de bevolkingsgroei daar vertraagd en zonder migratie zou de bevolking soms zelfs
krimpen. De natuurlijke bevolkingsgroei lijkt op die van Nederland, maar er zijn verschillen.
Nederland kende al in de jaren 1950 een geboortepiek, terwijl Duitsland pas in de jaren 1960
een kleinere piek had. Dit kwam doordat Nederlanders na de oorlog meer vertrouwen
hadden in de toekomst.
Duitsland heeft een hoger sterftecijfer dan Nederland, omdat er al lange tijd weinig
kinderen worden geboren. Daardoor is de vergrijzing daar sterker en de ontgroening groter.
Het demografisch transitiemodel laat zien dat bij toenemende welvaart eerst het sterftecijfer
daalt en later ook het geboortecijfer. In West-Europa gebeurde dit rond 1900 door beter
voedsel, schoon drinkwater en medische kennis. In landen zoals Nederland en Duitsland
zijn tegenwoordig zowel het geboortecijfer als het sterftecijfer laag.
