Aardrijkskunde samenvatting hoofdstuk 1 vmbo tl 4

​Aardrijkskunde​​samenvatting​​hoofdstuk​​1​​vmbo-tl​​4​

P​ aragraaf​​1.1​
​Het​​weer​
​Het​​weer​​geeft​​aan​​hoe​​warm​​of​​koud​​het​​is,​​hoeveel​​neerslag​​er​​valt​​en​​hoe​​hard​​het​​waait​
​op​​een​​bepaalde​​plaats​​en​​tijd.​​Mensen​​bekijken​​dit​​in​​het​​weerbericht​​op​​tv​​of​​op​​hun​
​telefoon.​​Het​​weerbericht​​gebruikt​​drie​​vaste​​onderdelen:​
​➔​ ​Temperatuur​​(°C):​​Laat​​zien​​hoe​​warm​​of​​koud​​de​​lucht​​is.​
​➔​ ​Neerslag​​(mm):​​Geeft​​aan​​hoeveel​​regen,​​sneeuw​​of​​hagel​​er​​valt.​
​➔​ ​Windkracht​​(Beaufort):​​Laat​​zien​​hoe​​hard​​de​​wind​​waait.​
​-​ ​Storm:​​Vanaf​​windkracht​​9​
​-​ ​Orkaan:​​Bij​​windkracht​​12​

​Weer​​kan​​snel​​veranderen,​​omdat​​lucht​​en​​wolken​​voortdurend​​bewegen.​

​ uchtstroming​​op​​aarde​
L
​Wind​​is​​bewegende​​lucht.​​Lucht​​gaat​​altijd​​van​​een​​gebied​​met​​hoge​​luchtdruk​​naar​​een​
​gebied​​met​​lage​​luchtdruk.​
​➔​ ​Hoge​​druk:​​veel,​​koude​​en​​zware​​lucht.​
​➔​ ​Lage​​druk:​​weinig,​​warme​​en​​lichte​​lucht.​

​Waarom​​ontstaat​​hoge​​en​​lage​​druk?​
​➔​ ​Bij​​de​​evenaar​​is​​het​​warm.​​De​​lucht​​warmt​​op,​​stijgt​​op​​en​​vormt​​een​
​lagedrukgebied.​
​➔​ ​Als​​de​​lucht​​hoog​​in​​de​​atmosfeer​​is,​​koelt​​deze​​af​​en​​stroomt​​richting​​het​​noorden​
​en​​zuiden.​
​➔​ ​Afgekoelde​​lucht​​wordt​​zwaarder​​en​​zakt​​weer​​naar​​beneden.​​Hierdoor​​ontstaan​
​hogedrukgebieden,​​vaak​​bij​​woestijnen.​
​➔​ ​Ook​​bij​​polen​​is​​altijd​​hoge​​druk,​​omdat​​het​​er​​heel​​koud​​is.​

​ et​​van​​Buys​​Ballot​
W
​Lucht​​beweegt​​van​​hoge​​naar​​lage​​druk,​​maar​​door​​de​​draaiing​​van​​de​​aarde​​wijkt​​de​​lucht​
​af:​
​➔​ ​Noordelijk​​halfrond:​​lucht​​buigt​​naar​​rechts.​
​➔​ ​Zuidelijk​​halfrond:​​lucht​​buigt​​naar​​links.​

​ oe​​groter​​het​​drukverschil​​tussen​​gebieden,​​hoe​​harder​
H
​de​​wind​​waait.​

​ e​​waterkringloop​
D
​De​​zon​​verwarmt​​de​​zee,​​waardoor​​water​​verdampt​​(gas​
​wordt).​​De​​wind​​blaast​​deze​​waterdamp​​richting​​het​​land.​
​In​​de​​lucht​​koelt​​de​​waterdamp​​af​​en​​vormt​​wolken.​

, ​ anneer​​de​​wolk​​te​​zwaar​​wordt,​​valt​​het​​water​​naar​​beneden​​als​​regen,​​sneeuw​​of​​hagel.​
W
​Het​​water​​stroomt​​via​​rivieren​​of​​door​​de​​grond​​weer​​terug​​naar​​zee.​​Dit​​hele​​proces​​heet​​de​
​waterkringloop.​

​Speciale​​situaties​​van​​regen​
​➔​ ​Landwind:​​wanneer​​de​​wind​​van​​het​​land​​naar​​de​​zee​​waait.​
​➔​ ​Stuwingsregen:​​wanneer​​lucht​​tegen​​een​​berg​​wordt​​geduwd​​en​​omhoog​​moet.​
​-​ ​Aan​​de​​loefzijde​​(windkant)​​stijgt​​de​​lucht​​en​​valt​​veel​​regen.​
​-​ ​Aan​​de​​regenschaduw​​(achterkant​​van​​de​​berg)​​valt​​bijna​​geen​​regen.​

​ egen​​in​​Nederland​
R
​Nederland​​heeft​​weinig​​bergen,​​dus​​regen​​ontstaat​​meestal​​wanneer​​warme​​lucht​​en​​koude​
​lucht​​botsen.​​Ook​​kunnen​​we​​stijgingsregens​​krijgen​​op​​warme​​dagen,​​wanneer​​warme​​lucht​
​snel​​opstijgt.​​Dit​​gaat​​vaak​​samen​​met​​onweer.​

P​ aragraaf​​1.2​
​Verschillende​​klimaten​
​Klimaat​​betekent:​​het​​gemiddelde​​weer​​over​​een​​periode​​van​​minstens​​dertig​​jaar.​
​Verschillende​​gebieden​​op​​aarde​​hebben​​verschillende​​klimaten.​​Daarom​​is​​het​​in​​Spanje​
​vaak​​warmer​​dan​​in​​Nederland.​​Wanneer​​je​​van​​de​​evenaar​​richting​​de​​Noord-​​of​​Zuidpool​
​reist,​​kom​​je​​steeds​​andere​​klimaten​​tegen.​

​ limaten​​op​​lage​​breedte​​(rond​​de​​evenaar)​
K
​ reedteligging:​​hoe​​ver​​een​​plek​​van​​de​​evenaar​​af​​ligt.​​Dichtbij​​de​​evenaar​​is​​het​​altijd​
B
​warm,​​omdat​​de​​zon​​daar​​recht​​boven​​de​​aarde​​staat.​

​Tropisch​​klimaat​
​➔​ ​Zeer​​warm,​​nooit​​echt​​koud​
​➔​ ​Regen​​bijna​​elke​​dag​
​➔​ ​Geen​​seizoenen,​​het​​weer​​lijkt​​altijd​​op​​elkaar​
​➔​ ​Veel​​planten​​en​​dichte​​regenwouden​

​Steppeklimaat​
​➔​ ​Iets​​verder​​van​​de​​evenaar​
​➔​ ​Droger​​dan​​tropisch​​klimaat​
​➔​ ​Wel​​regen,​​maar​​weinig​​→​​geen​​bomen​
​➔​ ​Veel​​gras​​en​​lage​​struiken​

​Woestijnklimaat​
​➔​ ​Nog​​verder​​van​​de​​evenaar​
​➔​ ​Zeer​​droog:​​soms​​jarenlang​​geen​​regen​
​➔​ ​Landschap​​met​​rotsen,​​stenen​​en​​zand​
​➔​ ​Grote​​temperatuurverschillen:​
​-​ ​Overdag​​boven​​de​​40°C​
​-​ ​‘s​​Nachts​​kan​​het​​vriezen​