Hoorcolleges KOM

Kennisclip KOM 01-09-2020

Sociaalwetenschappelijk onderzoek:
1. Streeft naar kennis en theorievorming
2. Is systematisch en controleerbaar
3. Maakt gebruik van empirische gegevens

Theorie-data-cyclus beschrijft systematisch proces van sociaalwetenschappelijk onderzoek




Kenmerken van goede wetenschappelijke theorie:
1. Falsifieerbaar > een theorie moet weerlegd kunnen worden met systematische
waarnemingen
2. Probabilistisch > uitspraken binnen een theorie gelden niet voor alle gevallen of op elk
moment in de tijd
3. Spaarzaam (parsimonious) > als een eenvoudige theorie volstaat, is het niet nodig om deze
complexer te maken.

Typen onderzoeksvragen:
1. Fundamenteel (basic)
2. Toegepast (applied)
3. Translationeel (translational) > brug tussen fundamenteel en toegepast

Onderzoek ontwerp: wat en hoe?
 Kwalitatieve gegevens (uitschrijfbare gegevens)
- Uit bijvoorbeeld interviews of beschrijvingen van observaties.
 Kwantitatieve gegevens (cijfermatige gegevens)
- Verzameld middels gestandaardiseerde vragenlijsten en testen of systematische
observaties.

Onderzoek ontwerp: bij wie?
Steekproef: deel van populatie

Hypothesen: een specifieke uitspraak over wat de onderzoeker verwacht waar te zullen nemen in het
onderzoek.

,Data-verzameling en analyse
 Kwalitatieve gegevens
 Bijvoorbeeld afnemen interviews
 Interpreteren van de interviewverslagen
 Kwantitatieve gegevens
 Bijvoorbeeld afnemen van test om narcisme-score te meten
 Statisch-analyseren van de cijfermatige gegevens
 Data-management plan
 Zorgvuldige omgang met vertrouwelijke gegevens
 Draagt bij aan controleerbaarheid van onderzoek

Na de data-analyse:
 Conclusies op grond van resultaten geven meer of minder ondersteuning aan theorie
 Conclusies gaan gepaard met een grotere of kleinere mate van onzekerheid
 Onderzoekers beschrijven hun onderzoek en de gevonden resultaten in wetenschappelijke
artikelen
>>> Nooit een theorie bewijzen

Samenvattend:
Theorie-data-cyclus beschrijft systematisch proces van sociaalwetenschappelijk onderzoek
 Verzamelen en analyseren van empirische gegevens
 Keuzes in het proces beïnvloeden resultaten
 Resultaten en conclusies ondersteunen theorie of niet en gaan gepaard met onzekerheid
 Vastleggen onderzoek ontwerp en data-management plan dragen bij aan
controleerbaarheid

Kwalitatief hoorcollege 1 KOM 04-09-2020

Voornaamste doel van kwalitatief onderzoek:
 Sociale fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context > bijv. zorg voor ouderen
 Om empirische patronen te vinden
 Die een startpunt kunnen zijn voor theorievorming
 Ontwikkeling nieuwe theorie
 Aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie

Kenmerken van kwalitatief onderzoek:
1. Natuurlijke omgeving van respondent
2. Contextuele benadering
3. Perspectief van respondent staat centraal
4. Via specifieke observaties probeert de onderzoeker
 De sociale werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit
 Naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande theorieën
aanpassen >>> Inductie
Een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek kun je herkennen aan de volgende elementen:
 SPI(C)E:
 Setting: waar, in welke context?
 Perspective (of Population): voor wie?
 Interest: wat?
 (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
 Evaluation: met welk resultaat?
Voorbeeld: Wat zijn motieven om te daten bij eerstejaars studenten in Nederland?
Setting = Nederland

, Perspective = eerstejaars studenten
Interest = daten
Evaluation = motieven

Hoe worden data verzameld? > onderzoek ontwerp (hoe en bij wie)

Kwalitatief interview
 Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de geïnterviewde over: ideeën, motieven,
ervaringen, (gedragingen) > met betrekking tot een sociaal fenomeen
 Geïnterviewde is: informant (helikopter view over onderwerp, 3 e persoonsperspectief) of
respondent (eigen persoonlijke ervaring, 1 e persoonsperspectief)
Onderzoeker is nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling.

Soorten interviews: in hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering van vragen en
antwoordopties vooraf vast.

Ongestructureerd Semigestructureerd
Bovenstaande aspecten hangen af van verloop Wel topiclijst, bovenstaande aspecten hangen af van
en context van het interview context van het interview
Kwalitatief interview

Bij wie worden data verzameld?
Populatie > steekproef > data > resultaat > populatie

Voorbeeld: doelgerichte steekproef
 Case study logic:
 Onderzoeker gaat op zoek naar specifieke individuen die belangrijke informatie kunnen
geven > elk specifiek verhaal is waardevol en draagt bij aan beter begrip
 Sample for range:
 Onderzoeker gaat opzoek naar een zo breed mogelijke scala aan ervaringen

Hoe zit de verzamelde data eruit?
 Vaak wordt het interview opgenomen volledig uitgetypt in een transcript
 Tijdens het interview maakt de onderzoeker field notes:
 Aantekeningen die waardevol kunnen zijn tijdens het analyseren van de data in een later
stadium > wie werd er geïnterviewd, locatie, indruk/gedrag van geïnterviewde, eerste
ideeën van onderzoeker over het interview
Letterlijk manuscript (uh…, [pauze], [onverstaanbaar]) en woordelijk manuscript.

Kwaliteit van het kwalitatief interview
 Betrouwbaarheid (reliability)
 Verloop van interview hangt af van de interviewer
 Interviewer moet zich bewust zijn van eigen rol
Vergelijk het met richten op een schietschijf > schietpogingen zijn de interviewers die op allerlei
antwoorden komen, maar niet raak.

Semigestructureerde interview zal meer op elkaar lijken
met antwoorden.

 Validiteit (validity)