Week 1/47
Artikel: Interview Machteld Huber: ‘Het vermogen om zelf de regie te voeren’.
In een consortiumonderzoek naar gezondheid bevorderende effecten van voeding zag zij hoe
twee groepen gezonde kippen – als model voor de mens – totaal verschillend reageerden op
dezelfde ziekteprikkel. Welk van die twee groepen was gezonder? Huber: ‘Wetenschappelijk
konden we dat niet vaststellen. Maar toen ik de onderzoekers vroeg: “Welke kip zou je zelf
willen zijn?” gaf vrijwel iedereen hetzelfde antwoord. Kennelijk hebben wij een gevoel van
wat gezondheid is, al is dat nooit beschreven.’
Huber: ‘Strikt genomen is het geen definitie, want die zou het begrip nauwkeurig begrenzen.
Wij kwamen tot een general concept, een paraplubegrip zoals ook ‘intelligentie’ dat is. In
mijn vervolg-onderzoek werk ik dat uit tot een defined concept, zoals dat bij intelligentie het
IQ is.’
Centraal in de nieuwe omschrijving staat het ‘vermogen’ van mensen om zich aan te passen
en regie te voeren.
Daarmee muntte zij het begrip ‘positieve gezondheid’, met zes hoofddimensies (‘pijlers’) en
daarbinnen 32 verschillende aspecten. Zij constateerde ook dat de respondenten totaal
verschillend denken over de betekenis van elk van die zes hoofddimensies. Patiënten bleken
ze alle zes even belangrijk te vinden als indicator van ‘gezondheid’, terwijl professionals, en
met name artsen, vooral waarde bleken te hechten aan de indicator ‘lichaamsfuncties’ – aan
de ‘spirituele dimensie’ en het ‘sociaal-maatschappelijk participeren’ hechtten zij in dit
verband nauwelijks of geen waarde. ‘In de spreekkamer praten artsen en patiënten dus
eigenlijk langs elkaar heen’, concludeert Huber.
Artikel: Herstelondersteuning.
Een veel gehanteerde definitie is die van Anthony (1993), waarbij herstel wordt gezien als
‘een individueel proces gericht op het hervinden van de persoonlijke identiteit en het
hernemen van de regie op het leven’. Deze omschrijving sluit goed aan bij een nieuwe
definitie van gezondheid: gezondheid wordt niet langer gezien als een toestand van compleet
welbevinden (zoals in de definitie die de WHO nog hanteert), maar als ‘het vermogen zich
aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven’. Hierbij worden zes domeinen van gezondheid onderscheiden:
lichaamsfuncties, mentale functies en beleving, spirituele dimensie, kwaliteit van leven,
sociaal-maatschappelijke participatie, en dagelijks functioneren.
Herstel heeft een subjectief karakter. Het is nog niet duidelijk wat maakt dat herstel
plaatsvindt en dit kan ook per persoon verschillen.
Proces herstel (CHIME):
, - Verbondenheid met anderen
- Hoop
- Identiteit
- Betekenisgeving
- Grip op het eigen leven
Dit kader komt grotendeels overeen met de centrale herstelprocessen die in de
verslavingszorg worden gehanteerd.Het gaat om:
1. Het vinden en handhaven van hoop;
2. Zelf verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid en welzijn;
3. Een positieve identiteit vormen;
4. De zin in en van het leven te vinden.
Het verkrijgen en gebruiken van ervaringskennis hangt nauw samen met empowerment.
Empowerment betekent ‘in kracht komen’. Er ontstaat een gevoel van kracht om
mogelijkheden te ontplooien waar dat eerst ontbrak. Individueel empowerment kan
ondersteund worden door een proces van collectieve emancipatie. Mensen die op grond van
bepaalde kenmerken uitgesloten worden, komen samen op voor meer ruimte en een betere
positie in de samenleving. Ggz-professionals kunnen empowerment ondersteunen door zich
meer te richten op (het ondersteunen bij) de opbouw van een leven met werk, relaties en
hobby’s.
In Nederland bestaan verschillende opvattingen over aspecten van herstel. In veel gevallen
worden de volgende drie aspecten onderscheiden:
1. Herstel van symptomen
2. Persoonlijk herstel: Het hervinden van een eigen, persoonlijke identiteit en van een
hernieuwde betekenisgeving aan de eigen psychische klachten en het eigen
levensverhaal. Daarnaast gaat het om het hervinden van perspectief, hoop en grip op
het eigen leven en op het hervinden van verbondenheid met anderen.
3. Maatschappelijk herstel: Herstel van het dagelijkse, sociale en maatschappelijke
functioneren en het ontwikkelen of hernemen van sociale en maatschappelijke rollen,
zowel in de beperkte kring van lotgenoten, familie en vrienden als in de bredere
context van werk, studie en vrije tijdsbesteding.
Sommigen voegen hier nog een aspect aan toe, zoals ‘herstel van het dagelijks leven’of
‘functioneel herstel’. Bij functioneel herstel gaat het om het lichamelijke, psychische en
sociale functioneren opdat de betrokkene weer de voor hem of haar relevante rollen kan
vervullen.
, Week 2/48
Artikel: Sociologie en de moderne samenleving (Jacques van Hoof, Joris van
Ruysseveldt en Frank Snijders
Sociologen zijn op uiteenlopende wijze met samenlevingsvraagstukken bezig. Ook zijn
sociologen op verschillende terreinen te vinden. De meeste sociologen hebben zich
beziggehouden met het thema ‘modernisering’.
Sociologen bestuderen samenlevingsvraagstukken: de wijze waarop mensen samenleven en
die problemen die dit met zich meebrengt.
In de loop van de achttiende en negentiende eeuw veranderde de samenleving van een
traditionele standensamenleving naar een moderne samenleving. Mensen trokken van het
platteland naar de stad.
Het begrip modernisering verwijst naar het geheel van samenhangende maatschappelijke
veranderingen die vanaf de industriële revolutie hebben plaatsgevonden en die een overgang
tot stand hebben gebracht van de traditionele standensamenleving naar een moderne
samenleving.
Modernisering is in zekere zin een verzamelbegrip voor een groot aantal deels met elkaar
verbonden veranderingsprocessen.
Er zijn toch verschillende meningen over wat het begrip ‘modernisering’ nou eigenlijk
inhoudt.
Negentiende-eeuwse denkers wilden de kern van het moderniseringsproces doorgronden.
Onder deze denkers waren de eerste sociologen.
Differentiatie: Heeft betrekking op de splitsing van een oorspronkelijk homogeen geheel in
delen met een eigen karakter en samenstelling en met een eigen functie ten opzichte van dat
geheel.
Taakdifferentiatie = Wanneer personen en groepen in toenemende mate specifieke taken en
functies toegewezen krijgen.
Systeemdifferentiatie = Ontstaat als functies die voorheen binnen een samenlevingsverband
werden gecombineerd, zich gaan verzelfstandigen en aan aparte sociale structuren worden
gekoppeld.
Commodificatie = Allerlei menselijke activiteiten en de resultaten daarvan worden veel meer
dan vroeger afgemeten aan het geld dat ze opbrengen.
Rationalisatie = Het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid met de bedoeling haar
voorspelbaar en beheersbaar te maken. Rationalisatie impliceert dat ons denken en handelen
steeds meer onderworpen is aan berekening, redenering en beheersing. Het proces van
Artikel: Interview Machteld Huber: ‘Het vermogen om zelf de regie te voeren’.
In een consortiumonderzoek naar gezondheid bevorderende effecten van voeding zag zij hoe
twee groepen gezonde kippen – als model voor de mens – totaal verschillend reageerden op
dezelfde ziekteprikkel. Welk van die twee groepen was gezonder? Huber: ‘Wetenschappelijk
konden we dat niet vaststellen. Maar toen ik de onderzoekers vroeg: “Welke kip zou je zelf
willen zijn?” gaf vrijwel iedereen hetzelfde antwoord. Kennelijk hebben wij een gevoel van
wat gezondheid is, al is dat nooit beschreven.’
Huber: ‘Strikt genomen is het geen definitie, want die zou het begrip nauwkeurig begrenzen.
Wij kwamen tot een general concept, een paraplubegrip zoals ook ‘intelligentie’ dat is. In
mijn vervolg-onderzoek werk ik dat uit tot een defined concept, zoals dat bij intelligentie het
IQ is.’
Centraal in de nieuwe omschrijving staat het ‘vermogen’ van mensen om zich aan te passen
en regie te voeren.
Daarmee muntte zij het begrip ‘positieve gezondheid’, met zes hoofddimensies (‘pijlers’) en
daarbinnen 32 verschillende aspecten. Zij constateerde ook dat de respondenten totaal
verschillend denken over de betekenis van elk van die zes hoofddimensies. Patiënten bleken
ze alle zes even belangrijk te vinden als indicator van ‘gezondheid’, terwijl professionals, en
met name artsen, vooral waarde bleken te hechten aan de indicator ‘lichaamsfuncties’ – aan
de ‘spirituele dimensie’ en het ‘sociaal-maatschappelijk participeren’ hechtten zij in dit
verband nauwelijks of geen waarde. ‘In de spreekkamer praten artsen en patiënten dus
eigenlijk langs elkaar heen’, concludeert Huber.
Artikel: Herstelondersteuning.
Een veel gehanteerde definitie is die van Anthony (1993), waarbij herstel wordt gezien als
‘een individueel proces gericht op het hervinden van de persoonlijke identiteit en het
hernemen van de regie op het leven’. Deze omschrijving sluit goed aan bij een nieuwe
definitie van gezondheid: gezondheid wordt niet langer gezien als een toestand van compleet
welbevinden (zoals in de definitie die de WHO nog hanteert), maar als ‘het vermogen zich
aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven’. Hierbij worden zes domeinen van gezondheid onderscheiden:
lichaamsfuncties, mentale functies en beleving, spirituele dimensie, kwaliteit van leven,
sociaal-maatschappelijke participatie, en dagelijks functioneren.
Herstel heeft een subjectief karakter. Het is nog niet duidelijk wat maakt dat herstel
plaatsvindt en dit kan ook per persoon verschillen.
Proces herstel (CHIME):
, - Verbondenheid met anderen
- Hoop
- Identiteit
- Betekenisgeving
- Grip op het eigen leven
Dit kader komt grotendeels overeen met de centrale herstelprocessen die in de
verslavingszorg worden gehanteerd.Het gaat om:
1. Het vinden en handhaven van hoop;
2. Zelf verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid en welzijn;
3. Een positieve identiteit vormen;
4. De zin in en van het leven te vinden.
Het verkrijgen en gebruiken van ervaringskennis hangt nauw samen met empowerment.
Empowerment betekent ‘in kracht komen’. Er ontstaat een gevoel van kracht om
mogelijkheden te ontplooien waar dat eerst ontbrak. Individueel empowerment kan
ondersteund worden door een proces van collectieve emancipatie. Mensen die op grond van
bepaalde kenmerken uitgesloten worden, komen samen op voor meer ruimte en een betere
positie in de samenleving. Ggz-professionals kunnen empowerment ondersteunen door zich
meer te richten op (het ondersteunen bij) de opbouw van een leven met werk, relaties en
hobby’s.
In Nederland bestaan verschillende opvattingen over aspecten van herstel. In veel gevallen
worden de volgende drie aspecten onderscheiden:
1. Herstel van symptomen
2. Persoonlijk herstel: Het hervinden van een eigen, persoonlijke identiteit en van een
hernieuwde betekenisgeving aan de eigen psychische klachten en het eigen
levensverhaal. Daarnaast gaat het om het hervinden van perspectief, hoop en grip op
het eigen leven en op het hervinden van verbondenheid met anderen.
3. Maatschappelijk herstel: Herstel van het dagelijkse, sociale en maatschappelijke
functioneren en het ontwikkelen of hernemen van sociale en maatschappelijke rollen,
zowel in de beperkte kring van lotgenoten, familie en vrienden als in de bredere
context van werk, studie en vrije tijdsbesteding.
Sommigen voegen hier nog een aspect aan toe, zoals ‘herstel van het dagelijks leven’of
‘functioneel herstel’. Bij functioneel herstel gaat het om het lichamelijke, psychische en
sociale functioneren opdat de betrokkene weer de voor hem of haar relevante rollen kan
vervullen.
, Week 2/48
Artikel: Sociologie en de moderne samenleving (Jacques van Hoof, Joris van
Ruysseveldt en Frank Snijders
Sociologen zijn op uiteenlopende wijze met samenlevingsvraagstukken bezig. Ook zijn
sociologen op verschillende terreinen te vinden. De meeste sociologen hebben zich
beziggehouden met het thema ‘modernisering’.
Sociologen bestuderen samenlevingsvraagstukken: de wijze waarop mensen samenleven en
die problemen die dit met zich meebrengt.
In de loop van de achttiende en negentiende eeuw veranderde de samenleving van een
traditionele standensamenleving naar een moderne samenleving. Mensen trokken van het
platteland naar de stad.
Het begrip modernisering verwijst naar het geheel van samenhangende maatschappelijke
veranderingen die vanaf de industriële revolutie hebben plaatsgevonden en die een overgang
tot stand hebben gebracht van de traditionele standensamenleving naar een moderne
samenleving.
Modernisering is in zekere zin een verzamelbegrip voor een groot aantal deels met elkaar
verbonden veranderingsprocessen.
Er zijn toch verschillende meningen over wat het begrip ‘modernisering’ nou eigenlijk
inhoudt.
Negentiende-eeuwse denkers wilden de kern van het moderniseringsproces doorgronden.
Onder deze denkers waren de eerste sociologen.
Differentiatie: Heeft betrekking op de splitsing van een oorspronkelijk homogeen geheel in
delen met een eigen karakter en samenstelling en met een eigen functie ten opzichte van dat
geheel.
Taakdifferentiatie = Wanneer personen en groepen in toenemende mate specifieke taken en
functies toegewezen krijgen.
Systeemdifferentiatie = Ontstaat als functies die voorheen binnen een samenlevingsverband
werden gecombineerd, zich gaan verzelfstandigen en aan aparte sociale structuren worden
gekoppeld.
Commodificatie = Allerlei menselijke activiteiten en de resultaten daarvan worden veel meer
dan vroeger afgemeten aan het geld dat ze opbrengen.
Rationalisatie = Het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid met de bedoeling haar
voorspelbaar en beheersbaar te maken. Rationalisatie impliceert dat ons denken en handelen
steeds meer onderworpen is aan berekening, redenering en beheersing. Het proces van
