Opdracht Verpleegkundig
leiderschap
1.1. Verpleegkundig leiderschap voor mij
Verpleegkundig leiderschap is een breed begrip en iedereen past op een andere manier
verpleegkundig leiderschap toe. Verpleegkundig leiderschap is een vast onderdeel in het
dagelijks werk, waarbij relaties met anderen, Evidence Based Practice (EBP) en de context
waarin je handelt een integraal onderdeel zijn (Vermeulen, Holleman, Huis, Ista, & Lalleman,
2017). Voor mij is verpleegkundig leiderschap dat je samenwerkt met anderen, jezelf durft te
laten horen, elke dag iets wilt leren en invloed wilt uitoefenen. Verpleegkundig leiderschap
hoort bij het dagelijks werk waarbij er invloed wordt uitgeoefend op de zorg en de
organisatie. Verpleegkundig leiderschap houdt voor mij in dat ik mijn kennis deel met
collega’s, opkom voor mijn patiënten, het goede voorbeeld laat zien aan anderen, mijn
handelen kan onderbouwen en initiatieven durf te nemen om kwalitatieve zorg te kunnen
verlenen voor patiënten.
Hierbij denk ik dat je het best verpleegkundig leiderschap toont door samen te werken met
anderen zonder dat er een hiërarchie ontstaat. In het artikel van Vermeulen et al. (2017)
worden verschillende theorieën en modellen beschreven van verpleegkundig leiderschap.
De theorie waar ik mij het meest in kan vinden is de ‘Managerial Grid model’. Er wordt
namelijk beschreven dat leiders het best presteren bij een Team Style waarbij je elke dag
met elkaar werkt (aan betere patiënten uitkomsten).
Verpleegkundig leiderschap wordt gevormd door:
(1) Een grote mate van bewustzijn van de eigen professionele rol;
(2) Het stellen van reflectieve en onderzoekende vragen,
(3) Het gebruiken van EBP,
(4) Als rolmodel verschil te maken voor uitkomsten van patiënten, collega-
medewerkers, zorgorganisatie en maatschappij (Vermeulen et al., 2017).
1.2. Verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk van
verpleegkundigen
Op de werkvloer zijn verpleegkundigen dagelijks zowel bewust als onbewust bezig met het
tonen van leiderschap. Eén van de voorbeelden van verpleegkundig leiderschap in het werk
van verpleegkundigen is dat verpleegkundigen opkomen voor patiënten. Je houdt dagelijks
de situatie van de patiënt in de gaten en neemt actie als dit nodig is. Verder lees je als
verpleegkundige alle rapportages in het dossier van patiënten en bespreek je belangrijke
zaken die opgepakt moeten worden met de arts, zoals: afwijkende controles, veranderingen
in medisch beleid of knelpunten in de zorgverlening.
Een tweede voorbeeld is dat er door verpleegkundigen leiderschap wordt getoond in het
geven en ontvangen van feedback. Verpleegkundigen spreken elkaar aan op gedrag
waardoor dit een positieve bijdrage heeft op de kwaliteit van zorg. Samen streef je naar het
verlenen van kwalitatieve zorg. Om dit te bereiken is een open en reflectieve houding van
een verpleegkundige nodig om van elkaar te kunnen leren.
Verder toon je als verpleegkundige leiderschap door Melding Incidenten Cliënten (MIC)
meldingen in te vullen. Door het invullen van MIC-meldingen wordt er kritisch gekeken naar
hoe de voorgevallen fouten voorkomen kunnen worden in de toekomst.
0
, 1.3. Verpleegkundig leiderschap een rol in verbetering van kwaliteit
van zorg
Binnen de stageplek worden er door verpleegkundigen op verschillende manieren
verpleegkundig leiderschap toegepast wat bijdraagt aan kwaliteit van zorg. Enkele
voorbeelden zijn:
- De functie van de dagoudste.
Elke ochtend is één van de verpleegkundige op de afdeling de dagoudste. De dagoudste
houdt de zorgzwaarte in de gaten. De dagoudste vraagt regelmatig op de dag hoe druk de
collega’s zijn en of ze ergens hulp bij nodig hebben. Op het moment dat een collega druk is,
zorgt de dagoudste ervoor dat de collega hulp krijgt van een andere collega die het minder
druk heeft. De dagoudste controleert of de taken die gedaan moeten worden gedaan zijn en
krijgt ook bellen binnen van buiten de instelling. Verder houdt de dagoudste de planning in
de gaten en zorgt ervoor dat de diensten die open staan tussen collega’s wordt opgelost.
Doordat de openstaande diensten zoveel mogelijk binnen het team worden opgelost, is er
meer continuïteit van zorg doordat de patiënten de zorg krijgen van vaste collega’s. Dit
draagt bij aan het verbeteren van kwaliteit van de zorg.
- Aandachtsvelder
Een aantal verpleegkundigen binnen het team zijn aandachtsvelders. De verpleegkundigen
zijn dan geschoold in een aandachtsveld, zoals wondzorg. De aandachtsvelder wondzorg
overlegt dan bijvoorbeeld met collega’s omtrent wonden en beoordeelt van complexe
wonden. De collega’s hebben meer kennis omtrent een bepaald onderwerp en verspreiden
de opgedane kennis met het team.
- Binnen de stageplek zijn er ook werkgroepen, zoals medicatieveiligheid.
De verpleegkundige heeft de werkgroep zelf uitgekozen en met vragen omtrent
medicatieveiligheid is deze collega een aanspreekpunt. Vanuit de afdeling was er de vraag
of fluimucil bewaard mag worden op de kamer van de patiënten. De verpleegkundige die lid
is van de werkgroep, zoekt dit uit en koppelt dit terug naar het team. Hiermee worden ook
fouten rondom medicatie voorkomen wat weer bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit
van zorg.
1.4. Verpleegkundig leiderschap een rol in verbetering van kwaliteit
op zorg
Verpleegkundig leiderschap speelt ook een rol in het verbeteren van de kwaliteit van de zorg
op organisatie- en landelijk niveau.
Op organisatieniveau:
Verpleegkundig leiderschap heeft een grote rol in het verbeteren van de kwaliteit van zorg.
Medicatiefouten kunnen worden bijgehouden met behulp van een intern registratiesysteem
met bijvoorbeeld de MIC (Zorg voor beter, 2020). Volgens de manager Grietje van Doornik
(persoonlijke communicatie, 1 december 2020) worden de MIC-meldingen één keer in de
zeven dagen behandeld. Bij de meldingen wordt er gekeken waar het probleem lag en hoe
dit in de toekomst voorkomen kan worden. Volgens het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (2020) moeten verpleeghuizen incidenten goed onderzoeken om de
onderliggende oorzaken vast te stellen. Zo kunnen ze maatregelen nemen die passen bij de
situatie om deze oorzaken aan te pakken waardoor de zorg veiliger wordt.
Daarnaast heeft de organisatie een Verzorgende en Verpleegkundige Adviesraad (VVAR).
De adviesraden geven op beroepsinhoudelijke basis advies aan de directie of aan de raad
van bestuur van een organisatie om de kwaliteit van de zorg te waarborgen en te verbeteren
(Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland [V&VN], z.d.).
1
leiderschap
1.1. Verpleegkundig leiderschap voor mij
Verpleegkundig leiderschap is een breed begrip en iedereen past op een andere manier
verpleegkundig leiderschap toe. Verpleegkundig leiderschap is een vast onderdeel in het
dagelijks werk, waarbij relaties met anderen, Evidence Based Practice (EBP) en de context
waarin je handelt een integraal onderdeel zijn (Vermeulen, Holleman, Huis, Ista, & Lalleman,
2017). Voor mij is verpleegkundig leiderschap dat je samenwerkt met anderen, jezelf durft te
laten horen, elke dag iets wilt leren en invloed wilt uitoefenen. Verpleegkundig leiderschap
hoort bij het dagelijks werk waarbij er invloed wordt uitgeoefend op de zorg en de
organisatie. Verpleegkundig leiderschap houdt voor mij in dat ik mijn kennis deel met
collega’s, opkom voor mijn patiënten, het goede voorbeeld laat zien aan anderen, mijn
handelen kan onderbouwen en initiatieven durf te nemen om kwalitatieve zorg te kunnen
verlenen voor patiënten.
Hierbij denk ik dat je het best verpleegkundig leiderschap toont door samen te werken met
anderen zonder dat er een hiërarchie ontstaat. In het artikel van Vermeulen et al. (2017)
worden verschillende theorieën en modellen beschreven van verpleegkundig leiderschap.
De theorie waar ik mij het meest in kan vinden is de ‘Managerial Grid model’. Er wordt
namelijk beschreven dat leiders het best presteren bij een Team Style waarbij je elke dag
met elkaar werkt (aan betere patiënten uitkomsten).
Verpleegkundig leiderschap wordt gevormd door:
(1) Een grote mate van bewustzijn van de eigen professionele rol;
(2) Het stellen van reflectieve en onderzoekende vragen,
(3) Het gebruiken van EBP,
(4) Als rolmodel verschil te maken voor uitkomsten van patiënten, collega-
medewerkers, zorgorganisatie en maatschappij (Vermeulen et al., 2017).
1.2. Verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk van
verpleegkundigen
Op de werkvloer zijn verpleegkundigen dagelijks zowel bewust als onbewust bezig met het
tonen van leiderschap. Eén van de voorbeelden van verpleegkundig leiderschap in het werk
van verpleegkundigen is dat verpleegkundigen opkomen voor patiënten. Je houdt dagelijks
de situatie van de patiënt in de gaten en neemt actie als dit nodig is. Verder lees je als
verpleegkundige alle rapportages in het dossier van patiënten en bespreek je belangrijke
zaken die opgepakt moeten worden met de arts, zoals: afwijkende controles, veranderingen
in medisch beleid of knelpunten in de zorgverlening.
Een tweede voorbeeld is dat er door verpleegkundigen leiderschap wordt getoond in het
geven en ontvangen van feedback. Verpleegkundigen spreken elkaar aan op gedrag
waardoor dit een positieve bijdrage heeft op de kwaliteit van zorg. Samen streef je naar het
verlenen van kwalitatieve zorg. Om dit te bereiken is een open en reflectieve houding van
een verpleegkundige nodig om van elkaar te kunnen leren.
Verder toon je als verpleegkundige leiderschap door Melding Incidenten Cliënten (MIC)
meldingen in te vullen. Door het invullen van MIC-meldingen wordt er kritisch gekeken naar
hoe de voorgevallen fouten voorkomen kunnen worden in de toekomst.
0
, 1.3. Verpleegkundig leiderschap een rol in verbetering van kwaliteit
van zorg
Binnen de stageplek worden er door verpleegkundigen op verschillende manieren
verpleegkundig leiderschap toegepast wat bijdraagt aan kwaliteit van zorg. Enkele
voorbeelden zijn:
- De functie van de dagoudste.
Elke ochtend is één van de verpleegkundige op de afdeling de dagoudste. De dagoudste
houdt de zorgzwaarte in de gaten. De dagoudste vraagt regelmatig op de dag hoe druk de
collega’s zijn en of ze ergens hulp bij nodig hebben. Op het moment dat een collega druk is,
zorgt de dagoudste ervoor dat de collega hulp krijgt van een andere collega die het minder
druk heeft. De dagoudste controleert of de taken die gedaan moeten worden gedaan zijn en
krijgt ook bellen binnen van buiten de instelling. Verder houdt de dagoudste de planning in
de gaten en zorgt ervoor dat de diensten die open staan tussen collega’s wordt opgelost.
Doordat de openstaande diensten zoveel mogelijk binnen het team worden opgelost, is er
meer continuïteit van zorg doordat de patiënten de zorg krijgen van vaste collega’s. Dit
draagt bij aan het verbeteren van kwaliteit van de zorg.
- Aandachtsvelder
Een aantal verpleegkundigen binnen het team zijn aandachtsvelders. De verpleegkundigen
zijn dan geschoold in een aandachtsveld, zoals wondzorg. De aandachtsvelder wondzorg
overlegt dan bijvoorbeeld met collega’s omtrent wonden en beoordeelt van complexe
wonden. De collega’s hebben meer kennis omtrent een bepaald onderwerp en verspreiden
de opgedane kennis met het team.
- Binnen de stageplek zijn er ook werkgroepen, zoals medicatieveiligheid.
De verpleegkundige heeft de werkgroep zelf uitgekozen en met vragen omtrent
medicatieveiligheid is deze collega een aanspreekpunt. Vanuit de afdeling was er de vraag
of fluimucil bewaard mag worden op de kamer van de patiënten. De verpleegkundige die lid
is van de werkgroep, zoekt dit uit en koppelt dit terug naar het team. Hiermee worden ook
fouten rondom medicatie voorkomen wat weer bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit
van zorg.
1.4. Verpleegkundig leiderschap een rol in verbetering van kwaliteit
op zorg
Verpleegkundig leiderschap speelt ook een rol in het verbeteren van de kwaliteit van de zorg
op organisatie- en landelijk niveau.
Op organisatieniveau:
Verpleegkundig leiderschap heeft een grote rol in het verbeteren van de kwaliteit van zorg.
Medicatiefouten kunnen worden bijgehouden met behulp van een intern registratiesysteem
met bijvoorbeeld de MIC (Zorg voor beter, 2020). Volgens de manager Grietje van Doornik
(persoonlijke communicatie, 1 december 2020) worden de MIC-meldingen één keer in de
zeven dagen behandeld. Bij de meldingen wordt er gekeken waar het probleem lag en hoe
dit in de toekomst voorkomen kan worden. Volgens het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (2020) moeten verpleeghuizen incidenten goed onderzoeken om de
onderliggende oorzaken vast te stellen. Zo kunnen ze maatregelen nemen die passen bij de
situatie om deze oorzaken aan te pakken waardoor de zorg veiliger wordt.
Daarnaast heeft de organisatie een Verzorgende en Verpleegkundige Adviesraad (VVAR).
De adviesraden geven op beroepsinhoudelijke basis advies aan de directie of aan de raad
van bestuur van een organisatie om de kwaliteit van de zorg te waarborgen en te verbeteren
(Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland [V&VN], z.d.).
1
