100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Volledige samenvatting van het vak embryologie en embryologie van hoofd en hals (slides + tekeningen met notities) - 1e bachelor tandheelkunde

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
144
Geüpload op
12-11-2025
Geschreven in
2024/2025

Dit is de samenvatting van alles dat je moet kennen van Embryologie en embryologie van hoofd en hals gegeven door Thierry Voet. Alles is inbegrepen, zowel de slides als de tekeningen met notities en uitleg. Geslaagd eerste zit

Instelling
Vak

















Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Geüpload op
12 november 2025
Aantal pagina's
144
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

SAMENVATTING EMBRYOLOGIE
INHOUDSOPGAVE

DNA ........................................................................................................................................................................ 7
Genetisch materiaal ........................................................................................................................................................ 7
Polynucleotide ketens ..................................................................................................................................................... 7
Dubbelhelix ..................................................................................................................................................................... 7
Complementariteit belangrijk voor DNA-replicatie en herstel ........................................................................................ 7
1975 Sanger sequencing (chain-terminator methode) ................................................................................................... 8
Stappen van PCR: Beetje weten.................................................................................................................................. 8
Human reference genome (n>1) ................................................................................................................................ 8
Humane genetische variatie in kaart brengen................................................................................................................ 8
het Humane genoom ...................................................................................................................................................... 9

Gen structuur .......................................................................................................................................................... 9
Genexpressie ................................................................................................................................................................... 9
Splicing .......................................................................................................................................................................... 10
genetische code en translatie ....................................................................................................................................... 10

Mutaties – effect van mutaties .............................................................................................................................. 11
DNa varianten, polymorfismen en populatie genomica ............................................................................................... 11
Kleinschalige genetische variatie en structurele variatie .............................................................................................. 12
Kleine deleties en inserties ....................................................................................................................................... 12
Soorten substituties .................................................................................................................................................. 13
Dynamische mutaties ................................................................................................................................................... 13
3 mechanismen waardoor dynamische mutaties pathogeen kunnen zijn .................................................................... 13
Structurele variatie ....................................................................................................................................................... 14
Normale, maar functionele CNV’s ................................................................................................................................ 14
Ongebalanceerde structurele varianten ....................................................................................................................... 14
De LINE-1 (L1) familie (17% van het humane genoom) ................................................................................................ 15
whole-genome sequencing ........................................................................................................................................... 15
Hoe gelijkaardig zijn humane genomen?...................................................................................................................... 16
alles kan verklaard worden met win of verlies van functie ........................................................................................... 17
Haplo-insufficientie ....................................................................................................................................................... 17
Gain of function mutatie ............................................................................................................................................... 18
Mutatie met een nieuwe functie (novel function)......................................................................................................... 18

Mendeliaanse aandoeningen ................................................................................................................................. 19
Definities ....................................................................................................................................................................... 19
Genotype – Fenotype .................................................................................................................................................... 19
mendeliaanse kenmerken ............................................................................................................................................. 19
Niet mendeliaanse kenmerken ..................................................................................................................................... 19
Basis mendeliaanse overervings patronen ................................................................................................................... 20

1

, Autosomaal dominant .................................................................................................................................................. 21
Gonadaal mosaicisme ................................................................................................................................................... 21
Variabele expressie en non-penetratie ......................................................................................................................... 21
Leeftijdsafhankelijke penetrantie in late-onset ziekten ................................................................................................ 22
Anticipatie  valse anticipatie ................................................................................................................................. 22
De relatie tussen Mendeliaanse fenotypes en genen: geen eenvoudige één op één correlatie ................................... 23
Autosomaal recessief .................................................................................................................................................... 23
Bloedverwantschap ...................................................................................................................................................... 23
X-gebonden ................................................................................................................................................................... 24
X-inactiavtie of lyonisatie.......................................................................................................................................... 24
Een aantal genen ontsnappen aan X-inactivatie ...................................................................................................... 25
X-gebonden recessief ............................................................................................................................................... 25
X-gebonden dominant .............................................................................................................................................. 25
Y-gebonden ................................................................................................................................................................... 26
Mitochrondriale overerving .......................................................................................................................................... 26
Genetisch flessenhals effect ..................................................................................................................................... 26
Kenmerken................................................................................................................................................................ 26

Multifactoriele aandoeningen ................................................................................................................................ 27
Kenmerken .................................................................................................................................................................... 27
Drempelmodel .............................................................................................................................................................. 27
Quantitatieve traits en diochtome kenmerken ............................................................................................................. 27

Geslachtsgenotype ................................................................................................................................................ 28

Vorming van gonaden ............................................................................................................................................ 28

Primaire geslachtsbepaling .................................................................................................................................... 30
Mannnelijke embryonale ontwikkeling......................................................................................................................... 30
Evolutie van de testes ............................................................................................................................................... 30
Antimulleriaans hormoon en mannelijke ontwikkeling ............................................................................................ 30
Differentiatie van de leydigcellen ............................................................................................................................. 31
Hoe worden al deze buisjes geconnecteerd? ........................................................................................................... 32
Vrouwelijke embryonale ontwikkeling .......................................................................................................................... 34
Vorming van primordiale follikels ............................................................................................................................. 34
vorming van de genitale kanalen .............................................................................................................................. 35

Vorming van de geslachtskenmerken ..................................................................................................................... 36
Hypotheses eileiders en uterus ..................................................................................................................................... 36
Verschil tussen vorming geslachtskenmerken .............................................................................................................. 37

Zie ppt! .................................................................................................................................................................. 38

gametogense man ................................................................................................................................................. 39
Mitose ........................................................................................................................................................................... 39
Meiose en spermiogenese ............................................................................................................................................ 39
Verdere maturatie tijdens migratieroute...................................................................................................................... 40

Hormonale controle van folliculogonese ................................................................................................................ 41


2

, Folliculogenese ............................................................................................................................................................. 41
Primaire oöcyt........................................................................................................................................................... 41
primaire follikel en groeiende follikel ....................................................................................................................... 41
Antrale of vesiculaire follikel .................................................................................................................................... 41
Mature graafse follikel .............................................................................................................................................. 42
Secundaire oöcyt ...................................................................................................................................................... 43

Fertilisering ........................................................................................................................................................... 44
3 belangrijke processen ................................................................................................................................................ 44

Klievingsdelingen ................................................................................................................................................... 46

inhibitie implantatie (einde week 1)....................................................................................................................... 47

Afwijkingen/ ziektes .............................................................................................................................................. 48
Hydatiform .................................................................................................................................................................... 48
Parthenogenese ............................................................................................................................................................ 48
Beckwith-Wiedemann syndroom 11p15 ....................................................................................................................... 48
Prader-Willi syndroom .................................................................................................................................................. 48
Angelman syndroom ..................................................................................................................................................... 48
Mitotische fouten bij eerste celdelingen ....................................................................................................................... 48

Implantatie............................................................................................................................................................ 49

De tweede week .................................................................................................................................................... 50

Doorsnede van de placenta.................................................................................................................................... 54

Epiblast en gastrulatie ........................................................................................................................................... 56

Intra-embryonaal mesoderm ................................................................................................................................. 60

Prospective fate maps ........................................................................................................................................... 60

Stadia van gastrulatie ............................................................................................................................................ 61
Vroeg stadium = primitieve streep stadium .................................................................................................................. 61
Later in het vroege stadium .......................................................................................................................................... 62
Midden stadium ............................................................................................................................................................ 62
Laat stadium ................................................................................................................................................................. 63

CHoRDa dorsalis .................................................................................................................................................... 64
Vorming chorda dorsalis ............................................................................................................................................... 64
Functie notochord ......................................................................................................................................................... 65
Opdeling intra-embryonaal mesoderm......................................................................................................................... 65

Somieten ............................................................................................................................................................... 67

Hersegmentering van het sclerotoom .................................................................................................................... 71

Paraxiaal mesoderm en de ontwikkeling van de somieten...................................................................................... 73

Intermediair mesoderm en de ontwikkeling van de nieren ..................................................................................... 74


3

, Het intermediair mesoderm .......................................................................................................................................... 74
De nieren ....................................................................................................................................................................... 76

Laterale zijplaatmesoderm..................................................................................................................................... 77
Angiogenese ................................................................................................................................................................. 77
Vasculogenese .............................................................................................................................................................. 79
Hematopoïese ............................................................................................................................................................... 79

Primaire neurulatie................................................................................................................................................ 80
Inductie ......................................................................................................................................................................... 80
Shaping ......................................................................................................................................................................... 82
Bending ......................................................................................................................................................................... 83
Sluiting .......................................................................................................................................................................... 86

Secundaire neurulatie ............................................................................................................................................ 87

Neurale buisdefecten............................................................................................................................................. 88
Open neurale buis defecten .......................................................................................................................................... 88
Spina bifida occulta....................................................................................................................................................... 88
Encephaloceles.............................................................................................................................................................. 88
Alfa-fetoproteïne screening (hoge hoeveelheid)........................................................................................................... 88

Haloprosencephaly ................................................................................................................................................ 88

Inleiding ................................................................................................................................................................ 89

Dwarse doorsnede van de zijplooi.......................................................................................................................... 90

Kop-staartplooing .................................................................................................................................................. 93

Vorming van de navelstreng .................................................................................................................................. 96

Vorming van de darmen ........................................................................................................................................ 97

Vorming van thorocale en abdominale holten ........................................................................................................ 97

Aandoeningen ....................................................................................................................................................... 98
Anterieure lichaamswanddefecten ............................................................................................................................... 98
Afwijkingen van de urachus .......................................................................................................................................... 98

Kieuwboog ............................................................................................................................................................ 99
Opbouw kieuwbogen .................................................................................................................................................. 100
Evolutie van de vershcillende kieuwbogen ................................................................................................................. 100
Spierrudimenten ......................................................................................................................................................... 102

kieuwspleet ......................................................................................................................................................... 103

kieuwzakje .......................................................................................................................................................... 104

De tong ............................................................................................................................................................... 106
Vorming van de tong .................................................................................................................................................. 106

4

, Bezenuwing van de tong ............................................................................................................................................. 108
Spieren van de tong .................................................................................................................................................... 108

Speekselklieren ................................................................................................................................................... 109

beenontwikkeling ................................................................................................................................................ 109
Endochondrale ossificatie ........................................................................................................................................... 109
Intramembraneuze botvorming.................................................................................................................................. 109

Schedel................................................................................................................................................................ 110
Chondrocranium ......................................................................................................................................................... 110

Inleiding .............................................................................................................................................................. 111

Initiatiefase ......................................................................................................................................................... 111

Knopfase ............................................................................................................................................................. 113

Kapfase ............................................................................................................................................................... 114

Klokfase .............................................................................................................................................................. 115

Appositiefase....................................................................................................................................................... 116

Tandwortel .......................................................................................................................................................... 118

Afwijkingen ......................................................................................................................................................... 120

Ontwikkeling van het aangezicht ......................................................................................................................... 122
Patterning of facial prominences ................................................................................................................................ 124
Holopresencephaly ..................................................................................................................................................... 125

Ontwikkeling van de neus .................................................................................................................................... 125
Faciale spleten ............................................................................................................................................................ 129
Omgeving en genetische mechanisme van spleten .................................................................................................... 131

Ontwikkleing van de sinussen .............................................................................................................................. 132

Vorming van placenta .......................................................................................................................................... 133

Algemene foetale ontwikkeling............................................................................................................................ 136
Foetale groei ............................................................................................................................................................... 136

Placenta en vliezen .............................................................................................................................................. 136
Decidua reactie ........................................................................................................................................................... 136
Utero-placentaal curculatie systeem .......................................................................................................................... 136
Ontwikkeling chorion laeve en chorion frondosum .................................................................................................... 137
amnion en vruchtwater .............................................................................................................................................. 137
Continue ontwikkeling van de chorion stamvilli en vorming van de placenta ............................................................ 137
Vorming van de navelstreng ....................................................................................................................................... 138
utero-placentaal circulatiesysteem............................................................................................................................. 138


5

, RH factoren ................................................................................................................................................................. 138
Teratogeen.................................................................................................................................................................. 139
Foetaal alcohol syndroom........................................................................................................................................... 139
Vitamine A .................................................................................................................................................................. 139
Placenta produceert enkele belangrijke hormonen .................................................................................................... 140

Tweelingen .......................................................................................................................................................... 140
oorsprong tweelingen ................................................................................................................................................. 140
Dichoraal-diamnotisch ................................................................................................................................................ 141
Monochoriaal-diamniotisch ........................................................................................................................................ 141
Monochoriaal-monoamniotisch ................................................................................................................................. 141
SIamese tweelingen .................................................................................................................................................... 142
vasculaire anastomoses .............................................................................................................................................. 142
Twin-Twn transfusion syndrome................................................................................................................................. 142
TRAP-sequence ........................................................................................................................................................... 142

De foetus als patiënt ............................................................................................................................................ 142
Echografie ................................................................................................................................................................... 142
Materneel serum screening ........................................................................................................................................ 143
Cel-vrij foetaal DNA in materneel plasma................................................................................................................... 143
Chorion villus-sampling Vlokkentest ........................................................................................................................... 144
Amnioncentesis-vruchtwaterpunctie .......................................................................................................................... 144




6

,HFD 1: BASISBEGRIPPEN VAN ERFELIJKHEID
DNA
GENETISCH MATERIAAL
DNA = polymeer van nucleotiden
Aan een koolstof hangt ofwel een purine of een pyrimidine

• Purines → Adenine en Guanine
• Pyrimidines → thymine en cytosine

POLYNUCLEOTIDE KETENS
• 5’-3’ phosphodiester bindingen
•  50 tot  250 miljoen nucleotide ketens → chromosomen
• 16.600 circulaire nucleotide keten → mitochrondriaal DNA

DUBBELHELIX
• Twee polynucleotideketens die in tegengestelde richting lopen
• Bij elkaar gehouden door H-bruggen




COMPLEMENTARITEIT BELANGRIJK VOOR DNA-REPLICATIE EN
HERSTEL
• Kennis van de nucleotide sequentie op 1 streng laat toe de sequentie van de andere te bepalen
• 1956: een normale humane cel heeft 46 chromosomen
− Correlatie tussen genotype en fenotype
→ Een afwijkend genotype leidt tot een aberrant fenotype
− Afwijkingen zijn continu en dus in alle cellen aanwezig
− Down: Trysomerie 21 (T21)
→ 47 chromosomen
→ Leefbaar
− Het syndroom van Edwards (T18) Enige leefbare aandoeningen
→ (kort) leefbaar
− Het syndroom van Patau (T13)
→ (kort) leefbaar
• Groeiend besef van het belang om het totale humane genoom in kaart te brengen




7

,1975 SANGER SEQUENCING (CHAIN-TERMINATOR METHODE)


STAPPEN VAN PCR: BEETJE WETEN
• DNA-duplicatie → Een enkelstrengs DNA-molecuul wordt als template gebruikt
• Toevoeging van primers → Een korte primer hecht zich aan het DNA om
de synthese te starten en vervolgens ingrediënten toevoegen om te
gaan sequenteren
• DNA-synthese met dNTP’s en ddNTP’s →
− Normale nucleotiden (dNTP’s, c: 1:100) verlengen de streng.
− Gemerkte dideoxynucleotiden (ddNTP’s) stoppen de synthese op
willekeurige punten
→ C3 heeft waterstofgroep ipv hydroxylgroep → volgende base
kan niet inbouwen
→ Vormt een fosfordiesterbinding
→ De volgende streng maken ze steeds 1 nucelotide langer
→ Heeft telkens een specifieke kleur
→ Telkens een fix 5’ uiteinde
• Scheiding via capillaire elektroforese → De verschillende fragmenten worden op grootte gescheiden
• Detectie en uitlezen van de volgorde → De labels op ddNTP’s worden uitgelezen, wat de volgorde van het DNA
bepaalt


HUMAN REFERENCE GENOME (N>1)
• We hebben het “boek” alleen snappen we het niet
− Genen geven functioneel product
− Wordt afgeschreven naar RNA
− Kun je aan begrip vastkoppelen
• Nu technologisch met dure machines: in 2 dagen ipv 15 jaar

HUMANE GENETISCHE VARIATIE IN KAART BRENGEN
= sleutel tot het begrijpen van verschillen tussen mensen en tot het identificeren van genen/varianten die een rol
spelen bij ziekte en gezondheid
• Single nucleotide varianten
• Kleine inserties en deleties
• Kopij nummer varaitie
• Structurele variatie (deletie, duplicatie, amplificatie, translocatie en retrotransportatie)
− Neutraal, normale variatie of ziekte




8

,HET HUMANE GENOOM
• Slechts een 5tal procent evolutionair goed bewaard
gebleven en is functioneel belangrjk
• 1% daarvan is proteïne coderend, sommige naar
andere RNA
• Mitochrondriaal genoom
− 66% en 32% goed bewaard
− 2% uniek
• Regulatieve delen
• Helft bestaat uit transposons
• 6% heterochromatiden
• Andere helft: weten niet goed wat ze doen
• Mitochrondriaal genoom
− 66% en 32% goed bewaard
− 2% uniek



Volwassen lichaam: ong 100.000.000.000.000 cellen

DNA:
• 46 lineaire chromosomen
• 22 paar autosomen + 2 seks chr (X en Y)
• Ong 3,1 x 10^9 bp: 24 chr
• Ong 21 000 proteïne coderende genen
• Ong 22 000 RNA-genen

Mitochrondriaal DNA (enkel maternaal overgeërfd)
• Circulair
• 16.6 x 10^3 bp
• 37 genen (13 proteïne coderend; 22 tRNA; 2 rRNA genen)

GEN STRUCTUUR
GENEXPRESSIE
• DNA dubbelstreng met een specifiek gen
• Boxen zijn exonen → blauw ingekleurd
worden vertaald
• Ook onvertaalde delen van exonen (niet
ingekleurd)
• Coding strand → RNA polymerase van 5 naar
3 gaat opbouwen complementair aan de
onderste streng, wordt zelf niet
afgeschreven
• De andere streng wordt afgeschreven (non-
coding strand)
• 5' cap en AAA cap → RNA beschermen, rol
in splicing, ook in vertaling en transport
• Ribosomen gaan op het transcipt komen en gaan starten met de vertaling van het transcript →proteïne




9

, SPLICING
Splicing is het proces waarbij intronen (niet-coderende regio's) uit een pre-mRNA-molecuul worden verwijderd en
exonen (coderende regio's) aan elkaar worden geplakt

• Het gebeurt op specifieke herkenningsplaatsen
− Splice donor site (5’)
→ Begin van het intron
→ Meestal sequentie GT (GU vr RNA)
− Branch site
→ Binnen het intron, dichtbij acceptor
→ Bevat Adenine → essentieel voor het vormen van de splicing lus (lariat)
→ Aangevallen door het 5’ uiteinde van het intron
− Splice acceptor site
→ Einde van het intron
→ Meestal AG
• 3 hoofdreacties
− Knip bij splice donor
→ 5’ wordt gekinpt bij de GU
→ Vrije 5’ bindt aan A in brach site (nucelofiele aanval) → lariat
− Knip bij de splice acceptor site
→ 3’-kant van het intron wordt geknipt bij de AG-sequentie
→ Intron komt volledig vrij
→ Lariat structuur blijft over
− Exonen worden samengevoegd
→ 2 exonen aan elkaar geligeerd
→ Rijpe mRNA klaar voor translatie

GENETISCHE CODE EN TRANSLATIE
Translatie:
• Initiatie: Het ribosoom bindt aan het startcodon (AUG
→ methionine) → reading frame wordt bepaald
• Elongatie: tRNA’s brengen aminozuren naar de A-site,
en een peptidebinding wordt gevormd
• Translocatie: Het ribosoom schuift op, en de volgende
aminozuren worden gekoppeld
• Terminatie: Wanneer een stopcodon bereikt wordt,
stopt de eiwitsynthese

• Transfer RNA met zijn anticodon gaan de sequentie
herkennen en brengt de eerste metioniemen met zich
mee
− Ribosoom en polypeptide binding worden opgebouwd

• 64 (4^3) mogelijke codons (set van 3 basen), 20 verschillende eiwitten → verschillende codons kunnen tot
hetzelfde eiwit leiden




10
€19,46
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
THKstudent123

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
THKstudent123 Katholieke Universiteit Leuven
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
4
Lid sinds
10 maanden
Aantal volgers
0
Documenten
5
Laatst verkocht
4 weken geleden

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen