Grondslagen van de Klinische Psychologie
Hoorcollege 1: Introductiecollege
Lightner Whitmer: eerste klinische psycholoog in 1896. Start tijdschrift The Psychological
Clinic
1905: Alfred Binet intelligentietest
WOI: Shell Shock/oorlogsneurose (nu PTSS) à psychologen hielpen met de behandeling
hiervan
Na WOII: grote investering in Clinical Psychology graduate programs
1947: Boulder Model (Scientist-practicioner model): onderzoek en praktijk combineren
Jaren ’60: psychotherapie kreeg een grotere rol binnen de KP
1973: Vail model (practicioner-scholar model)
Vanaf 1966: start registratie van klinisch psychologen
1992: Beroepen individuele Gezondheidszorg (BIG); titelbescherming, tucht bescherming
Deel 2: Abnormaliteit
Betekenissen van ‘abnormaal’
- Sociaal dysfunctioneel
- Irrationeel
- Onvoorspelbaar
- Opvallen/onconventioneel
- Ongemakkelijk gevoel buitenstaander
- Immoreel
- Persoonlijk lijden
Wel gedragsstoornis, maar geen sociale dysfunctie: (soms) alcoholverslaving
Geen gedragsstoornis, maar wel sociale dysfunctie: pesten/vernederen
Geen onvoorspelbaar gedrag en gedragsstoornis: autisme, dwang
Wel onvoorspelbaar gedrag en gedragsstoornis: Borderline
Wel onvoorspelbaar en geen gedragsstoornis: experimenteel theater
Wel irrationeel/onbegrijpelijk en gedragsstoornis: anorexia nervosa
Niet irrationeel/onbegrijpelijk en gedragsstoornis: PTSS
Opvallend/onconventioneel en gedragsstoornis: psychoses
Niet opvallend/onconventioneel, wel gedragsstoornis: sociale fobie, depressie
Niet opvallend en geen gedragsstoornis: groen haar
Wel ongemakkelijk gevoel en gedragsstoornis: exhibitionisme
Geen ongemakkelijk gevoel wel gedragsstoornis: vliegfobie
Wel ongemakkelijk gevoel en geen gedragsstoornis: slechte hygiëne en zweetvlucht
Immoreel gedrag en gedragsstoornis: psychopathie, pedofilie
Immoreel gedrag en geen gedragsstoornis: criminaliteit
Geen immoreel gedrag en gedragsstoornis: enkelvoudige fobie
Wel persoonlijk lijden en gedragsstoornis: angststoornissen
Geen persoonlijk lijden en gedragsstoornis: nee
, Persoonlijk lijden maar geen gedragsstoornis: verdriet wanneer relatie uitgaat
Verwant met Wakefields’ ‘harmful dysfunction’ ; er moet sprake zijn van lijden
(Mental) disorders: “harmful dysfunctions”
(Dys)functies (in psychologie/psychiatrie):
– Cognitief: waarneming, aandacht, bewustzijn, geheugen, redeneren e.d.
– Affectief: emotie en stemming, regulatie van affect
– Conatief: motorisch gedrag
Harm:
- Lijden: zelf/anderen
Misverstand op de loer!
- Psychiatrische stoornis wordt vaak gezien als onderliggende dysfunctie, is niet zo.
- Psychiatrische symptomen is ‘harm’
- Dysfunctie/stoornis zou oorzaak zijn van harm, maar dat is niet zo!!!
- Symptomen zijn niet de oorzaak van de stoornis
Samenvatting
• ‘Abnormaliteit’ gedrag slechte karakterisering van onderwerp Klinische Psychologie
• In 6 betekenissen van ‘abnormaal’ is allerlei gedrag
1) wel abnormaal/geen gedragsstoornis 2) niet abnormaal/wel gedragsstoornis
• Beter is “harmfull dysfunction” : (Stoornis + lijden)
• Waarschuwing: Psychiatrische stoornissen zijn * geen ‘oorzaak’ van symptomen
* maar ‘verzamelnaam’ van groep symptomen
Hoorcollege 2: Nut en noodzaak van theorie
Je hebt een theorie nodig om te gaan observeren.
Meta-theorie
Vragen bijvoorbeeld: wat is een goede theorie, wat is een wetenschappelijke verklaring?
Meta-theorie: theorie over theorie, onderwerp van de wetenschapsfilosofie/kennisleer
Relevantie: mogelijkheden en grenzen van wetenschap? Herkennen van pseudo-
wetenschap, relatie levensbeschouwing en wetenschap, alternative facts
Paar vragen en antwoorden
Wat is het doel van de wetenschap? Begrijpen wat we waarnemen
Hoe komt dat begrip tot stand? Beschrijving onvoldoende, we willen weten waarom.
Theorie: algemene wetmatigheden en hypothesen over waarnemingen
Verklaring: logisch onderbrengen van speciale waarneming bij algemene wetmatigheid
- Begrip, voorspelling, techniek/begrijpen
Hoe komen we aan kennis over algemene wetmatigheden
- Aangeboren (fylogenetisch):
Hoorcollege 1: Introductiecollege
Lightner Whitmer: eerste klinische psycholoog in 1896. Start tijdschrift The Psychological
Clinic
1905: Alfred Binet intelligentietest
WOI: Shell Shock/oorlogsneurose (nu PTSS) à psychologen hielpen met de behandeling
hiervan
Na WOII: grote investering in Clinical Psychology graduate programs
1947: Boulder Model (Scientist-practicioner model): onderzoek en praktijk combineren
Jaren ’60: psychotherapie kreeg een grotere rol binnen de KP
1973: Vail model (practicioner-scholar model)
Vanaf 1966: start registratie van klinisch psychologen
1992: Beroepen individuele Gezondheidszorg (BIG); titelbescherming, tucht bescherming
Deel 2: Abnormaliteit
Betekenissen van ‘abnormaal’
- Sociaal dysfunctioneel
- Irrationeel
- Onvoorspelbaar
- Opvallen/onconventioneel
- Ongemakkelijk gevoel buitenstaander
- Immoreel
- Persoonlijk lijden
Wel gedragsstoornis, maar geen sociale dysfunctie: (soms) alcoholverslaving
Geen gedragsstoornis, maar wel sociale dysfunctie: pesten/vernederen
Geen onvoorspelbaar gedrag en gedragsstoornis: autisme, dwang
Wel onvoorspelbaar gedrag en gedragsstoornis: Borderline
Wel onvoorspelbaar en geen gedragsstoornis: experimenteel theater
Wel irrationeel/onbegrijpelijk en gedragsstoornis: anorexia nervosa
Niet irrationeel/onbegrijpelijk en gedragsstoornis: PTSS
Opvallend/onconventioneel en gedragsstoornis: psychoses
Niet opvallend/onconventioneel, wel gedragsstoornis: sociale fobie, depressie
Niet opvallend en geen gedragsstoornis: groen haar
Wel ongemakkelijk gevoel en gedragsstoornis: exhibitionisme
Geen ongemakkelijk gevoel wel gedragsstoornis: vliegfobie
Wel ongemakkelijk gevoel en geen gedragsstoornis: slechte hygiëne en zweetvlucht
Immoreel gedrag en gedragsstoornis: psychopathie, pedofilie
Immoreel gedrag en geen gedragsstoornis: criminaliteit
Geen immoreel gedrag en gedragsstoornis: enkelvoudige fobie
Wel persoonlijk lijden en gedragsstoornis: angststoornissen
Geen persoonlijk lijden en gedragsstoornis: nee
, Persoonlijk lijden maar geen gedragsstoornis: verdriet wanneer relatie uitgaat
Verwant met Wakefields’ ‘harmful dysfunction’ ; er moet sprake zijn van lijden
(Mental) disorders: “harmful dysfunctions”
(Dys)functies (in psychologie/psychiatrie):
– Cognitief: waarneming, aandacht, bewustzijn, geheugen, redeneren e.d.
– Affectief: emotie en stemming, regulatie van affect
– Conatief: motorisch gedrag
Harm:
- Lijden: zelf/anderen
Misverstand op de loer!
- Psychiatrische stoornis wordt vaak gezien als onderliggende dysfunctie, is niet zo.
- Psychiatrische symptomen is ‘harm’
- Dysfunctie/stoornis zou oorzaak zijn van harm, maar dat is niet zo!!!
- Symptomen zijn niet de oorzaak van de stoornis
Samenvatting
• ‘Abnormaliteit’ gedrag slechte karakterisering van onderwerp Klinische Psychologie
• In 6 betekenissen van ‘abnormaal’ is allerlei gedrag
1) wel abnormaal/geen gedragsstoornis 2) niet abnormaal/wel gedragsstoornis
• Beter is “harmfull dysfunction” : (Stoornis + lijden)
• Waarschuwing: Psychiatrische stoornissen zijn * geen ‘oorzaak’ van symptomen
* maar ‘verzamelnaam’ van groep symptomen
Hoorcollege 2: Nut en noodzaak van theorie
Je hebt een theorie nodig om te gaan observeren.
Meta-theorie
Vragen bijvoorbeeld: wat is een goede theorie, wat is een wetenschappelijke verklaring?
Meta-theorie: theorie over theorie, onderwerp van de wetenschapsfilosofie/kennisleer
Relevantie: mogelijkheden en grenzen van wetenschap? Herkennen van pseudo-
wetenschap, relatie levensbeschouwing en wetenschap, alternative facts
Paar vragen en antwoorden
Wat is het doel van de wetenschap? Begrijpen wat we waarnemen
Hoe komt dat begrip tot stand? Beschrijving onvoldoende, we willen weten waarom.
Theorie: algemene wetmatigheden en hypothesen over waarnemingen
Verklaring: logisch onderbrengen van speciale waarneming bij algemene wetmatigheid
- Begrip, voorspelling, techniek/begrijpen
Hoe komen we aan kennis over algemene wetmatigheden
- Aangeboren (fylogenetisch):
