Samenvatting module Skillsonline ACT-zwachtelen

Samenvatting ACT-zwachtelen:

Ambulante compressietherapie (ACT): niet een risicovolle of voorbehouden handeling volgens de
Wet BIG.

Compressietherapie (druktherapie): zorgt ervoor dat opgehoopt vocht door het uitoefenen van druk
wordt afgevoerd uit een arm of been.
 Beïnvloedt het lymfatische, veneuze en arteriële deel van de circulatie.
 Verbetert de veneuze afvoer via de aderen en de arteriële toevoer van bloed via de
slagaderen en zorgt voor een betere lymfeafvoer.
 Ondersteunt de kuitspierpomp en vermindert de filtratie van vocht uit de bloedbaan.
 Toepassen bij:
o Open been, ulcus cruris venosum.
o Lymfeoedeem.
o Voorkomen van een posttrombotisch syndroom na een doorgemaakte diepveneuze
trombose.




Manieren van compressietherapie:
 Niet elastische verbanden.
 Adjustable compression devices (ACD): met bijvoorbeeld klittenband om het been of arm
bevestigen.
o Banden zijn tussentijds te verstellen, waardoor druk lokaal toegepast kan worden.
 Compressiepompen: intermitterende druktherapie toepassen -> afwisselend wel of geen druk
op het been geven.
 Korte-rekzwachtels en therapeutische elastische kousen (TEK): gebruikt bij mensen die nog
mobiel zijn -> ambulante compressietherapie (ACT).
 Lange-rekzwachtels: gebruikt bij mensen die die niet meer mobiel zijn. Hiermee kan een
hogere druk worden gerealiseerd. Daarom mogen ze ook nooit ’s nachts om blijven.
o Alleen door experts worden aangebracht.

Zwachtelen of compressietherapie wordt toegepast bij:
 Onvoldoende werking van de bloedvaten: veneuze insufficiëntie.
 Vochtophoping: ontstaan door slecht werkende aders, hartproblemen, wondroos of
immobiliteit.
 Open-beenwond (veneus ulcus cruris): behandeling hiervan.
 Lymfeoedeem na borstkanker: tegengaan van lymfeoedeem.
 Trombose in de benen (diepveneuze trombose): voorkomen van trombose.
 Spataderen (varices): door zwangerschap.
 Dichtspuiten van spataderen (sclerocompressie): na het dichtspuiten.

, Contra-indicaties zijn:
 Slecht werkende slagaderen (arteriële insufficiëntie):
o Een van de enkels gemeten systolische druk van minder dan 60 mmHg en/of een
enkel-/amindes (EAI) van minder dan 0.52.
o Waarden tussen 0.52 en 1 overleggen met behandelaar.
 Een totale sluiting of verstopping (occlusie) van het diepveneuze systeem: bloed kan nog
alleen maar in het been komen, maar er niet meer uit. Hierdoor ontstaan zwelling en
stuwing, ook boven het ingezwachtelde gebied. Veroorzaakt heftige pijn en kan leiden tot
necrose.
 Ernstige huidafwijkingen:
 Allergie: voor bestanddelen van het compressiemateriaal, leidt tot heftige jeuk en roodheid.

Te weinig druk: onvoldoende vermindering van het oedeem, wonden genezen minder snel.
Te veel druk: veroorzaakt een zuurstoftekort in weefsel, leidt tot ernstige complicaties.

 P: pressure (druk).
 LA: layers (lagen).
 C: components (componenten).
 E: elastic property (elasticiteit).

Geadviseerd wordt een druk van 40-60 mmHg op het niveau van de overgang van achillespees naar
de kuitspier te realiseren. De druk kan na het aanbrengen van de zwachtels, tot bijna de helft
afnemen binnen acht uur. Gevolg van afname omvang ledemaat of eigenschap van elastische
materiaal.

Eigenschappen van compressiematerialen:
 Rekbaarheid (elasticiteit): korte rekzwachtels hebben een rekbaarheid of elasticiteit van 10
tot 100%.
o 10% wil zeggen: dat een korte-rekzwachtel van een meter maximaal uitgerekt kan
worden tot 1 meter 10.
o Therapeutische elastische kousen vallen onder de korte-rekmaterialen, maar zijn
doorgaans elastischer dan korte-rekzwachtels.
o Lange rekzwachtels hebben een elasticiteit van meer dan 100%.
o Niet-elastische verbanden hebben een uitrekbaarheid van minder dan 10%.
 Soort druk (werkdruk en rustdruk):
o Rustdruk: is de druk die wordt verkregen in rust.
o Werkdruk: druk die veranderd wanneer iemand gaat bewegen.
o Lange-rekzwachtels geven een hogere rustdruk dan korte-rekzwachtels.
o Korte-rekzwachtels geven een hogere werkdruk en ondersteunen daardoor de
afvoer van vocht beter.
o Voorwaarde gebruik korte-rekmiddelen is dat ze voldoende bewegen.
 Stugheid (stiffness): mate waarin een compressiemiddel de druk op het ledemaat laat
toenemen bij het verder uitrekken. Dit wordt uitgedrukt in mm kwikdruk (mmHg) per cm.
o Materiaal dat stugger is, veroorzaakt bij een kleine uitrekking een sterkere toename
van de druk dan materiaal dat minder stug is.